RoadTrip Uganda #1: “Jullie gaan zeker dood in Uganda”

„Je moet Uganda echt plannen, anders kom je nooit meer terug uit Afrika.” Mijn goede vriend deed zijn best om ons voor te bereiden op onze Afrikaanse reis. Maar uiteindelijk mislukten we in dat plannen jammerlijk. We hadden alleen accommodatie geboekt voor de eerste en laatste nacht, een auto geregeld en een gorilla-trek gekocht. Drie van de veertien dagen waren gedekt. Dat was al meer dan normaal voor ons. We vertrouwden op mobiel internet in Uganda — of dat zou werken, hadden we geen idee. Sommige mensen op Facebook hadden er een heel duidelijke mening over: „Jullie gaan zeker dood in Uganda.”  

Op het vliegveld: „Is Uganda goed voor toeristen?”

Niet plannen was geen bewuste keuze van ons. Over Uganda is namelijk bijzonder weinig actuele informatie te vinden — het is niet bepaald de meest populaire toeristische bestemming. Dat bleek ook wel uit een gesprekje dat we op het vliegveld hadden: „Wonen jullie in Uganda?” „Nee, we gaan er op vakantie.” „Is Uganda goed voor toeristen?” „Nou, we hopen van wel.”

En dát was het moment waarop we nerveus begonnen te worden. Een week voor vertrek hadden we praktisch niets. Online vonden we slechts wat flarden aan informatie, want toeristen die Uganda bezoeken, doen dat doorgaans met een reisorganisatie of een privéchauffeur — niet alleen, in een tent, zonder fatsoenlijk plan. Maar dat is precies wat wij deden.

In Egypte hadden we bijna de gevangenis ingedraaid

Het avontuur begon al voordat we voet op Ugandese bodem hadden gezet — we waren namelijk bijna opgepakt in Egypte. Na de landing in Caïro zagen we bij de controle een reusachtig bord: drones verboden. Er was geen tijd om na te denken of te discussiëren; we zagen het bord ongeveer een minuut voordat de rugzak door de scanner ging. Ik stond aan de andere kant van de band en keek toe hoe het handbagage met de drone keer op keer terug het tunneltje in schoof. In mijn hoofd bad ik elk gebedje dat ik ooit geleerd had.

„Maak dit open.” De Egyptische beveiligingsmedewerker wees op het scherm naar iets in de tas. Maar het was geen drone — wat haar verdacht leek, was de externe accu voor de drone. Ze bekeek hem even, gaf hem terug en we waren vrij.

De grootste vijand van Afrika: de drone

Het opgeluchte gevoel verdween snel toen we ontdekten dat er nog een tweede scan wachtte vóór het instappen. Nergens op de website van EgyptAir hadden we iets gevonden over een droneverbod. „Oh wacht, het is in Egypte zelfs verboden om een drone te bezitten. Hier staat dat ze ons direct kunnen opsluiten.” „Dan geven we hem gewoon af. Iemand schrijft hier dat ze alleen de propellers in beslag namen.” — zo praattten we onszelf moed in, en min of meer berust in ons lot stapten we op de tweede controle af. Ook die passeerden we zonder problemen.

Maar uiteindelijk pakten ze hem toch af — direct op het vliegveld van Entebbe. Het bleek dat ook voor Uganda de online informatie over drones niet klopte. De vriendelijke Ugandezen boden ons hun excuses aan: „We hebben hier een speciale ruimte voor drones, u kunt hem daarna gewoon ophalen.” Later hoorden we dat je hem mee kon nemen als je 200 dollar neertelde. „We hebben zo’n 54 stammen en elke stam heeft zijn eigen taal. Daarom is het goed dat Engels de officiële taal is.” Het is vier uur ’s ochtends en we rijden door stoffige straten in een auto die minstens twintig jaar oud is. Onze chauffeur van Guest House Via Via vertelt enthousiast over de Ugandese cultuur en de gebruiken van de verschillende stammen.

Voor de Ugandezen ben ik een lopende dollar

We werden wakker in het ochtendlicht van Uganda, in de voormalige hoofdstad Entebbe. Ik drink koffie bij Guest House Via Via en eet bananencrêpes met een berg exotisch fruit. Het voelt als het paradijs. Iedereen is vriendelijk en ik begin te zeggen dat het de Canadezen van Afrika zijn — totdat het kwartje valt dat we voor hen gewoon lopende dollars zijn.

Ik doe dit vrijwillig en gratis als gids. Maar betaal nu wel even. In de plaatselijke botanische tuin betaalden we entree én een toeslag voor de fotocamera, en al zagen we ons een romantische wandeling door de jungle tussen de apen voor. Maar nauwelijks hadden we betaald of er stond een Ugandees naast ons die ons in zijn Afrikaans-Engels vertelde dat de boom voor ons een mangoboom was.

„Ik werk hier vrijwillig als gids, ik krijg geen salaris, want ik studeer — ik wil boswachter worden.” Lukáš en ik zijn allebei niet zo goed in mensen afwijzen, dus lieten we hem gewoon doorgaan. Van onze romantische wandeling tussen de apen werd een botanisch college. „En nu is het tijd om mij te betalen.” Lukáš keek hem aan en gaf hem 10.000 Ugandese shilling (omgerekend zo’n 2,50 €). „Dat is te weinig. Normaal krijg ik 10.000 per persoon.”

We leren nee zeggen

Ze proberen altijd meer geld uit je te krijgen. Soms direct en openlijk, maar vaker via emotionele omwegen — zodat je een paar minuten per dag hoort hoe arm ze zijn, of je gids belt zijn vrouw op in het Engels om te zeggen dat ze geen geld hebben voor de feestdagen. We zouden het misschien niet eens doorhebben, ware het niet dat hij tien minuten eerder nog in het Swahili met zijn vrouw had gebeld. Waarom zou hij nu ineens in het Engels bellen? Soms verzinnen ze dat er tolgeld is voor de weg naar het nationaal park, of proberen ze je wijs te maken dat kamperen 20 dollar per persoon kost, terwijl op de website gewoon 10 dollar staat. We betalen meestal toch wat extra, maar langzaamaan raakt het budget op. Uganda is voor toeristen paradoxaal genoeg best duur. En dus leren we nee zeggen. De Ugandezen nemen het sportief op. „10 dollar per persoon is ook goed.”

De bar is open tot later Cijfers lijken een serieus Ugandees probleem te zijn. Entreekosten staan soms half in Ugandese shilling en half in dollars genoteerd. Mensen betalen in dollars en de auto in shilling. Als je dat wilt omrekenen naar één munteenheid, duurt het ze verrassend lang. Aftrekken van 20.000 shilling min 13.000 — dat vereist een rekenmachine. Niet soms, maar altijd. Om de een of andere reden accepteren ze ook geen Amerikaanse dollars die vóór 2011 zijn uitgegeven — die leveren een lagere wisselkoers op. Waarom precies, dat hebben we nooit achterhaald.

Maar daarmee was het nog niet klaar. Vier uur later jagen we de vergeetachtige man door de straten van Entebbe achterna, proberen zijn Afrikaans-Engels correct te interpreteren en hopen dat we vandaag nog uit deze chaos zullen vertrekken. Hij was vergeten ons het allerbelangrijkste te geven: het gorilla-permit.

Waarom Ugandezen bang zijn voor regen

Als we Entebbe eindelijk verlaten, is het al middag. Om ons doel te bereiken, moeten we door de hoofdstad Kampala rijden. Je kunt niet eens merken wanneer je er bent — de bebouwing wijkt geen meter, de verkeersdrukte neemt alleen maar toe. Geen borden, geen rijstrookmarkering die iemand respecteert. Twee officiële rijstroken worden dankzij Ugandese creativiteit vijf, en naast ons toeteren taxi’s en boda boda’s (motortaxi’s). Lukáš heeft zijn handen al knalrood van het strakke stuurwiel. Afrikaanse wegen zijn werkelijk niets zoals Europese. En dan rijden ze hier ook nog links. Alsof dat nog niet genoeg is, begint het te regenen.

Al snel begrijpen we waarom — en is onze blijdschap voorbij. Binnen tien minuten staat de weg blank en voelt het alsof er een overstroming is aangebroken. De weg neemt onder water nieuwe vormen aan en uiteindelijk moeten ook wij stoppen. Op het slechtst mogelijke moment de regen pakken — dat gaat ons op deze reis regelmatig overkomen. Toch zijn we blij met het regenseizoen. Een uurtje regen eens in de vier dagen overleven we prima, en in ruil daarvoor tovert de natuur een weldadige groene weelderigheid tevoorschijn. Prachtig groen, dat in het hoogseizoen snel verandert in een gele, dorre vlakte.

De volgende keer vertellen we je alles over de dieren en de weg des doods naar het nationaal park…