Podczas gdy sąsiednie San Gimignano często pęka w szwach pod naporem turystów, Volterra we Włoszech kilka kilometrów dalej zachowuje swój spokój. A przecież to miasto usadowione na wysokim wzgórzu jest o dobre dwa tysiące lat starsze i oferuje atmosferę, jakiej gdzie indziej w Toskanii tak łatwo nie doświadczysz.
Od razu powiem ci, co cię czeka: 18 pomysłów, bilet łączony, parkowanie bez mandatu i cała prawda o Zmierzchu. Więc czytaj dalej 😉
Przygotowałam dla ciebie także szczegółowy przegląd cen biletów, wskazówki dotyczące parkowania poza strefami ZTL oraz polecenia noclegów. Dowiesz się w dodatku, jak naprawdę wygląda sprawa z kręceniem popularnej sagi Zmierzch, i podpowiem ci, kiedy opłaca się kupić bilet łączony do zabytków.
Podsumowanie dla tych, którzy nie mają czasu czytać całego artykułu
- Największy klejnot: Etruska brama Porta all’Arco, którą miejscowi bohatersko uratowali przed zniszczeniem przez nazistów w 1944 roku.
- Muzea i zabytki: Koniecznie nie pomijaj Museo Etrusco Guarnacci oraz najstarszego toskańskiego ratusza Palazzo dei Priori.
- Volterra Card: Bilet łączony za 23 € (ok. 100 zł) opłaca ci się już przy zwiedzaniu trzech lub więcej zabytków.
- Alabaster: Miasto słynie z ręcznej obróbki tego kamienia, odwiedź tradycyjne pracownie takie jak Alab’Arte.
- Ciekawostka: Miejscowa Fortezza Medicea do dziś działa jako więzienie, w którym czasami gotują i obsługują sami więźniowie.
- Saga Zmierzch: Choć akcja książek toczy się w Volterze, ekipa filmowa w rzeczywistości kręciła w pobliskim Montepulciano.
- Dojazd i parkowanie: Całe centrum to zamknięta strefa ZTL, samochód musisz zostawić na parkingach pod murami.
Kiedy wybrać się do Volterry
Najlepszym okresem na wizytę są bez wątpienia wiosenne miesiące od kwietnia do czerwca oraz jesienny wrzesień i październik. Około dwudziestu stopni, więc ani się nie ugotujesz, ani nie zmarzniesz, a do chodzenia po wzgórzach to chyba najlepsze, o czym można marzyć. W dodatku unikniesz największego sierpniowego tłumu, a te kamienne uliczki będziesz mieć prawie tylko dla siebie.
Jeśli wybierasz się tu w sierpniu, licz się ze znacznie wyższymi letnimi temperaturami i, co logiczne, z większą liczbą ludzi, którzy jadą do Toskanii na wakacje. Zaletą sierpniowego terminu jest jednak to, że właśnie w tym miesiącu odbywa się słynne historyczne święto Volterra AD 1398, które niezawodnie cofa całe miasto o kilka stuleci wstecz. W 2026 roku ten popularny festiwal powinien odbyć się w niedzielę 9 i 16 sierpnia, ale różne źródła czasem się różnią, więc terminy zawsze wcześniej sprawdź na oficjalnej stronie miasta.
Zimą panuje tu za to cudowny spokój, ulice są niemal puste i bez większych problemów znajdziesz bardzo tani nocleg nawet w najlepszych hotelach. Ma to jednak jeden dość zasadniczy haczyk, z którym musisz koniecznie liczyć się przy planowaniu trasy. Od 2 listopada do 8 marca wszystkie główne muzea są we wtorki bezwzględnie zamknięte, a w pozostałe dni robocze działają tylko w skróconym trybie od dziesiątej do szesnastej. Park archeologiczny z etruskim akropolem i rzymskim teatrem w tym zimowym okresie otwiera dodatkowo tylko w weekendy, więc w tygodniu w ogóle nie dostaniesz się do tych plenerowych zabytków.
Gdzie się zatrzymać w Volterze
💡 Wskazówka noclegowa i atrakcje: Noclegów najchętniej szukamy na Booking.com, gdzie zwykle są najlepsze warunki anulacji. Bilety, wycieczki i atrakcje warto zaś porównać i kupić przez GetYourGuide.
Przy wyborze noclegu musisz pamiętać o jednej absolutnie kluczowej rzeczy, którą jest ściśle pilnowana strefa ZTL (Zona a Traffico Limitato). Turyści nie mogą bowiem w ogóle wjeżdżać samochodem do historycznego centrum, a jeśli złamiesz ten zakaz i przejedziesz pod kamerami, tłusty mandat cię z pewnością nie ominie i przyjdzie aż do domu. Dlatego strategicznie najlepiej jest szukać hoteli tuż za murami albo wybrać takie obiekty, które oferują własny wyznaczony parking i twoją tablicę rejestracyjną po przyjeździe automatycznie zgłaszają miejscowej policji.
Zdecydowanie polecam ci przyjrzeć się Hotel Villa Rioddi, który jest pięknie odrestaurowaną dawną stacją pocztową z XV wieku, oferującą duży basen i rozległy ogród. Do centrum dojdziesz stąd pieszo mniej więcej w dwadzieścia minut albo dojedziesz samochodem na parking pod murami, a podróżni bardzo chwalą w recenzjach niezmiernie spokojną atmosferę. Kolejną świetną opcją poza gwarnym centrum jest Agrihotel il Palagetto, typowe toskańskie agriturismo z basenem na zewnątrz i zapierającym dech widokiem na krajobraz, które docenisz zwłaszcza podróżując własnym autem. Jeśli szukasz czegoś nieco bardziej przestronnego tuż za miastem, bardzo dobrym wyborem jest też Hotel Foresteria Volterra, który oferuje ładne pokoje z balkonami i własną restaurację.
Jeśli chcesz spać bezpośrednio w historycznym sercu miasta, a parkowanie rozwiążesz na publicznym parkingu pod murami, świetnym wyborem jest Albergo Etruria. Znajdziesz go bezpośrednio przy głównej ulicy handlowej Via Matteotti, a ucieszy cię piękny taras na dachu, z którego widać całe miasto. Piękną historyczną atmosferę oferuje także Hotel La Locanda, który mieści się w pieczołowicie odnowionych wnętrzach dawnego klasztoru, ma cudowny cichy dziedziniec i serwuje gościom wyśmienite śniadania. Złotym środkiem może być zaś Hotel San Lino, który leży bezpośrednio w centrum miasta, dysponuje mniejszym basenem na zewnątrz i za opłatą 15 euro dziennie oferuje też bezpieczny kryty parking.
Dla podróżnych z mniejszym budżetem, którzy szukają głównie czystego łóżka i nie chcą niepotrzebnie wydawać zbyt dużo pieniędzy, bardzo ciekawą alternatywą jest Cloister of Monache Hostel. Także ten hostel symbolicznie mieści się w historycznym klasztorze z XV wieku, do centrum jest stąd zaledwie dziesięć minut pieszo, a jako ogromny bonus oferuje gościom całkowicie bezpłatny parking tuż przy budynku.
18 pomysłów, co zobaczyć i robić w Volterze
No i teraz do rzeczy, oto moje pomysły na to, czego w Volterze naprawdę nie pomijaj.
1. Porta all’Arco i jej mocna historia
Ta imponująca etruska brama pochodzi z IV wieku p.n.e. i jest jedną z najstarszych zachowanych budowli tego typu w całych Włoszech. Na jej masywnym kamiennym łuku możesz zauważyć trzy mocno zwietrzałe głowy. Są na tyle nadgryzione zębem czasu, że historycy do dziś nie doszli do porozumienia, kogo dokładnie przedstawiają, ale najprawdopodobniej chodzi o pradawne etruskie bóstwa, które miały chronić wjazd do ówczesnego miasta.
Z bramą wiąże się jednak przede wszystkim niesamowicie mocna historia z końca drugiej wojny światowej, która czyni z niej znacznie więcej niż tylko stary zabytek. Wycofujące się wojska nazistowskie 30 czerwca 1944 roku ogłosiły, że kompletnie wysadzą bramę w powietrze, by zablokować jedyną drogę dojazdową zbliżającym się amerykańskim czołgom. Miejscowi jednak zbuntowali się i ostatecznie wynegocjowali z Niemcami pozornie niemożliwe porozumienie o uratowaniu historycznego klejnotu.
W ciągu jednego dnia i nocy z 30 czerwca na 1 lipca mężczyźni, kobiety i dzieci gołymi rękami wyrwali kamienny bruk z okolicznych ulic i całkowicie zamurowali bramę od środka. Wyburzenie odwołano, bramę uratowano, a po wyzwoleniu kamienie wróciły z powrotem na drogę, za co miasto otrzymało od włoskiego rządu srebrny medal za odwagę. Dziś do bramy prowadzi uliczka Via Porta all’Arco pełna pracowni alabastru, gdzie tę historię wręcz czujesz w powietrzu.
2. Museo Etrusco Guarnacci
To fascynujące muzeum należy do najstarszych muzeów publicznych w Europie, ponieważ podwaliny jego niezwykłej historycznej kolekcji powstały już w XVIII wieku. Jeśli interesuje cię dawna historia, spędzisz tu spokojnie nawet kilka godzin. Znajdziesz tu bowiem absolutnie unikalną kolekcję setek szczegółowo rzeźbionych alabastrowych urn, które pochodzą z bogatych etruskich grobowców rozsianych w szerokiej okolicy miasta.
Największym klejnotem całej kolekcji jest bez wątpienia Ombra della Sera, czyli Cień wieczoru. To podłużna i nietypowo smukła brązowa figurka chłopca, która stała się absolutną ikoną sztuki etruskiej i przyjeżdżają ją oglądać ludzie z całego świata. Swoją poetycką nazwę zdobyła zresztą nie w starożytności, lecz wymyślił ją dopiero słynny włoski poeta Gabriele D’Annunzio, nawiązując do długiego cienia, jaki rzucają ludzkie postacie przy zachodzie słońca.
Drugim arcydziełem ekspozycji jest słynna Urna degli Sposi (Urna małżonków). Ta terakotowa urna przedstawia parę starych małżonków leżących obok siebie na jakiejś leżance. Twarze małżonków są nieoczekiwanie realistyczne, bez upiększeń, po prostu dwoje starych ludzi jak należy. Żadnej idealizacji, i właśnie dlatego to dzieło tak chwyta za serce.
3. Volterra Card kontra bilety pojedyncze
Zanim wyruszysz po miejscowych zabytkach, warto sobie wcześniej dokładnie policzyć, jaki bilet realnie ci się opłaca. Pojedynczy wstęp do któregokolwiek z głównych muzeów kosztuje 10 € (ok. 45 zł), a bilet ulgowy wychodzi na 8 €. Jeśli więc planujesz zobaczyć tylko jedno konkretne miejsce, kup bilet osobno. Gdy jednak chcesz zwiedzić więcej zabytków, zdecydowanie sięgnij po kartę łączoną, która zaoszczędzi ci sporo pieniędzy.
Łączona Volterra Card kosztuje dla dorosłego 23 € (ok. 100 zł), bilet ulgowy dla studentów do 25 lat i seniorów powyżej 65 lat to 18 €, a karta jest ważna całe 72 godziny od pierwszego użycia. Obejmuje wstęp do siedmiu głównych miejsc, wśród których nie brakuje muzeum etruskiego Guarnacci, galerii Pinacoteca, muzeum alabastru, najstarszego ratusza Palazzo dei Priori, etruskiego akropolu, rzymskiego teatru oraz muzeum diecezjalnego.
Prosta matematyka jasno mówi, że od zwiedzenia trzech zabytków karta zaczyna ci się finansowo opłacać, ponieważ za osobne bilety zapłaciłabyś już 30 €. Dla rodzin z dziećmi dostępny jest w dodatku bardzo korzystny wariant rodzinny dla maksymalnie pięciu osób, który wychodzi na sympatyczne 32 € (ok. 140 zł) i pokrywa kompletny wstęp dla wszystkich członków rodziny.
4. Rzymski teatr (Teatro Romano)
Teatr zbudowany w I wieku p.n.e. należy do najlepiej zachowanych rzymskich zabytków w całych Włoszech, a widok na niego z pewnością cię oszołomi. Pozostałości pierwotnej sceny, ogromnych marmurowych kolumn i półkolistej widowni wpisanej w stromy stok pod średniowiecznym miastem robią naprawdę majestatyczne wrażenie i świetnie dopełniają bogatą historię tego miejsca.
💡 Wskazówka dla sprytnych podróżnych: Mnóstwo turystów płaci za bilet albo kupuje kartę miejską tylko po to, by obejrzeć teatr z bliska z dolnego poziomu terenu. Jeśli jednak chcesz zaoszczędzić czas i pieniądze, najlepszy widok i zdjęcia całego kompleksu zrobisz za darmo z góry, z ulicy Via Lungo le Mura. Ta malownicza ścieżka biegnie po średniowiecznych murach bezpośrednio nad teatrem i oferuje najładniejsze możliwe ujęcie całej budowli.
Sam teatr ma w dodatku bardzo ciekawą i nieco nietypową współczesną historię. Przez całe stulecia był bowiem kompletnie zasypany grubą warstwą ziemi, a miejsce to przez długie lata służyło nawet jako zwykłe miejskie wysypisko. Jego odsłonięcie nastąpiło dopiero w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku, a ogromną zasługę mieli w tym pacjenci z miejscowego szpitala psychiatrycznego, którzy pod nadzorem lekarzy dobrowolnie pomagali przy wymagających wykopaliskach.
5. Etruski akropol (Acropoli Etrusca)
Na absolutnie najwyższym miejscu wzgórza nad miastem rozciąga się rozległy park archeologiczny z pozostałościami starożytnego etruskiego akropolu. Podczas spokojnego spaceru między wykopaliskami natrafisz na starożytne fundamenty dwóch dużych świątyń i fascynujący podziemny system głębokich cystern, które służyły miejscowym do przechowywania życiodajnej deszczowej wody w czasach wielkiej suszy.
Spacer między starożytnymi kamieniami wpisanymi w cienisty sosnowy zagajnik oferuje piękny spokój i bardzo przyjemny odpoczynek od gwarniejszych miejskich uliczek pełnych turystów. Wstęp do tego rozległego parku jest w pełni częścią łączonej Volterra Card, więc jeśli kupiłaś ją na początku dnia, na pewno nie pomijaj tego magicznego terenu z pięknymi widokami na toskańską okolicę.
Jeśli jednak wybierasz się tu poza głównym sezonem turystycznym, uważaj na zmienione godziny otwarcia, żebyś nie była rozczarowana. Od 2 listopada do 8 marca akropol jest otwarty tylko w weekendy między dziesiątą a szesnastą. W tygodniu niestety w miesiącach zimowych z powodu skróconego trybu w ogóle się tu nie dostaniesz, więc dobrze zaplanuj sobie zgodnie z tym swój dzienny plan.
6. Palazzo dei Priori i wejście na wieżę
Gdy staniesz w samym środku głównego placu, od razu przyciągnie twoją uwagę potężny budynek ratusza zwieńczony typowymi zębatymi blankami i wysoką wieżą. Palazzo dei Priori został zbudowany w latach 1208–1257 i słusznie szczyci się prestiżowym tytułem najstarszego zachowanego ratusza w całej Toskanii.
Ta budowla jest nawet o kilka dziesięcioleci starsza niż znacznie słynniejszy i częściej odwiedzany Palazzo Vecchio w pobliskiej Florencji. Mało kto wie, że to właśnie okazały florencki ratusz bardzo silnie zainspirował się architektonicznie tym volterrańskim. Na kamiennej fasadzie możesz z bliska obejrzeć piękne herby florenckich namiestników, które są bardzo precyzyjnie wykonane z barwnej majoliki oraz z delikatnie obrobionego kamienia.
Wnętrze historycznego ratusza jest zwykle dostępne dla publiczności i zdecydowanie polecam ci wspiąć się po starych schodach aż na samą górę, na wieżę widokową. Z jej wąskiej galeryjki roztacza się bowiem absolutnie zapierający dech panoramiczny widok na całe miasto z plątaniną czerwonych dachów, na stare etruskie mury i na nieskończenie pofałdowany toskański krajobraz w tle.
7. Katedra Santa Maria Assunta
Miejscowe Duomo, czyli katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, pochodzi z XII wieku i niezawodnie zaintryguje cię już swoją elegancką romańską fasadą zdobioną ślepymi arkadami. O ile z zewnątrz kościół sprawia dość surowe i niepozorne wrażenie, o tyle jego wnętrza kryją kilka wielkich artystycznych niespodzianek, które zdecydowanie warte są twojej uwagi.
Najbardziej wyrazistym elementem całego wnętrza jest bez wątpienia przepiękny i bardzo bogato zdobiony strop kasetonowy, na którym zawiesisz oko. Podczas zwiedzania poświęć też sporo uwagi cennej drewnianej polichromowanej grupie rzeźbiarskiej Zdjęcie z krzyża, która pochodzi z XIII wieku. To dzieło jest podziwu godnie zachowane, bardzo wyraziste kolorystycznie i pełne mocnych ludzkich emocji.
Katedra przeszła w XVI wieku dość wyraźną renesansową przebudowę, więc dziś bardzo ciekawie łączy pierwotną średniowieczną architekturę z późniejszymi stylami. Wstęp do samego kościoła jest zwykle darmowy, więc na pewno zajrzyj tu na chwilę i chłoń atmosferę. Ewentualnie płaci się jedynie drobny bilet za wejście do przyległego muzeum diecezjalnego, które jest jednak także częścią karty miejskiej.
8. Baptysterium San Giovanni
Tuż naprzeciwko głównego wejścia do katedry, przez brukowany plac, stoi imponujący ośmioboczny budynek baptysterium pochodzący z XIII wieku. Jego fasada jest ciekawie zdobiona naprzemiennymi pasami ciemnozielonego i jaśniejąco białego marmuru, co jest absolutnie typowym i bardzo fotogenicznym elementem toskańskiej architektury romańskiej, który możesz znać choćby z pobliskiej Sieny czy Florencji.
Głównym wabikiem z zewnątrz jest pięknie wykonany marmurowy portal, który elegancko obramowuje ciężkie drzwi wejściowe. Wnętrze baptysterium jest natomiast dość proste, skromne i celowo niezdobione, ale w samym jego środku znajduje się przepiękna i szczegółowo rzeźbiona chrzcielnica, którą stworzył słynny renesansowy rzeźbiarz Andrea Sansovino.
Do baptysterium prowadzą nasłonecznione kamienne schody, gdzie ludzie chętnie siadają i obserwują gwar na placu Piazza San Giovanni, najlepiej z lodami w ręku 😁.
9. Pinacoteca i Rosso Fiorentino
Jeśli lubisz klasyczną sztukę, koniecznie skieruj swoje kroki do miejskiej galerii Pinacoteca e Museo Civico. Ta ważna instytucja mieści się w pięknych historycznych wnętrzach pałacu Minucci-Solaini, a dobra wiadomość jest taka, że i to muzeum jest w pełni objęte łączoną Volterra Card, więc przy wejściu nie będziesz musiała nic dopłacać.
Głównym powodem, dla którego miłośnicy sztuki z ogromnym entuzjazmem podróżują tu ze wszystkich zakątków świata, jest arcydzieło Zdjęcie z krzyża (Deposizione dalla Croce) autorstwa sławnego malarza Rosso Fiorentino, które ukończył w 1521 roku. Ten wielkoformatowy obraz jest przez historyków sztuki jednogłośnie uważany za jeden z absolutnych i niedoścignionych szczytów włoskiego manieryzmu.
Szczerze mówiąc, nawet jeśli nie za bardzo śledzisz sztukę, ten obraz cię powali. Te kolory są niemal agresywne, a postacie wyglądają, jakby lada moment miały unieść się z płótna.
10. Alabaster jako żywe rzemiosło
Miasto słynie z niezwykle precyzyjnej obróbki alabastru już od dawnych czasów Etrusków, którzy z tego miękkiego i lekko prześwitującego kamienia po mistrzowsku rzeźbili swoje urny pogrzebowe. Kamień do dziś jest aktywnie wydobywany we wzgórzach w bezpośredniej okolicy miasta, a miejscowi rzemieślnicy obrabiają go w małych, zakurzonych pracowniach wyłącznie rzetelnie, ręcznie.
Zdecydowanie polecam ci odwiedzić którąś z tradycyjnych pracowni, na przykład popularną Alab’Arte bezpośrednio w historycznym centrum. Rzemieślnicy pracują tu tymi samymi narzędziami i według tych samych gipsowych modeli co przed stuleciami, a ty możesz swobodnie obserwować ich drobiazgową pracę. Kolejną bardzo znaną pracownią jest Paolo Sabatini przy Via Porta all’Arco, gdzie natrafisz raczej na bardziej nowoczesne i mocno nietuzinkowe artystyczne projekty.
⚠️ Uważaj jednak bardzo na zwykłe turystyczne sklepiki przy głównej ulicy handlowej. Bardzo często bowiem oszukują i sprzedają tani sprowadzany kamień z Azji albo wręcz sztuczne plastikowe imitacje. Prawdziwe volterrańskie wyroby zawsze z pewnością rozpoznasz po dołączonym certyfikacie pochodzenia, a najlepiej kupuj je bezpośrednio w sprawdzonych pracowniach rzemieślniczych.
11. Ecomuseo dell’Alabastro
Jeśli fascynująca rzemieślnicza obróbka tego specyficznego kamienia naprawdę cię zaciekawiła i chcesz się o niej dowiedzieć znacznie więcej szczegółów, zatrzymaj się także w Ekomuzeum Alabastru. Wstęp do niego masz sprytnie rozwiązany i nie musisz nic dopłacać, jeśli na początku dnia kupiłaś ową łączoną kartę miejską.
Muzeum bardzo wciągającą i nowoczesną formą przeprowadzi cię przez całą długą historię tego rzemiosła od czasów starożytnych Etrusków aż po naszą współczesność. Zobaczysz tu szereg historycznych narzędzi, próbki surowego, nieobrobionego kamienia pochodzącego z miejscowych kamieniołomów i oczywiście także gotowe arcydzieła pochodzące z różnych epok historycznych.
To małe i przejrzyste muzeum, więc zwiedzanie nie zajmie ci więcej niż pół godziny, ale świetnie dopełni kontekst do tego, co zobaczysz potem w żywych pracowniach, i zrozumiesz, jak szalenie wymagająca jest ta praca w rzeczywistości.
12. Fortezza Medicea i osobliwe więzienie
Na najwyższym wyniesionym punkcie nad miastem majestatycznie wznosi się ogromna Twierdza Medyceuszy, która już z daleka stanowi nieodłączną część miejskiej panoramy i kusi do odwiedzin. Ma to jednak jeden bardzo istotny haczyk, o którym mnóstwo turystów po przyjeździe w ogóle nie wie: twierdza do dziś w pełni służy bowiem jako państwowe więzienie o średnim stopniu ochrony.
Z tego logicznie wynika, że do środka, za wysokie mury twierdzy, jako zwykły turysta z aparatem tak po prostu nie zajrzysz. Wnętrza są dla publiczności ściśle zamknięte i dostępne tylko podczas kilku wybranych dni w roku. Ale i wtedy w ramach zorganizowanego zwiedzania dostaniesz się jedynie do bardzo małej, brzeżnej części rozległego terenu więziennego.
Mimo to z tą twierdzą wiąże się jedna ogromna ciekawostka, o której dużo się mówi. W części terenu czasami bowiem działa specjalna restauracja, w której jedzenie gotują i gości obsługują sami miejscowi więźniowie w ramach swojego programu resocjalizacji. Działa to tylko od czasu do czasu, a rezerwacja wiąże się z policyjną weryfikacją, więc nie jest to dokładnie to, co zamówisz przez aplikację w pięć minut 😅. Aktualne terminy zawsze sprawdź z wyprzedzeniem.
13. Odpoczynek w Parco di Castello
Bezpośrednio pod wysokimi i niedostępnymi dla turystów murami więzienia rozciąga się piękny publiczny park miejski Parco di Castello. Jeśli jesteś zmęczona nieskończonym chodzeniem po twardym kamiennym bruku w centrum miasta i potrzebujesz na chwilę odpocząć gdzieś w cieniu, to absolutnie najlepsze i najspokojniejsze miejsce w szerokiej okolicy.
Park jest pełen starych, dorodnych drzew, drewnianych ławek, a znajdziesz tu też przyjemne trawiaste połacie, na których miejscowi bardzo chętnie urządzają weekendowe pikniki i czytają książki. Dla rodzin z dziećmi dostępny jest tu również mniejszy zadbany plac zabaw, gdzie twoje pociechy mogą się absolutnie bezpiecznie zabawić, podczas gdy ty będziesz się cieszyć zasłużonym relaksem.
Z brzegów tego wysoko położonego parku otwierają się w dodatku piękne, dalekie widoki na pofałdowany otaczający krajobraz. Do tego to absolutnie świetne miejsce, z którego możesz ową potężną Twierdzę Medyceuszy bezpiecznie i w pełnym spokoju sfotografować z bliska z zewnątrz, nie naruszając w żaden sposób więziennej strefy bezpieczeństwa. Właśnie tu rozgrywa się też w sierpniu duża część średniowiecznych uroczystości.
14. Le Balze i znikające opactwo
Na północno-zachodnim skraju miasta natrafisz na fascynujące, ale zarazem nieco przerażające zjawisko przyrodnicze, które pokaże ci ogromną siłę natury. Le Balze to bardzo dramatyczne erozyjne urwiska, które od stuleci nieubłaganie odgryzają kawałki płaskowyżu, na którym samo miasto stoi już od tysięcy lat, zmieniając w ten sposób oblicze całego krajobrazu.
Te głębokie i absolutnie niepowstrzymane osunięcia gruntu w przeszłości bezpowrotnie pochłonęły starożytne etruskie nekropolie oraz kilka średniowiecznych kościołów. Bezpośrednio na krawędzi piaskowcowej przepaści stoi dziś samotnie stare opuszczone opactwo Badia Camaldolese. Tu naprawdę liczą się lata, opactwo zbliża się do przepaści z każdym sezonem o kawałek bardziej, więc jeśli chcesz je zobaczyć, nie czekaj na kolejny przewodnik.
Do samego opactwa z oczywistych względów bezpieczeństwa w ogóle się nie dostaniesz, ale widok z bezpiecznej odległości przez przepaść jest jednym z najsilniejszych przeżyć w całej szerokiej okolicy. Najpiękniejsze, klimatyczne zdjęcia z pewnością zrobisz tu pod wieczór, kiedy zniżające się zachodzące słońce zabarwi nagie piaskowcowe skały na niesamowicie soczyste pomarańczowe i czerwone odcienie.
15. Volterra a saga Zmierzch: Jak jest naprawdę?
Jeśli należysz do zapalonych fanów książek Stephenie Meyer, na pewno bardzo dobrze wiesz, że to tutaj autorka umieściła tajną siedzibę najpotężniejszego wampirzego klanu Volturi. Do miasta zjeżdżają się dlatego do dziś tłumy wiernych fanów sagi Zmierzch, którzy w wąskich uliczkach z mapą w ręku szukają filmowych lokacji z popularnej części Księżyc w nowiu (New Moon).
⚠️ Tu trzeba jednak powiedzieć prawdę wprost, żebyś po przyjeździe nie była niepotrzebnie rozczarowana: film w ogóle nie był kręcony w Volterze! Ekipa filmowa do rzeczywistych zdjęć wybrała bowiem ostatecznie malownicze historyczne centrum pobliskiego toskańskiego miasta Montepulciano, które najwyraźniej lepiej im odpowiadało pod względem logistycznym.
Wszystkie te słynne filmowe sceny, w których główna bohaterka rozpaczliwie biegnie przez plac pełen ludzi ubranych w czerwone płaszcze, powstały w rzeczywistości w Montepulciano przy pięknej świątyni San Biagio i w tamtejszych uliczkach. Volterra co prawda do dziś bardzo sprytnie marketingowo korzysta z wampirzej sławy i kupisz tu mnóstwo różnych tematycznych pamiątek, ale prawdziwych filmowych plenerów szukałabyś tu zupełnie na próżno.
16. Święto Volterra AD 1398
Jeśli chcesz podczas swoich podróży doświadczyć czegoś naprawdę okazałego i autentycznego, zaplanuj wyprawę na gorący sierpień. Miasto podczas ogromnego święta Volterra AD 1398 całkowicie cofa się w czasie do średniowiecza, a kamienne ulice wypełnią dostojne damy w strojach z epoki, rycerze w pełnej zbroi, zręczni chorążowie, kusznicy i wędrowni muzycy.
Ten popularny festiwal historyczny odbywa się zawsze w dwie sierpniowe niedziele. Według aktualnych informacji w 2026 roku powinno to być w niedzielę 9 i 16 sierpnia, ale różne źródła co do dokładnej kolejności weekendów czasem się różnią. Czasem jest to druga i trzecia niedziela, innym razem trzecia i czwarta, więc bardzo polecam ci sprawdzić dokładny termin z wyprzedzeniem na oficjalnej stronie volterratur.it.
Główna sceneria tego okazałego święta tradycyjnie skupia się w rozległym parku Parco di Castello pod Twierdzą Medyceuszy oraz na centralnym miejskim placu. Atmosfera jest tu absolutnie pochłaniająca, przy stoiskach płaci się specjalnie wybitymi monetami z epoki, a spróbujesz tu starych średniowiecznych rzemiosł całkowicie na własnej skórze.
17. Gdzie zjeść i czego spróbować
Toskania to po prostu raj dla mięsożerców, a Volterra nie jest wyjątkiem — w menu królują głównie dzik (cinghiale) i dziki zając (lepre), najczęściej jako sos do domowego makaronu. A jeśli mięsa nie szukasz, miejscowe restauracje oferują też mnóstwo świetnych bezmięsnych wariantów. Koniecznie spróbuj gęstej tradycyjnej zupy pappa al pomodoro, orzeźwiającej chlebowej sałatki panzanella albo porządnej warzywnej ribollity (przy tej dla pewności zapytaj, czy jest czysto warzywna). Wyśmienite są też domowe grube makarony pici z treściwym czosnkowym sosem (aglione), no i oczywiście nie może zabraknąć znakomitego sera pecorino czy pysznych potraw doprawionych rzadkimi lokalnymi truflami.
Świetny widok i wyborne jedzenie oferuje Osteria Fornelli, która ma piękny taras. Jeśli szukasz czegoś szybkiego i bardzo taniego, skieruj się do małego bistra La Sosta del Priore, gdzie wyśmienite świeże kanapki wybierasz od razu na ekranie przed złożeniem zamówienia. Klasyczną kuchnię toskańską i rozbudowaną kartę win znajdziesz zaś w świetnie ocenianej restauracji La Vecchia Lira albo w przytulnej sklepionej Osteria La Pace z niesamowitą rodzinną atmosferą. Świetnym wyborem na kolację jest także La Carabaccia z sezonowym menu albo mała restauracja Porgi l’altra Pancia, gdzie często bywa pełno, więc na pewno zostaw numer i chwilę zaczekaj.
18. Spacer wzdłuż średniowiecznych murów
Na sam koniec dnia zostaw sobie to, co najlepsze, dla wyciszenia po całodniowym bieganiu po muzeach i gwarnych ulicach. Historyczne centrum jest szczelnie otoczone potężnymi średniowiecznymi murami, które ciągną się na godnej podziwu długości dwóch i pół kilometra i dokładnie kopiują krawędź stromego wzgórza. Pierwotne etruskie mury, które chroniły znacznie większy obszar, mierzyły zresztą niewiarygodne siedem kilometrów.
Powolny, wypoczynkowy spacer po okrężnych ulicach wzdłuż murów, na przykład piękną drzewną aleją Viale dei Ponti, zaoferuje ci absolutnie najbardziej typowe toskańskie krajobrazy, jakie znasz z kalendarzy i pocztówek. Zobaczysz tu nieskończone faliste wzgórza usiane samotnymi kamiennymi gospodarstwami, kultowe alejki cyprysów i stare winnice ciągnące się aż po daleki horyzont.
I właśnie tu, z tym widokiem w złoty zmierzch, zrozumiesz, dlaczego toskański banał z pocztówek wcale banałem nie jest ☺️.
Dokąd dalej z Volterry
Jeśli masz do dyspozycji samochód i chcesz zwiedzić okolicę, możliwości jest mnóstwo. Koniecznie przeczytaj nasz wielki przewodnik Toskania: 30 najpiękniejszych miejsc i 7-dniowy plan podróży, gdzie znajdziesz mnóstwo kolejnej inspiracji na twój roadtrip.
Niemal obowiązkiem jest odwiedzenie dwóch sąsiednich klejnotów. Zajrzyj do naszego artykułu Siena i San Gimignano: 8 pomysłów, co zobaczyć, ponieważ właśnie połączenie Volterry i najeżonego wieżami San Gimignano da się wygodnie zaliczyć w ciągu jednego dnia.
Jeśli po chodzeniu po zabytkach potrzebowałabyś trochę zrelaksować się, zerknij na nasz wybór Hotele wellness w Toskanii: 12 term. A jeśli kusi cię poznanie kolejnych włoskich regionów, zainspiruj się w zestawieniu Dokąd na wakacje we Włoszech: 20 najlepszych miejsc.
🚗 Wynajem auta w podróżySprawdzone samochody do wynajęcia we WłoszechSzukaj przez porównywarkę DiscoverCars — porównuje ceny dziesiątek lokalnych i międzynarodowych wypożyczalni, a większość rezerwacji ma bezpłatne anulowanie.
Porównaj ceny samochodów we Włoszech →Najczęściej zadawane pytania
Wciąż chodzi ci po głowie kilka nierozwiązanych pytań? Zebrałam dla ciebie to, co najważniejsze, o co podróżni przed wyjazdem do Volterry często pytają. Czy chodzi o parkowanie, bilety, czy porównanie z okolicznymi miastami, tu znajdziesz szybkie odpowiedzi.
Czy warto odwiedzić Volterrę, jeśli mam czas tylko na San Gimignano?
Zdecydowanie tak. Volterra jest znacznie spokojniejsza, wyraźnie starsza i ogólnie robi dużo bardziej autentyczne wrażenie. San Gimignano jest co prawda niezwykle fotogeniczne dzięki swoim zachowanym średniowiecznym wieżom, ale w sezonie bywa zapchane ludźmi po brzegi. Idealnie jest odwiedzić oba miasta w jeden dzień, dzieli je tylko około 30 kilometrów.
Ile czasu powinienem zarezerwować na Volterrę?
Na spokojny spacer po historycznym centrum, kawę i widoki na toskańską panoramę w zupełności wystarczy około pół dnia. Jeśli jednak planujesz skorzystać z karty łączonej i zwiedzić muzeum etruskie Guarnacci, pinakotekę, wieżę ratuszową i inne ciekawe zabytki, zarezerwuj na miasto zdecydowanie cały dzień.
Czy opłaca się zakup Volterra Card?
Tak, opłaca się już w momencie, gdy planujesz odwiedzić przynajmniej trzy płatne miejsca. Karta kosztuje dla osoby dorosłej 23 € (ok. 100 zł), podczas gdy pojedynczy bilet wstępu do jednego muzeum to 10 € (45 zł). Karta dodatkowo obowiązuje przez całe 72 godziny od pierwszego użycia i obejmuje siedem głównych zabytków, więc nie musisz się z zwiedzaniem nigdzie spieszyć.
Gdzie można zaparkować w mieście?
Całe historyczne centrum wewnątrz murów jest oznaczone jako ścisła strefa ZTL, do której turyści nie mają wjazdu samochodem. Auto musisz zostawić na wyznaczonych parkingach przechwytnich tuż pod murami, jak na przykład Parcheggio Docciola, Parcheggio Vallebona lub Porta Fiorentina, skąd wygodnie wywieziesz cię do centrum schody ruchome.
Czy rzeczywiście kręcono tu film Zmierzch?
Nie, w ogóle tu nie kręcono. Chociaż akcja książki Księżyc w nowiu (New Moon) rozgrywa się właśnie tutaj jako siedziba potężnego klanu Volturi, ekipa filmowa wybrała do kręcenia historyczne centrum pobliskiego miasta Montepulciano. To właśnie tam przeniosły się ekipy filmowe i powstały te słynne sceny przy świątyni San Biagio.
Czy można zwiedzić więzienie Medyceuszy i tamtejszą restaurację?
Zwykłe wnętrza więzienia nie są normalnie dostępne dla turystów. Restauracja obsługiwana przez samych więźniów funkcjonuje tylko bardzo sporadycznie w ramach specjalnych wyznaczonych terminów i wymaga skomplikowanej rezerwacji z dużym wyprzedzeniem, która jest ściśle powiązana z policyjną kontrolą bezpieczeństwa twojej tożsamości.
Czy alabaster w lokalnych sklepach jest prawdziwy?
W tradycyjnych rzemieślniczych warsztatach i certyfikowanych sklepach tak, tam dostaniesz stuprocentową jakość. W zwykłych sklepach z pamiątkami na głównej ulicy handlowej uważaj jednak na tanie importowane imitacje z plastiku lub azjatyckiego kamienia. Prawdziwy volterrański alabaster powinien zawsze mieć przy sobie certyfikat pochodzenia.
Jak dostać się tu komunikacją publiczną bez samochodu?
Podróż autobusem jest co prawda możliwa, ale zawsze czeka cię minimum jedno przesiadka, ponieważ bezpośrednie połączenia z dużych turystycznych miast w ogóle tu nie jeżdżą. Z Florencji i Sieny musisz jechać autobusem do miasta Colle di Val d’Elsa i tam się przesiąść. Z Pizy jedzie się z przesiadką w mieście Pontedera.
Wskazówki i triki na Twój urlop
Nie przepłacaj za bilety lotnicze
Szukaj lotów na Kayaku. To nasza ulubiona wyszukiwarka, ponieważ przeszukuje strony wszystkich linii lotniczych i zawsze znajduje najtańsze połączenie.
Rezerwuj noclegi mądrze
Najlepsze doświadczenia w wyszukiwaniu noclegów (od Alaski po Maroko) mieliśmy z Booking.com, gdzie hotele, apartamenty i całe domy są zwykle najtańsze i dostępne w najszerszej ofercie.
Nie zapomnij o ubezpieczeniu podróżnym
Dobre ubezpieczenie podróżne ochroni Cię przed chorobą, wypadkiem, kradzieżą lub anulowaniem lotów. Odwiedziliśmy już kilka szpitali za granicą, więc wiemy, jak ważne jest mieć porządne ubezpieczenie.
Gdzie się ubezpieczamy: SafetyWing (najlepsze dla wszystkich) i TrueTraveller (na wyjątkowo długie podróże).
Dlaczego nie polecamy żadnego polskiego ubezpieczyciela? Ponieważ mają zbyt wiele ograniczeń. Ustalają limity liczby dni za granicą, w przypadku ubezpieczenia z karty kredytowej wymagają często opłacania kosztów leczenia tylko daną kartą i często ograniczają liczbę powrotów do Polski.
Znajdź najlepsze atrakcje
Get Your Guide to ogromny rynek online, gdzie możesz zarezerwować spacery z przewodnikiem, wycieczki, bilety skip-the-line, oprowadzania i wiele więcej. Zawsze znajdujemy tam coś dodatkowo fajnego!
