Polonya’nın meşhur yemekleri ve özellikle pierogi, bizim için düpedüz ömürlük bir aşk. ☺️ Bazılarının Polonya’ya sırf karnını doyurmak için gitmesini çok iyi anlıyoruz. Polonya mutfağı çocukların bile tam notunu aldı, üstelik restoranların birçoğu şaşırtıcı derecede köpek dostu.
Polonya gastronomisi inanılmaz zengin, çünkü Alman, Yahudi ve Ukrayna mutfaklarının etkileri burada iç içe geçiyor. Yemekler son derece doyurucu ve samimi olsa da modern Polonya yeme-içme sahnesi hipster kafeler ve vejetaryen bistrolarla dolu. Kısacası, burada yıllar içinde tattığımız, bayıldığımız ve pek de beğenmediğimiz her şeyi bulacaksınız. Pierogiden votkaya, süt barlarından Lukáš’la ağzımızın açık kaldığı vejetaryen bistrolara kadar her şey bu yazıda. 😅
Yazının tamamını okumaya vakti olmayanlar için özet:
- Pierogi (Polonya mantısı) mutfağın temel taşı ve onlarca farklı şekilde yapılıyor. Patatesli ve peynirli klasik “ruskie”yi ya da özellikle çocukların bayıldığı çilekli tatlı versiyonunu deneyin.
- Bar mleczny (süt barı) sosyalizm döneminden kalma bir miras, ama bugün burada inanılmaz lezzetli ve ucuz yemek yiyebilirsiniz. Geleneksel bir öğle yemeği rahatlıkla 10-15 zloti tutuyor.
- Çorbalar sizi kendinize getirir. Özellikle ekmek içinde servis edilen ekşi żurek ya da pazar günlerinin vazgeçilmezi rosół (et suyu çorbası).
- Vejetaryenler aç kalmaz. Krakov ve Vrotsvav (Wrocław), tüm Avrupa’nın en iyi vejetaryen ve vegan sahnelerinden birine sahip.
- Votka içmenin kuralları kutsaldır. Sek, buz gibi soğuk ve tek dikişte içilir, asla sulandırılmaz.
- Restoranlarda bahşiş %10 civarında. Sokakta alkol içmenin yasak olduğunu da unutmayın.
Kapsamlı gezi rehberi: Polonya — gezi rehberi ve gezilecek yerler
Polonya mutfağından ne beklemeli ve onu neden bu kadar seviyoruz
Belirli yemeklere geçmeden önce tabağınızda sizi neyin beklediğine biraz yakından bakalım. Polonya mutfağı, yedikten sonra saati unutup öylece oturmak isteyeceğiniz türden bir mutfak. Doyurucu, içi ısıtan ve tarih boyunca insanı gerçekten doyurmak için yapılmış, göz boyamak için değil. İçinde bolca patates, lahana, mantar, kök sebze ve kaliteli et bulacaksınız; bu da büyük ölçüde Polonya topraklarında farklı kültürlerin iç içe geçtiği uzun bir tarihin sonucu.
Bugün ise Polonya büyük bir mutfak devrimi yaşıyor. Geleneksel, nine yemekleri sunan küçük lokantaların yanında modern fine dining restoranlar ve nitelikli kahve sunan zanaat fırınları mantar gibi çoğalıyor; Polonya şehirleri de düzenli olarak Michelin rehberlerinde yer alıyor. Krakov’daki Bottiglieria 1881 ya da Varşova’daki Nolita, aylar öncesinden rezervasyon yapılan türden mekânlar ve biz maalesef henüz gidemedik. Ama listemizde duruyorlar. 😅
Polonya’da nerede kalınır ve fiyatlar ne kadar
Polonya’ya öncelikle yemek için gidiyorsanız konaklamanızı doğrudan şehir merkezinde seçmenizi öneririz. Böylece ağır bir akşam yemeği ve birkaç kadeh votkanın ardından yatağınıza rahatça yuvarlanabilirsiniz.
Krakov ya da Vrotsvav’ın merkezinde güzel bir butik otele gecelik yaklaşık 60-100 euro ödersiniz ve kahvaltılar gerçekten efsane. Turşular, şarküteri ürünleri, taze hamur işleri, her şeyden bolca. Lukáš’la yoğun bir gastronomi akşamının ardından böyle sabahların tadını gerçekten çıkarıyoruz. 😁 Krakov’da Kazimierz’deki Puro otele bayıldık, çünkü en iyi bistroların hemen yanında. Varşova’da ise Chopin Müzesi’nin tam karşısındaki, defalarca denediğimiz Motel One’ı tercih ediyoruz. Sabahları kahve almaya gittiğimiz harika fırınlara birkaç adım uzaklıkta. Bizim yedi günlük Polonya yol gezimizde olduğu gibi arabayla seyahat ediyorsanız otelin kendi otoparkı olup olmadığını mutlaka kontrol edin, çünkü Polonya şehirlerindeki park bölgeleri oldukça katı olabiliyor.
Ulusal hazine pierogi: Mutlaka tatmanız gereken 6 çeşit Polonya mantısı
Polonya yemekleri denince akla ilk gelen şey kaçınılmaz olarak pierogi olur. Temelde ince hamurdan yapılan içi dolu küçük bohçalar bunlar; ya suda haşlanıyor ya da haşlandıktan sonra çıtır çıtır olsun diye tavada domuz yağında soğanla hafifçe kızartılıyor.
Pierogi’de uzmanlaşmış “pierogarnia” denen mekânlarda rahatlıkla ondan fazla iç çeşidi bulabilirsiniz. Jonášek bir keresinde en az dördünü denemeden oradan çıkmak istemedi. 😁 Bu yıl neredeyse patlayana kadar yiyebildi.
1. Pierogi ruskie (patatesli ve peynirli)
Adı başka bir şey çağrıştırsa da bu pierogiler Galiçya bölgesinden geliyor ve tam bir klasik. İçi haşlanmış patates, lor peyniri ve kızarmış soğan karışımından oluşuyor; genellikle üzerine çıtır domuz yağı parçaları ve biraz daha soğan serpilerek servis ediliyor.
Yumuşacık, hafif tereyağlı ve kendini yediren cinsten. Doyurucu ama etsiz bir şey canımız çektiğinde en sevdiğimiz çeşit muhtemelen bu. Diğer yemeklere de yer kalsın diye genellikle Lukáš’la büyük bir porsiyonu yarı yarıya paylaşıyoruz, ama yine de tabaktaki son lokma için çoğu zaman az da olsa kavga ediyoruz.
2. Pierogi z mięsem (etli)
Et yiyorsanız bu çeşit, turistler arasında muhtemelen en popüler olanı. Bohçalar sarımsak, mercanköşk ve karabiberle tatlandırılmış, çoğunlukla dana ya da domuz kıymasıyla dolduruluyor; haşlanmış ya da tavada altın rengini alana kadar kızartılmış olarak servis ediliyor. İkimiz et yemediğimiz için pierogarnia’da bunları her zaman cömertçe başkalarına bırakıyoruz, ama burada neredeyse herkesin tattığı tartışmasız bir Polonya klasiği.
Etli pierogi’nin yanında geleneksel olarak bir kaşık ekşi krema veriliyor ve bu, güçlü baharatları güzelce yumuşatıyor. Pierogarnia’ya gelenlerin çoğunun keyiften gözlerini kapattığı bir yemek bu; et yiyorsanız sakın atlamayın.
3. Pierogi z kapustą i grzybami (lahana turşulu ve mantarlı)
Bu, geleneksel bir Noel ve bayram yemeği, ama restoranlarda yıl boyunca bulabilirsiniz. İçinde lahana turşusu ve orman mantarları bir araya geliyor, bu da güzel dengelenmiş, ekşi ve topraksı bir lezzet ortaya çıkarıyor. Polonya’ya sonbaharda giderseniz bu çeşidi kesinlikle kaçırmayın.
Bu pierogilerle ilk kez kırsalda, gözlerden uzak küçük bir lokantada karşılaştık ve itiraf etmeliyim ki bu kombinasyon beni resmen fethetti. Lukáš mantardan pek hoşlanmaz, ama burada bir istisna yaptı ve lahana turşusunun onlara tam gereken keskinliği kattığını kabul etti.
4. Tatlı pierogi (z truskawkami ya da z borówkami)
Polonyalılar pierogi’nin içine meyve doldurup onu tam teşekküllü bir yaz öğle yemeğine dönüştürmekte usta. Yazın her yerde pierogi z truskawkami (çilekli) ya da z borówkami (yaban mersinli) göreceksiniz. Eritilmiş tereyağı, şeker ve cömert bir porsiyon tatlı krema ile servis ediliyor.
Biz bunları daha çok masanın ortasına koyduğumuz büyük bir tatlı gibi sipariş ediyoruz. En son Gdańsk’ta yediğimizde Jonášek onları doğrudan eliyle aldı ve yaban mersini lekesi neredeyse bir hafta çıkmadı. O mutlu yüz ifadesi için elbette her şeye değdi.
Bar mleczny: Birkaç euroya karnınızı doyurup retro havayı yaşayacağınız yer
Süt barları, yani “bary mleczne”, Polonya’ya özgü büyüleyici bir olgu. Aslında bunlar, et masrafından tasarruf etmek için çalışan halka ağırlıklı olarak süt ürünleri ve yumurtaya dayalı ucuz yemek sunması amaçlanan, devlet destekli sosyalist yemekhanelerdi. Bu mekânlar bugün hâlâ ayakta, devlet de onları kısmen desteklemeye devam ediyor. Zamanla hipsterların ve öğrencilerin uğrak yerine dönüştüler; burada tekerlekli alışveriş çantalı teyzelerin hemen yanında takım elbiseli yöneticileri görebilirsiniz.
Yemeği çoğunlukla bir gişeden, porsiyon hazır olunca size Lehçe seslenen sert mizaçlı bir hanımdan sipariş edersiniz. İç mekânlar sanki seksenlerde bir yerde takılı kalmış gibi görünüyor, ama zaten oraya tam da bu atmosfer için gidiyorsunuz. Bir ana yemeği genellikle 10 ila 20 zlotiye, yani yaklaşık 2,5 ila 5 euroya alabilirsiniz. Wrocław’a yolunuz düşerse ünlü Bar Miś‘e mutlaka uğrayın, Krakov’da ise Bar mleczny Pod Temidą‘yı kaçırmayın.
İçinizi ısıtan, parti sonrası sizi kendinize getiren Polonya çorbaları
Lehçede “zupa” denen çorba, Polonyalılar için kutsaldır ve öğle yemeğini çorbasız geçirdikleri pek nadirdir. Koyu kıvamlı ve lezzet doludurlar; çoğu zaman o kadar doyarsınız ki ana yemeği paket yaptırmanız gerekir.
5. Żurek (ekşi çorba)
Bu, Polonya mutfağının gerçek bir mücevheri. Żurek, çavdar ekşi mayasından yapılan, kendine has hafif ekşi bir tadı olan bir çorba; geleneksel versiyonunda içinde haşlanmış yumurta ve bolca beyaz sucuk bulursunuz. Neyse ki biz neredeyse her yerde vejetaryen versiyonunu da (çoğunlukla mantarlı) sipariş edebiliyoruz, bu yüzden bu çorbayı rahatlıkla ana yemek yerine bile içiyoruz. Üstelik birçok restoran onu içi oyulmuş bir ekmek somununda servis ediyor; sonra o ekmekten parçalar koparıp çorbaya batırıyorsunuz. Mükemmelliğin ta kendisi.
Lukáš’a göre iyi bir żurek, içinde kaşığın dik durmasından anlaşılır. Biz onu en çok kasvetli, nemli günlerde seviyoruz; çünkü şehirde yapılan uzun bir yürüyüşün ardından insanı bu dumanlı, sarımsak kokulu mucize kadar hızlı ve güvenilir şekilde ısıtan başka bir şey yok.
6. Rosół (gerçek bir et suyu çorbası)
Bizim Çekya’da et suyu çorbası sıradan bir yemekken Polonya’da pazar günü içilen rosół resmen kutsaldır. Ev yapımı erişte, havuç ve maydanoz köküyle hazırlanan, koyu ve altın renkli bir tavuk ya da dana et suyudur ve her Polonya evinde bütün pazar boyunca kokusu yayılır. Yerliler için hem her derdin devası hem de bir önceki akşam Polonya votkası tadımını biraz abarttıklarında tam bir kurtarıcıdır.
Tatra Dağları’nın yakınlarında kırsalda kaldığımızda ev sahibimiz pazar günü onu kocaman bir tencerede pişirmişti ve kokusu bütün eve yayılmıştı. Biz ikimiz etli et suyu yemiyoruz, ama neredeyse spagetti kadar uzun, elde açılmış o erişteler ve sofradaki bütün o pazar ritüeli Polonya’dan ayrı düşünülemez. Çoğu çorbanın aksine rosółün vejetaryen versiyonunu bulmak daha zor, bu yüzden biz sofrada genellikle żurek ya da pancarlı barszcz tercih ediyoruz.
7. Krupnik ve barszcz
Krupnik; arpa, kök sebzeler ve etle yapılan, kışın sizi garanti ısıtan koyu bir çorba. Bir de barszcz var: Ukrayna’nınkinden farklı olan geleneksel Polonya pancar çorbası (borş). Polonya’da en sık karşınıza çıkacak olan, “barszcz czysty” denen berrak, yakut kırmızısı kırmızı pancar suyudur; çoğu zaman doğrudan fincandan içilir ve yanında “uszka” denen küçük dolgulu hamur bohçaları yenir.
Bu berrak pancar suyu ilk seferde beni epey şaşırttı, çünkü sebze dolu koyu bir çorba bekliyordum; ama ilk yudumda ona âşık oldum. Ekşiliğin hafifçe dengelediği harika, toprağı andıran bir tatlılığı var ve o küçük mantarlı bohçalar dipte sizi bekleyen minik sürprizler gibi.
Bigos, şnitzeller ve sizi aç bırakmayacak ana yemekler
Polonya’nın ana yemeklerini düşündüğümüzde aklımıza hemen dev porsiyonlar ve bolca et geliyor. Diyetteyseniz geleneksel bir Polonya lokantasında işiniz muhtemelen zor olacak, ama tatilde kalori sayılmaz, değil mi? 😁
8. Bigos (avcı yahnisi)
Bu yemek bir efsane. Bigos aslında lahana turşusu ve taze lahana, birkaç çeşit et, sucuk, kurutulmuş mantar ve kuru erikle pişirilen koyu bir avcı yahnisi. İyi bir bigosun sırrı uzun süre pişirilmesinde yatıyor; ideali birkaç gün boyunca tekrar tekrar ısıtılıp dinlendirilmesi, böylece tatlar güzelce birbirine karışıyor.
Yerliler bigosa laf söyletmez ve ne kadar çok ısıtılırsa o kadar lezzetli olduğunu iddia eder. Biz ikimiz klasik etli versiyonunu pas geçiyoruz, ama iyi haber şu ki birçok modern bistro bugün yalnızca mantar ve birkaç çeşit lahanayla harika bir vejetaryen bigos da yapıyor. Açıkçası otantik ahşap bir dağ evinde servis edilen bu etsiz versiyon bizi en az etlisi kadar etkiledi.
9. Kotlet schabowy ve gołąbki
Kotlet schabowy, bizim Çekya’da da çok sevilen klasik pane şnitzelden (domuz eti) başka bir şey değil; ama Polonya’da onu gerçekten devasa, çoğu zaman tabağı boydan boya kaplayacak büyüklükte yapıyor ve patates püresi ile haşlanmış lahanayla servis ediyorlar. Gołąbki ise kıyma ve pirinçten yapılıp lahana yaprağına sarılan, ağır ateşte pişirilen ve nefis bir domates ya da mantar sosuyla sunulan dolmalar; bir nevi Polonya usulü lahana sarması.
Hem lahana sarması hem şnitzel en tipik Polonya “comfort food” yemeklerinden; her geleneksel lokantada etrafınızdaki neredeyse her tabakta onları göreceksiniz. Biz et yemediğimiz için bunların yerine genellikle Polonyalıların tereyağını kesinlikle esirgemediği patates püresinden ve bol bir porsiyon haşlanmış lahanadan alıyoruz. İyi haber şu ki şnitzelin kereviz ya da karnabahardan yapılan bitkisel versiyonlarını sunan Polonya bistrolarının sayısı giderek artıyor.
Vejetaryen Polonya: Hiç beklemediğiniz bir sürpriz
Önceki paragrafları okuduktan sonra pek öyle görünmeyebilir ama Polonya aslında tam bir vejetaryen ve vegan cenneti. Bu sahnenin ne kadar büyük ve gelişmiş olduğunu öğrendiğimizde resmen şok olduk. Özellikle güzeller güzeli Krakov’a ya da Vrotslav’a giderseniz, tüm Avrupa’nın en iyi bitkisel restoranlarından bazılarını bulabilirsiniz.
Şehirlerde her türden vegan burger çok popüler. Ünlü Veganistanowi Burgers öyle harikalar yaratıyor ki her şey tamamen bitkisel olmasına rağmen en sulu eti yediğimize yemin edebilirdik. Vrotslav’da ise ünlü Vega‘yı öneririz. Burası ülkedeki ilk ve en eski tamamen vegan restoran ve seksenlerin sonundan beri hizmet veriyor. Geleneksel Polonya yemeklerinin enfes bitkisel versiyonlarını sunuyorlar, yani et yemeseniz bile pierogi ya da kotlet schabowy (normalde domuz etinden yapılan pane pirzola) yiyebilirsiniz.
Polonya votkası ve içme kuralları (ve sağ salim atlatmanın yolları)
Polonya’ya gittiğinizde yerel votkayı tatmak neredeyse sosyal bir zorunluluk. Zaten Krakov rehberimizde de bu konuda sizi uyarmıştım. Oradaki barlarda yüzden fazla çeşit var ve en azından birini denememek neredeyse günah. Polonyalılar votkalarını çok ciddiye alıyor ve ev sahibinizi kırmamak için onu doğru içmenin oldukça katı kuralları var.
10. Polonya usulü “Na zdrowie” kuralları
Birincisi, votka sek ve buz gibi soğuk içilir, hatta doğrudan dondurucudan çıkarılmış olabilir. Kaliteli bir Polonya votkası asla, ama gerçekten asla, bardağın içinde suyla ya da meyve suyuyla karıştırılmaz. Küçük shot bardaklarında ve mutlaka tek seferde içilir, yudumlamak yok. Her shottan önce yüksek sesle “Na zdrowie!” denir. Hayatta kalmak için küçük bir ipucu: Fren görevi görsün diye arkasından bir turşu salatalık yiyin, harika işe yarıyor.
Yerel halkla ilk tadımımız biraz çılgın geçti. Daha etrafımıza doğru dürüst bakamadan üç shot içmiştik bile ve burada temponun gerçekten hiç yavaşlamadığını anladık. Kişisel tavsiyem şu: Her zaman iyice doyurucu, sağlam bir öğle yemeğinden sonra için, yoksa votka sizi yakalar.
11. Tam olarak neyi tatmalı
Klasik sek votkalar arasında Wyborowa her zaman başı çekiyor. Ama aromalı votkalar çok daha ilginç ve bunların mutlak klasiği Żubrówka, yani bizon otu votkası. Hafif sarımsı bir votka, şişesinin içinde Białowieża Ormanı’ndan bir ot sapı var ve istisnai olarak çok sık elma suyuyla karıştırılarak içiliyor. Bu karışıma “szarlotka” (elmalı turta) deniyor. Onlarca meyve aromasıyla üretilen Soplica da harika, biz en çok fındıklı ve vişneli olanını seviyoruz.
Fındıklı Soplica daha çok sıvı bir fındıklı tatlı gibi bir tadı var. Eve de iki şişe aldık ve arkadaşlarla ağır bir akşam yemeğinden sonra keyifle içiyoruz, her seferinde gezimizi küçük bir anmaya dönüşüyor. Szarlotka ise serinlemek için tek kelimeyle muhteşem bir yaz içeceği.
Polonya birası: Klasiklerden zanaat devrimine
Biz Çekler bir bira milleti olarak biliniriz ama köpüklü içki sevenler Polonya’da da memnun kalacak. Her birahanede Tyskie, Żywiec ya da Lech gibi geleneksel büyük markalar sunuluyor. Bunlar ağır yemeklerle güzel giden, oldukça içimi kolay açık renkli lager biraları. Biz ise daha küçük bira fabrikalarını aramayı tercih ediyoruz ve Polonya’da bunların sayısı giderek artıyor.
Polonya 2010’dan bu yana devasa bir “craft” devrimi yaşıyor. Yol gezimiz sırasında akşamları şehirleri keşfederken hep yerel bira sunan küçük birahaneler aradık ve Polonya’nın IPA sahnesi gerçekten çok yüksek seviyede. Browar Pinta (Atak Chmielu biraları bir efsane), AleBrowar ya da Browary Trzech Koron gibi markaları arayın. Krakov’a yolunuz düşerse akşam yemeği için mutlaka Plac Nowy 1’e uğrayın. Çoğu kişinin zaten konakladığı Kazimierz’in tam kalbinde. Harika pizzaları ve şehrin en iyi yerel biralarından biri var.
Tatlı bir final: Pączki, sernik ve papanın kremówka’sı
Polonya’da tatlıları da unutmamak gerek. Polonya pastaneleri (cukiernie) her köşede karşınıza çıkıyor ve vitrinler kremalar ve lor peyniri tatlılarının ağırlığı altında adeta patlayacak gibi.
12. Pączki (daha önce hiç tatmadığınız gibi pişiler)
Polonya’nın pączki’si bildiğimiz dolgulu pişilere (berliner) benziyor ama çok daha zengin: Hamuru daha yoğun, dolguları ise inanılmaz. Geleneksel olarak kuşburnu reçeliyle doldurulup üzerine şeker sosu dökülüyor ve şekerlenmiş portakal kabuğu serpiliyor. Polonyalılar en çok da oruç döneminin başlamasından önceki Tłusty Czwartek’te (Yağlı Perşembe) tüketiyor. O gün ünlü fırınların önünde saatlerce süren kuyruklar oluşabiliyor.
Bir keresinde Krakov’da böyle bir kuyrukta beklemiştik ve Lukáš’ın sabrının tükeneceğini düşünmüştüm. Ama o sıcacık, reçeli taşan harikaya ulaştığımız anda, ikimiz de seve seve yine sıraya gireceğimiz konusunda hemfikir olduk. Tam bir kalori bombası ama masallardan çıkmış gibi.
13. Sernik ve kremówka
Cheesecake’e bayılıyorsanız Polonya’nın sernik’i sizi büyüleyecek. Bu geleneksel peynirli kek, hakiki Polonya “twaróg”undan yapılıyor. Bu taze peynir bizim alıştığımız peynirlerden daha kuru olduğu için kek inanılmaz derecede hafif ve kabarık oluyor, çoğu zaman da kuru üzüm ya da çikolata sosuyla tamamlanıyor. Bir diğer ünlü lezzet ise Papa II. Jean Paul’ün en sevdiği tatlı Kremówka papieska. Aslında bu, arasında kalın bir vanilyalı krema katmanı bulunan iki kat milföy hamurundan oluşuyor.
Papanın doğduğu şehir Wadowice’deyken bu kremówka’lar neredeyse her vitrinde vardı. Ben milföy hamuruna bayılırım ve bir de ağzınızda eriyen gerçek vanilyalı kremayla birleşince karşı koymak hiç mümkün olmuyor.
En iyi nerede yenir: Polonya şehirleri için önerilerimiz
Yıllar içinde gerçekten çok şehir gezdik. Yemek için en çok geri döndüğümüz yerler şunlar.
14. Krakov ve Varşova
Krakov tam anlamıyla bir cennet. Kazimierz semti harika bistrolar ve geleneksel Yahudi restoranlarıyla dolu, üstelik ünlü zapiekanki’yi (mantar ve peynirle fırınlanmış baget) sokakta, tezgâhlardan alabilirsiniz. Varşova’da ise tarih, en modern fine dining sahnesiyle buluşuyor. Şehirde, yerel kavurma evlerinin çekirdekleriyle enfes kahveler hazırlayan çok sayıda üçüncü dalga kahveci de var.
Bu ikisi arasında bizim kalbimize daha yakın olan galiba Krakov, çünkü ilk gezilerimizden kalma pek çok anımız orada. Yine de itiraf etmeliyim ki Varşova, gastronomi sahnesinin ne kadar hızlı geliştiğini ve ilerlediğini görünce bizi her seferinde şaşırtıyor.
15. Gdańsk ve Wrocław
Kuzeye yolunuz düşerse, liman şehri Gdańsk’ta yerel spesiyaliteler taze balık ve onlarca farklı şekilde hazırlanan Baltık ringasıdır. Wrocław’a gelince, bu şehre bayılıyoruz ve onun hakkında koca bir yazı bile yazdım. Orada gerçekten her yerde yiyin. Hem süt barları hem de vegan mekânlar muhteşem.
Gdańsk’ta akşamüstü suyun kenarına inip liman bistrolarından birine oturmanızı öneririm. Bir keresinde orada batan güneşe karşı bir porsiyon çıtır kızarmış pierogi ve bir kadeh şarapla oturmuştuk. Kulağa sıradan gelebilir ama unutulmayan o kusursuz tatil akşamlarından biriydi.
Pratik bilgiler, bahşiş ve restoran adabı
Son olarak, Polonya’daki mekânlarda nasıl davranmanız gerektiğini bilip pot kırmamanız için birkaç ipucu.
- Bahşiş (napiwek): Hizmetten memnun kaldıysanız toplam hesabın yaklaşık %10’unu bırakmak adettir. Daha iyi restoranlarda servis ücreti bazen hesaba zaten eklenmiş oluyor, o yüzden her zaman kontrol edin.
- Ödeme: Kalabalık bir grupla gidiyorsanız bilin ki Polonyalılar hesabın masada kalem kalem bölüştürülmesinden pek hoşlanmaz. Genelde hesabın tamamı birlikte ödenir ve herkes sonra kendi arasında hesaplaşır. Yine de büyük şehirlerde ayrı ödemeye de yavaş yavaş alışıyorlar.
- Alkol yasağı: Polonya’da sokakta ve kamuya açık alanlarda (restoranın bahçesi hariç) alkol içmenin oldukça sıkı biçimde yasak olduğunu unutmayın. Bunun cezası hiç de az değil, o yüzden biranızla birlikte barda kalmanız daha iyi.
Sırada ne var
Bu kadar yemekten sonra ağzınız sulandıysa ve yola çıkmayı planlıyorsanız, Polonya hakkındaki diğer yazılarımıza da mutlaka göz atın:
- Polonya’da Yol Gezisi: 7 Günlük Rota
- Krakov: Eski Kraliyet Şehrinde Görülecek ve Yapılacak Şeyler
- Varşova: Modern Bir Metropol Rehberi
- Wrocław: Cüceler ve Köprüler Şehri
Seyahat için ipuçları ve püf noktaları
O harika Polonya bistrolarını ve süt barlarını keşfe çıkmadan önce sizin için birkaç hızlı ve pratik öneri de derledim. İster uçakla ister arabayla gidin, biraz hazırlıklı olmakta fayda var. Pasaportunuzu ve Schengen vizenizi de unutmayın. 😉
Lukáš’la bu konularda yıllardır, bize hem çok para hem de dert tasarrufu sağlayan, denenmiş hizmetler kullanıyoruz. Seyahatlerimizde en çok işimize yarayanların özeti şöyle.
Ucuz uçak bileti veya ulaşım nereden bulunur
İstanbul, Ankara ya da İzmir’den Polonya şehirlerine uygun fiyatlı uçak biletlerini veya otobüs seferlerini en sevdiğimiz platform Kiwi’de arayabilirsiniz.
Geçen yıl Jonášek’le ilk kez uçtuğumuzda bu arama motoru hayatımızı çok kolaylaştırdı, çünkü gereksiz aktarma olmadan en kısa ve en rahat uçuşları hemen görebildik. Küçük bir çocukla kazanılan her dakika gerçekten önemli.
Araç kiralama
Genellikle DiscoverCars karşılaştırma sitesini kullanıyoruz. Lukáš’la uzun zamandır bu siteyle iyi deneyimlerimiz var ve dünyanın her yerinde ondan yararlanıyoruz.
Polonya’da araba özellikle şehirlerden çıkıp biraz doğaya ya da kuzeyde denize gitmek istediğinizde işe yarıyor. Karşılaştırma sitesi sayesinde her zaman en iyi fiyatları yakalıyoruz ve en önemlisi sigorta da tek bir yerde, derli toplu hallediliyor.
Sigortayı unutmayın
Her seyahatten önce kendimizi güvenceye alıyoruz. Kısa geziler için AXA sigortasını tercih ediyoruz (bağlantımız üzerinden %50 indirim kazanıyorsunuz), uzun seyahatler veya Avrupa dışındaki geziler içinse favorimiz SafetyWing.
Özellikle artık küçüğümüz de bizimle seyahat ettiği için hiçbir şeyi şansa bırakmıyoruz. Sigorta birkaç euroya mal oluyor ama gerektiğinde hiç dert etmeden doktora gidebileceğinizi bilmenin verdiği huzur paha biçilemez.
Seyahatte internet
Polonya’da internetsiz kalmamak ya da yedek veriniz olsun istiyorsanız, seyahat için Holafly eSIM’den vazgeçmiyoruz.
Türk operatörünüzün sinyali bir anda kesildiğinde ya da arabada izlemek için çizgi film indirirken tüm verinizi bitirdiğinizde harika bir güvence. Yola çıkmadan önce birkaç dakikada etkinleştirirsiniz ve içiniz rahat eder.
🚗 Reklam · Seyahatte araç kiralamaPolonya'da kiralık onaylı araçlarDiscoverCars fiyat karşılaştırma sitesini kullanın: onlarca yerel ve uluslararası araç kiralama firmasının fiyatlarını karşılaştırır, rezervasyonların çoğunu da ücretsiz iptal edebilirsiniz.
Polonya'daki araç fiyatlarını karşılaştırın →SSS: Polonya mutfağı hakkında sık sorulan sorular
Polonya mantısı (pierogi) nedir?
Polonya mantısı (pierogi), suda haşlanan ve çoğunlukla ardından tavada da hafifçe kızartılan geleneksel içli hamur işidir. Patatesli-lor peynirli (ruskie) içten, kıymalı, mantarlı lahana turşulu çeşitlere, hatta çilek veya yaban mersinli tatlı yaz versiyonlarına kadar pek çok farklı iç malzemesiyle doldurulabilir.
Tipik bir Polonya yemeği nedir?
Pierogi’nin yanı sıra kesinlikle tipik bir Polonya yemeği, çavdar mayasından yapılan, sosis ve yumurta eklenen żurek çorbası, lahana ve birkaç çeşit etten hazırlanan doyurucu bir av yahnisi olan bigos ya da kotlet schabowy denilen kocaman domuz pirzolasıdır. Polonya mutfağı oldukça doyurucudur; patates, lahana ve etle doludur.
Pierogi hamuru nasıl yapılır?
Klasik Polonya pierogi hamuru oldukça basittir. Sadece ince buğday unu, sıcak su ve bir tutam tuzla yapılır; hamurun daha yumuşak olması için genellikle biraz eritilmiş tereyağı veya yağ da eklenir. Bazıları yumurta da katar, ancak geleneksel tarifler onsuz da olur; sıcak su sayesinde hamur güzelce yumuşak ve esnek olur.
Pierogi hangi ülkeden çıkmıştır?
Doğu ve Orta Avrupa’nın birçok ülkesi bu yemeği sahiplense de ve Ukrayna, Rusya ya da Slovakya’da farklı versiyonlarına rastlasanız da, bu özel biçimi ve adıyla pierogi, Polonya’nın milli yemeği kabul edilir; zira en güçlü geleneğe ve en geniş iç malzeme çeşitliliğine sahip olan ülke orasıdır.
Polonya’da öğle yemeği ne kadar tutar?
Bu, nereye gittiğinize bağlı. Klasik retro “süt barları”nda genellikle 15-25 PLN (yaklaşık 90-150 TL* — not: orijinal fiyat Kč cinsinden olup burada PLN olarak verilmiştir) karşılığında doyabilirsiniz. Normal restoranlarda ana yemek için yaklaşık 40-60 PLN hesaplayın, fine dining mekanlarda ise doğal olarak daha fazla ödersiniz.
Polonya mutfağı vejetaryenler için uygun mu?
Oldukça şaşırtıcı bir şekilde, evet. Geleneksel Polonya mutfağı etle dolu olsa da, Krakov, Varşova veya Wrocław gibi Polonya şehirleri vegan ve vejetaryen gastronomisinde büyük bir patlama yaşıyor. Vegan burgerler veya geleneksel Polonya yemeklerinin etsiz versiyonlarını sunan tamamen bitkisel restoranlara sıkça rastlayabilirsiniz.
Polonya’da votka nasıl içilir?
Polonya votkası saf, buz gibi soğuk hâlde küçük kadehlerden içilir ve kesinlikle “tek dikişte” (bir seferde) yudumlanır. Asla meyve suyu veya suyla sulandırılmaz; her yudumdan önce Polonyalılar kadehlerini birbirine tokuşturup “Na zdrowie!” der. Yanında genellikle turşu salatalık veya domuz yağlı ekmek dilimleri mezelik olarak servis edilir.
