Josefov, Praag: 15 tips voor de joodse wijk in 2026

Als ik over de Široká-straat loop en langs de geparkeerde Porsches slenter, treft me steeds opnieuw het absurde contrast dat de joodse wijk van Praag te bieden heeft. Je staat op een plek waar ooit arme bewoners samengeperst leefden in donkere, vochtige steegjes van een van de dichtstbevolkte getto’s van Europa — en nu schijnen vanuit glanzende etalages prijskaartjes waarvan je in Amsterdam een appartement zou kunnen kopen. Praag is een stad die je als stedentrip op talloze manieren kunt beleven, maar Josefov raakte mij altijd het diepst. Tijdens mijn Praagse jaren, heen en weer pendeld tussen het gymnasium en de Karelsuniversiteit, leerde ik de wijk niet te zien als winkelpromenade, maar als een litteken in het gezicht van de stad — een litteken dat aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw grotendeels werd weggesneden tijdens de zogenoemde Praagse stadsvernieuwing.

Onze geschiedenisleraren spaarden ons niet en namen ons rechtstreeks mee naar de afgebladderde muren van de oude synagogen. Geen saai stampen van jaartallen. Hier, in de schaduw van de hoge bomen langs het kerkhof, kregen historische tragedies echte contouren. Later, toen ik met een zware spiegelreflexcamera een cursus fotojournalistiek volgde, bracht ik vroege ochtenden door op deze plek. Ik probeerde het bijzondere licht te vangen dat breekt langs de randen van scheve grafstenen, voordat de smalle paadjes werden overspoeld door georganiseerde groepen met paraplu’s boven hun hoofd.

Tegenwoordig, wanneer ik elk jaar met mijn man Lukáš terugkeer naar Praag, heeft een wandeling door deze buurt nog een extra dimensie gekregen. Onlangs manoeuvreerden we hier voor het eerst met de tweejarige Jonáš in de kinderwagen. Je ontdekt dan allerlei praktische dingen, zoals dat het bijna onmogelijk is om met een grote terreinwagen van een kinderwagen door de smalle deuren van sommige monumenten te komen, of dat de stilte in de synagogen zo diep is dat elk kinderkuchje klinkt als een pistoolschot. Toch komen we steeds terug. De last van de geschiedenis is hier gebleven, ondanks de jugendstilgevel en het toerisme.

Laten we het stap voor stap aanpakken — synagogen, het kerkhof, Kafka en een paar dingen die je in de meeste reisgidsen niet terugvindt, omdat je ze pas ontdekt als je er met een kinderwagen naartoe gaat. 😅

Samenvatting

• De toegangskaarten zijn verdeeld in twee hoofdtrajecten. Het Joods Museum in Praag omvat de Oud-Nieuwe Synagoge niet — daarvoor koop je een apart kaartje, of je neemt de gecombineerde kaart “Joods Praag”.
• Het Oude Joodse Kerkhof herbergt twaalf lagen graven op elkaar, omdat de gemeenschap haar doden nergens anders mocht begraven en de tradities het verstoren van oude graven verbieden.
• De Pinkassynagoge dient als monument voor de slachtoffers van de Holocaust. Op de wanden staan bijna 80.000 namen van Tsjechische en Moravische Joden, en op de bovenverdieping vind je een aangrijpende tentoonstelling van kindertekeningen uit Theresienstadt.
• De Oud-Nieuwe Synagoge is de oudst nog functionerende synagoge van Europa. Volgens de legende rusten de resten van de kleien Golem, geschapen door rabbi Löw, op de zolder ervan.
• De Spaanse Synagoge zal je verbazen met zijn Moorse stijl. Het met goud versierde interieur doet eerder denken aan Andalusische paleizen dan aan een Midden-Europees religieus gebouw.
• Op zaterdag en tijdens Joodse feestdagen zijn alle objecten van het museum én de Oud-Nieuwe Synagoge strikt gesloten. Plan je bezoek op andere dagen.
• Mannen moeten bij het betreden van het kerkhof en de synagogen (behalve de Spaanse) een hoofdbedekking dragen. Bij de ingang krijg je een papieren kipa, maar een eigen pet of muts voldoet ook prima.
• De Pařížská-boulevard, tegenwoordig het symbool van luxe, ontstond pas na de brutale sloop van het oorspronkelijke getto aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw.
• Een volledige rondleiding door het complex kost je minimaal drie à vier uur als je de exposities niet wilt afraffelen.

Wanneer ga je naar de joodse wijk

Anders dan in andere wijken van Praag, waar je gerust kunt improviseren, vraagt Josefov om enige basisplanning. Het hele gebied is een levend religieus centrum en het beheer van de monumenten volgt de strikte regels van de joodse kalender. Als je er zonder voorbereiding naartoe gaat, loop je makkelijk tegen gesloten deuren aan.

Lente en herfst: ideaal licht en draaglijke drukte

April, mei, september en oktober zijn voor mij absoluut de beste maanden voor een bezoek. Het herfstlicht in de ochtend, dat door het vergelende bladerdek van het Oude Joodse Kerkhof filtert, zorgt precies voor die melancholische sfeer die ik van mijn fotografische omzwervingen met deze plek verbind. De temperaturen zijn aangenaam voor lang staan bij monumenten en de rijen bij de kassa’s bereiken nog niet de zomerse extremen.

💡 Tip: Als je in de herfst komt, houd dan de data van de Hoge Joodse Feestdagen in de gaten (Jom Kipoer, Rosj Hasjana), die doorgaans in september of oktober vallen. Op deze dagen is alles zonder uitzondering gesloten en zijn de straatjes rondom de Oud-Nieuwe Synagoge afgesloten door de politie om veiligheidsredenen.

Zomer en winter: extremen om rekening mee te houden

In de zomermaanden veranderen de smalle straatjes van Josefov in een gloeiende oven. De historische gebouwen hebben geen moderne airconditioning en de drukte van toeristen in de synagogen verbruikt de lucht razendsnel. De winter biedt daarentegen een rauwe, bijna mystieke ervaring. Besneeuwde grafstenen zien er prachtig uit, maar reken erop dat de stenen vloeren in de synagogen een vervelende kou vasthouden.

Aan de andere kant heeft de winter ook praktische voordelen. We zijn er met Lukáš een keer in februari geweest en hoewel we na twee uur zo verkleumd waren dat we meteen ergens warme thee moesten halen, hadden we de meeste monumenten bijna voor onszelf. Dat lukt je in het hoogseizoen gewoonweg niet.

💡 Tip: Als je echt in juli of augustus moet, sta dan om 9:00 uur bij de kassa als die opengaat. Je hebt dan ongeveer een uur voordat de grote georganiseerde groepen van riviercruiseschepen en touringcars arriveren.

Sabbat: de dag waarop de tijd stilstaat

Dit is de meest gemaakte fout onder bezoekers. Elke zaterdag (sabbat) en op alle Joodse feestdagen zijn het volledige Joods Museum én de Oud-Nieuwe Synagoge gesloten. De openingstijden op vrijdag kunnen in de wintermaanden bovendien worden ingekort vanwege de vroegere zonsondergang. Zondagen zijn gewoonlijk wel open, maar trekken logischerwijs de meeste toeristen die hun bezoek een dag moesten verschuiven.

💡 Tip: Zondagochtenden in Josefov zijn verrassend rustig als je er direct om negen uur bent. De meeste toeristen slapen na een zaterdag avond nog uit.

Waar overnachten

Toen we met Lukáš op zoek waren naar een uitvalsbasis voor ons verblijf in Praag — dicht bij alles maar tegelijk comfortabel voor een gezin met een peuter — kozen we voor The Julius Hotel in de buurt van de Jindřišská-toren. Het is van hieruit zo’n vijftien minuten lopen naar Josefov, maar de route gaat prettig door het centrum en je vermijdt de exorbitante hotelprijzen direct aan de Pařížská-boulevard.

We verbleven in een One Bedroom Suite, wat ons een aparte slaapkamer gaf zodat we na het slapengaan van Jonáš niet in het donker hoefden te zitten. Als vegetariër was ik echt blij met het ontbijt: eindelijk een hotel waar de vleesloze optie niet betekent dat je het met een droog stukje kaas en een appel moet doen, maar dat er echt goed is nagedacht over lokale ingrediënten. Ben je op zoek naar een fijn onderkomen, kijk dan naar prijzen en beschikbaarheid van The Julius Hotel via Booking.com.

Het Joods Museum in Praag en het kaartjessysteem

Begrijpen hoe de toegangskaarten voor de monumenten hier werken, vraagt wat concentratie. Ik zie regelmatig verwarde toeristen voor de Oud-Nieuwe Synagoge staan met een museumkaartje dat hen niet wordt geaccepteerd. Het probleem is dat de monumenten niet door één organisatie worden beheerd.

Op dit moment heb je in feite drie hoofdopties. Het traject van het Joods Museum in Praag (rond de 22 € voor volwassenen) omvat de Pinkas-, Klaus-, Maisel- en Spaanse Synagoge, plus het Oude Joodse Kerkhof en het Ceremoniehuis. De tweede optie is een los kaartje voor de Oud-Nieuwe Synagoge (ongeveer 11 €), dat rechtstreeks door de Joodse Gemeente wordt verkocht.

De beste keuze voor een volledige beleving is de gecombineerde kaart “Joods Praag” (rond de 34 €), waarmee je overal toegang krijgt. De kaartjes zijn zeven dagen geldig, maar elk object mag je slechts eenmaal bezoeken.

💡 Tip: Koop je kaartjes online van tevoren, of ga naar de kassa in het Informatie- en Reserveringscentrum aan de Maiselova 15. De hoofdkassa bij het kerkhof staat in het seizoen altijd hopeloos vol. Een alternatief is een rondleiding boeken via GetYourGuide, waarbij kaartjes én gids in één pakket zijn inbegrepen.

Het belangrijkste: synagogen en het kerkhof

Elke synagoge in Josefov vertelt een ander deel van het verhaal. Het gaat er niet om ze allemaal in een uur af te raffelen om een lijstje aan te vinken. Ik raad aan de gebouwen te kiezen die je thematisch het meest aanspreken en daar echt de tijd voor te nemen.

Oud-Nieuwe Synagoge: de legende van de Golem en het kloppende hart van de gemeenschap

Dit is precies het gebouw waarbij je het gewicht van de eeuwen voelt zodra je de massieve voordeur aanraakt. Gesticht in het laatste kwart van de 13e eeuw, is het de oudst nog in gebruik zijnde synagoge van Europa. Het vroeg-gotische interieur is sober, donker en de gewelven worden gedragen door twee kolossale pilaren. In het midden staat de bima, een verhoogd spreekgestoelte omgeven door een smeedijzeren hek, en precies hier, in deze halfduisternis, preekte de beroemde rabbi Löw, schepper van de legendarische Golem. Een plaatselijke overlevering vertelt dat de resten van dit kleiinen reus nog altijd op de zolder van de synagoge rusten, waartoe toegang ten strengste verboden is.

Naar binnen kom je met een los kaartje of met de gecombineerde kaart “Joods Praag”. Metrostation en tramhalte Staroměstská liggen op zo’n vijf minuten lopen. Open elke dag behalve zaterdag en Joodse feestdagen.

💡 Tip: Let op de vlag van de Praagse Joodse gemeente die aan een van de pilaren hangt. Het recht om een eigen vlag te voeren werd de gemeenschap al verleend door Karel IV — voor het toenmalige Europa was dat volkomen uitzonderlijk.

Pinkassynagoge: de plek waar woorden tekortschieten

Van buiten een onopvallend gebouw, van binnen een van de krachtigste herdenkingsplaatsen die ik ooit heb bezocht. De Pinkassynagoge dient tegenwoordig als monument voor de slachtoffers van de Shoah uit de Tsjechische landen. Alle binnenmuren, van vloer tot gewelf, zijn met de hand beschreven met de namen van bijna 80.000 Tsjechische en Moravische Joden die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn omgekomen. Toen ik hier als middelbare scholier was, vatten we het op als abstracte cijfers. Nu ik als volwassene langs de muren loop, knijpt die eindeloze lijst van namen met geboorte- en sterfdatums me letterlijk de keel dicht.

Op de eerste verdieping vind je de vaste tentoonstelling van kindertekeningen uit concentratiekamp Theresienstadt. De kinderen maakten ze onder begeleiding van de kunstenares Friedl Dicker-Brandeis. Als moeder van de kleine Jonáš kijk ik met nog meer ontroering naar deze tekeningen van vlinders en thuisjes, gemaakt op stukjes pakpapier door kinderen van wie de meesten de oorlog niet overleefden.

De toegang is inbegrepen in het traject van het Joods Museum. Via deze synagoge betreed je ook het Oude Joodse Kerkhof.

💡 Tip: Neem de tijd voor de audiogids. In de synagoge klinkt voortdurend een zachte stem die namen van slachtoffers voorleest. Het is een detail dat de ruimte een intieme en ijzingwekkende dimensie geeft.

Oud Joods Kerkhof: twaalf lagen geschiedenis onder de bomen

Een van de bekendste historische begraafplaatsen ter wereld ziet er op het eerste gezicht uit als een chaotisch wirwar van steen en klimop. De grafstenen leunen alle kanten op, vaak tegen elkaar aan. De reden voor deze visuele anarchie is dat de joodse tradities het verstoren van oude graven strikt verbieden. Omdat de gemeenschap het kerkhof niet buiten de muren van het getto mocht uitbreiden, moest er steeds nieuwe aarde worden aangebracht en werden de doden boven elkaar begraven. Op sommige plaatsen liggen maar liefst twaalf lagen graven. Naar schatting rusten onder de twaalfduizend zichtbare grafstenen wel honderdduizend mensen.

De meest bezochte plek is het graf van de eerder genoemde rabbi Löw, waar mensen nog altijd kleine briefjes met wensen onder steentjes leggen. Het kerkhof is toegankelijk via het museumtraject.

💡 Tip: Als je er met het gezin naartoe gaat, laat de kinderwagen dan in het hotel of bij de ingang staan (het personeel helpt je graag). De route loopt over smalle, ongelijke stenen paadjes, vaak met trappen, en met een kinderwagen kom je er echt niet doorheen.

Spaanse Synagoge: een gouden juweel in Moorse stijl

Terwijl de Oud-Nieuwe Synagoge gotisch streng en donker is, is de Spaanse Synagoge haar absolute tegenpoel. Ze werd gebouwd in 1868 in de toen populaire Moorse stijl en het interieur zal je de adem benemen. De wanden, gewelven en glas-in-loodramen zijn bedekt met complexe islamitische ornamenten, overal schittert goud, stucwerk en rijke kleuren. Je waant je eerder in de Alhambra dan midden in Centraal-Europa, en dat contrast vind ik geweldig. ☺️ De naam “Spaanse Synagoge” verwijst naar deze stijl en naar de Sefardische Joden die uit Spanje werden verdreven.

Binnen vind je een expositie gewijd aan de moderne geschiedenis van de Joden in de Tsjechische landen, van de Jozefijnse hervormingen tot het heden. De akoestiek is hier fenomenaal, en daarom worden hier geregeld avondconcerten klassieke muziek georganiseerd.

💡 Tip: Bekijk op de bovenverdieping zeker het gedeelte over Joodse ondernemers en industriëlen uit het interbellum. Het schetst prachtig de context van hoe sterk de gemeenschap vóór de Tweede Wereldoorlog bijdroeg aan de opbouw van het land.

Klaussynagoge en Maiselsynagoge

Direct bij de uitgang van het kerkhof stoot je op de Klaussynagoge (de grootste van alle voormalige gettosynagogen), waar je vandaag een toegankelijk uitgewerkte expositie over joodse tradities en gebruiken vindt. Als je je afvraagt wat een bar mitswa precies inhoudt, hoe een joodse bruiloft verloopt of wat kosjer eten betekent — hier krijg je antwoord op al die vragen.

De Maiselsynagoge, verscholen in de Maiselova-straat, fungeert als inleiding op de volledige geschiedenis van de joodse nederzetting in de Tsjechische landen van de 10e tot de 18e eeuw. Ze werd gebouwd in opdracht van Mordechai Maisel, primas van de joodse stad en een van de rijkste mannen van het toenmalige Praag, die onder meer de bouw van het Praagse jodenghetto financierde. Beide synagogen zijn inbegrepen bij het hoofdkaartje van het museum.

💡 Tip: Mis in de Maiselsynagoge het digitale maquette van de oorspronkelijke joodse wijk vóór de stadsvernieuwing niet. Pas dan begrijp je hoe ongelooflijk benauwd en doolhofachtig het er ooit was.

Franz Kafka en de genius loci van Josefov

Hoewel Franz Kafka in het Duits schreef, is zijn identiteit onlosmakelijk verbonden met Praag — en in het bijzonder met Josefov en de Oude Stad. In deze straatjes groeide hij op, hier liep hij naar school en hier putte hij inspiratie voor zijn absurde en beklemmende romans.

Geboortehuis van Franz Kafka

Op de hoek van de Kaprova en de Maiselova, op het huidige Franz Kafkaplein, stond het Huis aan de Toren, waar de schrijver in 1883 werd geboren. Het oorspronkelijke pand viel ten prooi aan de stadsvernieuwing; alleen het barokke stenen portaal bleef bewaard en werd ingevoegd in het nieuwe gebouw dat begin 20e eeuw op die plek verrees. Dit is geen plek om een uur te blijven, maar sta er even stil, kijk naar dat portaal en probeer je voor te stellen dat hier een jongen naar buiten stapt voor wie de wereld al snel geen zin meer zal hebben. 😉

Als je even omhoogkijkt, zie je aan de gevel kleine details die die tijd aardig in herinnering roepen. Ik denk hier altijd aan hoe claustrofobisch het er ooit geweest moet zijn, en het verbaast me eigenlijk niet dat dat zo sterk in Kafka’s werk is doorgedrongen.

💡 Tip: Verwacht hier geen museum. Het beste Kafka-museum bevindt zich aan de overkant van de Moldau, in Malá Strana, vlak bij de Karelsbrug in de Hergetova Cihelna.

Het Kafka-monument van Jaroslav Róna

Als je via de Vězeňská-straat naar de Spaanse Synagoge loopt, stoot je op een beeld dat de kafkaiaanse absurditeit perfect belichaamt. Het bronzen monument van beeldhouwer Jaroslav Róna uit 2003 toont een leeg pak van enorme afmetingen, op wiens schouders een kleinere figuur van Kafka zelf zit. Het beeld verwijst naar zijn vroege verhaal “Beschrijving van een strijd”. Het is een van de weinige moderne kunstwerken in het centrum die er echt van nature bij passen en niet louter als toeristenatractie aanvoelen.

Voor de context: er wordt ook vaak gesproken over het bewegende hoofd van Franz Kafka van David Černý. Dat bevindt zich bij winkelcentrum Quadrio aan de Národní třída (metrostation Národní třída), ongeveer twintig minuten lopen van Josefov. Het is een spectaculaire installatie, maar heeft lokaal niets te maken met het historische Josefov.

💡 Tip: Probeer het beeld van onderaf te fotograferen met de gevel van de Spaanse Synagoge op de achtergrond. Je krijgt dan een interessant compositorisch contrast tussen modern brons en Moorse architectuur.

Pařížská-boulevard: luxe op de ruïnes van het getto

De Pařížská is tegenwoordig het meest prestigieuze adres van Praag, omzoomd door boetiekjes van merken als Dior, Chanel en Prada. Haar geschiedenis is echter veel duisterder. Ze werd dwars door het voormalige joodse getto aangelegd tijdens de stadsvernieuwing, toen de gemeenteraad besloot de onhygiënische sloppenwijk te slopen en te vervangen door brede boulevards naar Parijs voorbeeld. Honderden historische panden, binnenplaatsen en synagogen verdwenen.

Het is onmiskenbaar mooi, maar ook een tikje steriel als decor — die gevels zijn zo perfect dat ze bijna pijn doen. Lukáš zegt altijd dat hij zich hier voelt als op een filmset. 😅 Voor de Pragenaren is het eerder een doorgangszone richting de Letná-wijk dan een plek waar ze graag vertoeven.

Waar eten

Een volledige rondgang door Josefov vergt flink wat energie, en als je bent zoals wij, Lukáš en ik, red je het zonder goed eten en koffie niet lang. Gelukkig zit de omgeving vol met geweldige plekken. Hier zijn mijn twee absolute favorieten in de buurt, waar je kunt bijtanken — en beide hebben het voordeel dat ze zowel vegetariërs als liefhebbers van de klassieke keuken tevreden stellen.

Restaurant Maitrea: een oase van rust

Ben je op zoek naar uitstekend eten zonder snobistische toeslag en ben je vegetariër zoals ik, ga dan na de rondleiding zeker naar de Týnská-steeg, waar je restaurant Maitrea vindt. Het is een prachtige oase van rust met een fantastisch vleesloos menu, op slechts drie minuten lopen van de Oud-Nieuwe Synagoge. Na alle drukte op de Pařížská is het balsem voor de ziel.

Ze hebben heerlijke lunchmenu’s en het feng shui-interieur kalmeert je betrouwbaar zelfs met een druk petertje in je kielzog. Elke keer dat we er komen, bestel ik hun udonnoedels — daar kijk ik ’s ochtends al naar uit.

Café Louvre: literaire sfeer en heerlijke pannenkoeken

Wil je de sfeer proeven van de plek waar Kafka met zijn tijdgenoten debatteerde, loop dan even verder naar de Národní třída voor het legendarische Café Louvre. Geopend in 1902, bezocht Kafka het café tijdens zijn studiejaren samen met vrienden uit zijn filosofische kring. Het interieur op de eerste verdieping heeft zijn interbellumwaardigheid bewaard, met biljartafels en obers in pak.

Als vegetariër is het een uitkomst. Ze serveren een uitstekende romige knoflooksoep, mooie kaasgerechten en hun pannenkoeken zijn vermaard. Het is een korte wandeling van Josefov, maar voor een complete literaire belevenis is het de moeite meer dan waard. Als je er in het weekend naartoe gaat, reken dan op volle bak — maar kom je op een doordeweekse dag rond tien uur ’s ochtends, dan vind je zeker een rustig plekje bij het raam met uitzicht op de bruisende Národní třída.

Praktische info

Hoe kom je er: Het beste vertrekpunt is metrolijn A of de tram (lijnen 2, 17, 18) naar Staroměstská; van daar is het naar de Pinkassynagoge slechts een paar passen en je kunt heel Josefov te voet verkennen, want de wijk is verrassend compact. Vanuit Amsterdam vlieg je met KLM of Transavia rechtstreeks naar Praag in ongeveer anderhalf uur.

Regels en dresscode: Alle synagogen (behalve de Spaanse) en het Oude Joodse Kerkhof vereisen dat mannen een hoofdbedekking dragen bij binnenkomst. Geen paniek als je thuis je pet vergeet — bij de ingang krijg je een papieren kipa. Kleed je respectvol: tanktops en ultrakorte shorts horen hier niet thuis, je bevindt je op religieuze grond en een gedenkplek.

Hoeveel tijd reserveer je: Met een gecombineerd kaartje en de wil om alle synagogen én het kerkhof grondig te bezoeken, reken je op minimaal drie à vier uur. Plan op diezelfde middag niet ook nog de Praagse Burcht — je zou compleet uitgeput zijn van de hoeveelheid informatie en indrukken.

Verder lezen

• Wat te zien in Praag: 100+ tips voor monumenten, cafés en restaurants
• Koffietentjes in Praag: onze favoriete koffiezaken

Veelgestelde vragen