Jeśli planujesz urlop w Portugalii, muszę Cię od razu uprzedzić o jednej ważnej rzeczy. To absolutny kulinarny raj na ziemi i całkiem możliwe, że po powrocie będziesz tęsknić za tamtejszym portugalskim jedzeniem bardziej niż za samymi widokami. 😊 My z Łukaszem przyjeżdżamy tu regularnie co roku od 2020, zakochaliśmy się w słonecznym Algarve, dzikich falach do surfowania, ale przede wszystkim w tej niesamowicie bogatej i hojnej gastronomii.
Kiedy mówi się „kuchnia portugalska”, nie wyobrażaj sobie wykrochmalonych obrusów ani kuchni molekularnej. To wręcz przeciwnie — bardzo rustykalna, solidna i głęboko tradycyjna kuchnia, która pachnie czosnkiem, oliwą z oliwek i Atlantykiem. Prawdziwa dusza lokalnej kultury leży na papierowym obrusie w głośnej rodzinnej restauracji, gdzie nad barem leci mecz, a wszyscy przekrzykują się nawzajem. Portugalczycy po prostu nie jedzą — oni przeżywają każdy posiłek.
Ponieważ z Łukaszem jesteśmy wegetarianami, delektujemy się tu głównie doskonałymi serami, świeżym pieczywem, zupami warzywnymi i najlepszymi słodkościami na świecie. Tradycyjne mięsne i rybne specjały znamy więc raczej z opowieści naszych znajomych i obserwowania lokalnego życia. Przygotowałam dla Was kompletnego przewodnika po portugalskim jedzeniu z dokładnie 18 wskazówkami, czego koniecznie spróbować. Podpowiem też, jak nie dać się nabrać w restauracji, i dodam orientacyjne ceny.
Podsumowanie dla tych, którzy nie mają czasu czytać całego artykułu
- Uwaga na couvert: Koszyk z pieczywem i oliwkami na stole nie jest gratis — płacisz za to, co zjesz.
- Menu lunchowe (Menu do dia): Najlepszy sposób na oszczędności, kosztuje zazwyczaj około 10–15 euro i obejmuje zupę, danie główne, kawę i napój.
- Narodowa obsesja na punkcie dorsza: Bacalhau to solony, suszony dorsz, z którego Portugalczycy podobno potrafią przyrządzić 365 różnych przepisów.
- Słodka klasztorna tajemnica: Większość deserów, w tym słynne pastéis de nata, powstała w klasztorach, gdzie zakonnice używały żółtek pozostałych po krochmaleniu bielizny.
- Kultura kawowa: Espresso w Lizbonie zamawiasz jako bica, w Porto natomiast jako cimbalino.
- Woda w restauracji: Woda z kranu jest zdatna do picia, ale w lokalach automatycznie zaproponują Ci droższą wodę butelkowaną.
- Wegetarianie mają trudniej: Tradycyjna kuchnia jest mocno mięsna i rybna, ale ratują was zupy, sery i niesamowita ilość pysznych deserów.
Jak (i gdzie) jeść jak miejscowi
Zanim w ogóle wbijesz widelec w pierwszy kęs, niezwykle ważne jest zrozumienie zasad lokalnego biesiadowania. Portugalska restauracja (często zwana tasca) działa według własnego, czasem zaskakującego dla przybysza kodeksu. Jeśli lecisz do Portugalii po raz pierwszy, przygotuj swoje kubki smakowe na radykalną zmianę.
Podstawą jest znalezienie odpowiedniego miejsca. Omijaj wypolerowane restauracje z naganiacze przy wejściu, trzymającymi menu w pięciu językach. Szukaj raczej niepozornych rodzinnych lokali, gdzie stoły stoją ciasno jeden obok drugiego, a papierowe obrusy przykrywają te materiałowe. Właśnie tam dzieje się prawdziwa gastronomiczna magia — i to w bardzo przystępnych cenach.
Zagadka o nazwie couvert
Gdy tylko usiądziesz przy stoliku, kelner niemal natychmiast postawi przed tobą koszyk ze świeżym chlebem, miseczkę czarnych oliwek, małe masełka, a może nawet odrobinę pasty sardelowej lub kawałki sera. Wygląda to absolutnie idyllicznie i można by pomyśleć, że to upominek od lokalu. To jednak duży błąd — to tradycyjny couvert.
W Portugalii obowiązuje prosta i uczciwa zasada: płacisz za to, co zjesz. Couvert naliczany jest albo za poszczególne pozycje, albo jako całość, i zazwyczaj wynosi od 2 do 5 euro. Jeśli nie masz na to ochoty, po prostu się go nie dotykaj, albo — jeszcze lepiej — z uśmiechem powiedz „não, obrigado” (nie, dziękuję). Kelner zabierze go bez mrugnięcia okiem. To zdecydowanie nie jest żadna pułapka na turystów — Portugalczycy po prostu lubią coś przekąsić, zanim podadzą główne danie.
Woda, nawodnienie i napiwki
Woda z kranu (miejscowo zwana água da torneira) jest w całej Portugalii całkowicie bezpieczna do picia i my z Łukaszem pijemy ją na co dzień. W restauracjach jednak automatycznie jej nie dostaniesz na stół, bo lokale w dużej mierze żyją z marży na napojach. Kelner prawie zawsze zaproponuje więc wodę butelkowaną, za którą dopłacisz.
Możesz oczywiście poprosić o wodę z kranu, ale w lepszych, bardziej luksusowych restauracjach nie jest to zbyt przyjęte i obsługa może patrzeć nieco krzywo. W zwykłych rodzinnych tascas z kolei dzbanek z wodą przyniosą Ci bez żadnych komentarzy. Co do napiwków — nie są one ściśle obowiązkowe, ale są mile widziane, ponieważ płace w lokalnej gastronomii pozostają dość niskie. Zazwyczaj zaokrągla się rachunek w górę lub zostawia na stole około 5–10 procent gotówką.
Czas posiłków jest absolutnie kluczowy
Przyjście na kolację o osiemnastej oznacza, że będziesz jeść w zupełnie pustej restauracji. Albo skończy się na tym, że znajdziesz się w lokalu pełnym zagubionych turystów z Europy Zachodniej. Obiad serwuje się tu mniej więcej od wpół do drugiej do trzeciej po południu. To absolutnie idealny czas, żeby wybrać się na tak zwane menu do dia (menu dnia).
Za bardzo przyzwoite 10–15 euro dostaniesz sytą zupę, danie główne, napój (często małą karafkę domowego wina) i na koniec espresso. To absolutnie najlepszy sposób na oszczędzanie przy jednoczesnym jedzeniu jak prawdziwi miejscowi. Wieczorami kuchnie ożywają dopiero około wpół do ósmej, ale sami Portugalczycy zaczynają kolację raczej po ósmej, często nawet o dziewiątej wieczorem.
18 dań, które musisz spróbować
Geograficzna różnorodność Portugalii doskonale przekłada się na to, co ląduje na talerzach. Północna część kraju jest cięższa, bardziej mięsna i bardzo sycąca, podczas gdy południowe regiony pachną świeżymi ziołami, owocami morza i cytrusami. Przyjrzyjmy się wybranemu przekrojowi tego, co najlepszego oferuje tradycyjne portugalskie jedzenie.
1. Pastéis de Nata
Te słynne kremowe tartaletki z chrupiącego ciasta francuskiego po prostu musisz spróbować, nawet jeśli spędzisz w Portugalii tylko jeden dzień. Wypełnione są gorącym kremem żółtkowym, a na wierzchu lekko przypalonym do czarnych pęcherzyków. My z Łukaszem uwielbiamy je absolutnie i zamawiamy niemal każdego dnia do kawy — to nasz mały rytuał po porannym surfowaniu.
Historia tego globalnego fenomenu zaczęła się w Lizbonie, nieopodal wspaniałego klasztoru Hieronimitów. Zakonnicy w XIX wieku potrzebowali ogromnej ilości białek jajek do krochmalenia habitów, przez co zostawały im tysiące żółtek. Zmieszali je z cukrem z kolonii i w 1837 roku zaczęli piec te tartaletki, by zdobyć pieniądze na utrzymanie zakonu. Oryginalny tajny przepis strzeżony jest do dziś w lokalu Pastéis de Belém, gdzie codziennie wypieka się ponad dwadzieścia tysięcy sztuk.
Dla wielu miejscowych dużo lepszą alternatywą jest lizbońska i portska sieć piekarni Manteigaria. Ciasto robią nieco bardziej słone i chrupkie, a krem jest mniej słodki, co nam osobiście smakuje o wiele bardziej. Nie mają żadnego tajnego przepisu — wszystko przygotowują na Twoich oczach za szklaną ścianą. Zawsze jada się je ciepłe, a miejscowi obficie posypują je cynamonem i cukrem pudrem z pojemników stojących na stole. Ceny wahają się między 1,20 a 1,50 euro za sztukę.
2. Bacalhau à Brás
Bacalhau, czyli suszony i solony dorsz, stanowi absolutny kamień węgielny portugalskiej tożsamości narodowej. Mówi się, że istnieje co najmniej 365 różnych przepisów, więc możesz jeść inną wariację każdego dnia w roku. Zabawnym paradoksem pozostaje jednak fakt, że dorsz w portugalskich wodach w ogóle nie żyje i musi być sprowadzany z północnego Atlantyku, głównie z Norwegii.
Tradycja jego solenia sięga głęboko czasów wielkich odkryć geograficznych, gdy marynarze potrzebowali trwałego jedzenia na długie miesiące rejsów przez ocean. Przed gotowaniem bacalhau należy moczyć przez kilka dni w zimnej wodzie, by pozbyć się nadmiaru soli i nawodnić mięso. Ten kluczowy proces miejscowo zwany dessalga wymaga sporej cierpliwości — wodę trzeba regularnie zmieniać.
Jednym z najpopularniejszych i najczęstszych sposobów przyrządzania jest właśnie Bacalhau à Brás. To bardzo popularny comfort food, który Portugalczycy chętnie jedzą na lunch. Paseczki dorsza miesza się z cieniutkimi smażonymi ziemniakami, cebulą i roztrzepanym jajkiem, a całość obficie posypuje się czarnymi oliwkami i świeżą pietruszką. To danie stosunkowo lekkie, ale niezwykle bogate w smaki.
3. Sardinhas Assadas
Grillowane sardynki to absolutny synonim portugalskiego lata i dla miejscowych oznaczają coś więcej niż zwykłe jedzenie. W czerwcu, zwłaszcza podczas hucznego święta Santo António w Lizbonie i São João w Porto, na ulicach ustawia się tysiące małych grillów. Całe miasta spowijają się w gęsty, intensywnie rybny dym, który dostaje się dosłownie wszędzie.
Sardynki grilluje się w całości, nawet z wnętrznościami, żeby zachowały jak najwięcej soków i naturalnego smaku. Przed położeniem na rozżarzonych węglach posypuje się je jedynie gruboziarnistą solą morską, która tworzy na skórze doskonałą skórkę. To ogromne wydarzenie towarzyskie — ludzie stoją na ulicach, popijają piwo i rozmawiają długo w noc.
Miejscowi jedzą je w bardzo specyficzny i prosty sposób. Nie spodziewaj się żadnych wymyślnych dodatków — gorącą rybę kładzie się po prostu na porządny kawałek świeżego chrupiącego chleba. Chleb stopniowo wchłania cały wspaniały tłuszcz i sok z sardynki, przez co samo pieczywo na końcu smakuje chyba jeszcze lepiej niż sama ryba. Często dostaje się do nich tylko gotowane ziemniaki lub lekką sałatkę.
4. Francesinha
To danie pochodzi z Porto i jest absolutną kaloryczną bombą, przy której my z Łukaszem jako wegetarianie kręcimy głowami z niedowierzaniem. Nazwa tłumaczy się jako „mała Francuzka”, bo twórca przepisu zainspirował się francuską kanapką croque-monsieur. Nie szukaj jednak w niej nic delikatnego ani elegancko francuskiego — to brutalna dawka mięsa.
To masywna, warstwowa kanapka nadziana wołowym stekiem, świeżą kiełbasą, pikantną wędliną linguiça i grubymi plastrami szynki. Całość zawija się następnie starannie w plastry sera i zapiecze w piekarniku, aż ser się roztopi. To jeszcze nie koniec — cała ta góra topi się w gęstym, gorącym tajnym sosie, który gotuje się z piwa, pomidorów i przyprawy piri-piri.
Często na wierzchu króluje jeszcze idealne jajko sadzone, a cała ta wspaniałość pływa w głębokim talerzu otoczona górą złocistych frytek. Według naszych przyjaciół to absolutny zawał na talerzu, ale po całonocnej zabawie w Porto podobno nie ma lepszego lekarstwa na kaca. Portugalczycy popijają ją bezwzględnie lodowato schłodzonym piwem i prowadzą namiętne debaty o tym, który lokal robi najlepszy sos.
5. Bifana
Jeśli szukasz najautentyczniejszego portugalskiego street foodu, właśnie go znalazłeś. Bifana to niesamowicie popularna, a na pierwszy rzut oka zupełnie zwykła sprawa, którą kupisz dosłownie na każdym rogu za zaledwie kilka euro. Sprzedają ją przy stoiskach, w małych kawiarniach i na stacjach benzynowych, a miejscowi jedzą ją o każdej porze dnia.
To bardzo cienkie plastry wieprzowiny, które wcześniej długo marynuje się w mieszance czosnku, białego wina, słodkiej papryki i czasem liścia laurowego. Mięso smaży się następnie szybko na dużej patelni bezpośrednio w tej aromatycznej zalewie. Wkłada się je potem do zwykłej chrupiącej bułki, którą wcześniej lekko moczy się w wytapiającym się tłuszczu, żeby nie była sucha.
Magia tkwi w absolutnej prostocie i doskonałym przyprawieniu. Portugalczycy często ulepszają bifanę, wyciskając na mięso trochę ostrej żółtej musztardy lub dodając pikantny sos piri-piri. To idealna szybka przekąska na wynos, gdy przechodzisz między zabytkami i nie chcesz tracić czasu na siedzenie w restauracji.
6. Caldo Verde
Caldo Verde to ikoniczna zupa, którą znajdziesz w menu niemal każdej tradycyjnej restauracji. Pochodzi z północnej Portugalii, ale dziś gotuje się ją w całym kraju. To pięknie gęsta zupa zrobiona z zblendowanych ziemniaków, do której na samym końcu dodaje się bardzo drobno pokrojoną zieloną kapustę (couve galega).
Oryginalny przepis zawsze zawiera kilka plasterków pikantnej kiełbasy chouriço, która nadaje zupie wędzonego i mięsnego smaku. My w restauracjach zawsze prosimy o wersję wegetariańską bez kiełbasy i zazwyczaj bardzo chętnie nam wychodzą naprzeciw. Nawet bez mięsa to doskonale smaczne i sycące danie, które cudownie pachnie dobrej jakości oliwą z oliwek.
Najlepiej smakuje podana gorąca w tradycyjnej glinianej misce, uzupełniona porządnym kawałkiem świeżego chleba kukurydzianego. To absolutnie idealna propozycja na chłodniejsze zimowe wieczory, które w Portugalii potrafią być zaskakująco przenikliwe. Miska tej dobroci kosztuje zazwyczaj tylko 2–3 euro, więc to też bardzo tania opcja na szybką kolację.
7. Sopa de Pedra
Ta zupa ma za sobą niesamowicie ciekawą historię i pochodzi z miasta Almeirim. Mówi się, że powstała ze starej legendy o głodnym i bardzo sprytnym pielgrzymie. Przyszedł do wioski jedynie ze zwykłym kamieniem i twierdził miejscowym, że potrafi z niego ugotować najlepszą zupę na świecie — potrzebuje tylko pożyczenia garnka i wody.
Ciekawscy wieśniacy oczywiście mu pomogli. Pielgrzym zaczął następnie sugerować, że zupa byłaby jeszcze odrobinę lepsza, gdyby ktoś dał mu kawałek cebuli, ktoś inny trochę fasoli, kolejny kawałek kiełbasy lub kawałek boczku. W końcu z zwykłego kamienia, który po ugotowaniu ukradkiem wyjął, wyczarował niesamowicie bogatą ucztę dla wszystkich uczestników.
Dzisiejsza Sopa de Pedra to niezwykle sycące danie, które samo w sobie pełni rolę dania głównego. Zawiera czerwoną fasolę, ziemniaki, marchewkę, kapustę i ogromną ilość różnych rodzajów wędlin i wieprzowiny. To bardzo ciężkie, sycące i rustykalne danie, które doskonale rozgrzewa po długim dniu spędzonym na wietrznym wybrzeżu oceanu.
8. Açorda Alentejana
To właśnie ten rodzaj dania, przy którym uświadamiasz sobie, jak Portugalczycy potrafią z absolutnego minimum stworzyć coś niesamowitego i złożonego smakowo. Açorda pochodzi z gorącego i suchego regionu Alentejo na południu kraju i historycznie było to bardzo proste jedzenie ubogich rolników. Głównymi składnikami są jedynie czerstwy twardy chleb, mnóstwo czosnku, świeża kolendra i najwyższej jakości oliwa z oliwek.
W podstawie to właściwie zupa chlebowa, a raczej taka gęsta papka. Chleb zalewa się gorącą wodą przyprawioną czosnkiem i ziołami, przez co pięknie mięknie i wchłania wszystkie aromaty. Na samym końcu do gorącej masy wbija się surowe jajko, które samo gotuje się w gorącym wywarze i nadaje daniu kremową konsystencję.
My bardzo chętnie zamawiamy tę podstawową wegetariańską wersję, bo jest niesamowicie aromatyczna. W nadmorskich rejonach dodaje się do niej jednak bardzo często świeże krewetki lub kawałki dorsza, przez co powstaje Açorda de Marisco. To ogromna porcja węglowodanów i energii, która niezawodnie syci na pół dnia.
9. Polvo à Lagareiro
Jeśli Twoi współtowarzysze podróży lubią owoce morza, to danie jest według Portugalczyków absolutnym obowiązkiem. Zapomnij o gumowych, twardych krążkach z zamrażarki, które znasz z tanich nadmorskich kurortów. Tutejsze polvo, czyli ośmiornica, to prawdziwe dzieło sztuki, które wymaga bardzo specyficznego i długiego przygotowania, by mięso pozostało delikatne.
Ośmiornicę najpierw długo gotuje się w wodzie z cebulą do absolutnej miękkości, aż prawie się rozpada. Dopiero potem przenosi się ją do naczynia do pieczenia i rumieni w piekarniku na dużym ogniu. Towarzyszy jej tak zwane batatas a murro, czyli małe ziemniaki gotowane w łupinie, które przed pieczeniem lekko roztłukuje się pięścią, żeby wchłonęły jak najwięcej smaku.
Cała magia kryje się w słowie lagareiro, nawiązującym do właściciela prasy do oliwy. Całe naczynie zalewa się bowiem absurdalnie dużą ilością najwyższej jakości oliwy z oliwek i obsypuje garścią posiekanego czosnku. Danie pływa w tłuszczu, ale właśnie ta oliwa, doprawiona morską wodą i czosnkiem, jest podobno najlepszą częścią całego dania.
10. Amêijoas à Bulhão Pato
Małże przyrządzone w ten specyficzny portugalski sposób są niezwykle proste, bardzo szybkie w przygotowaniu, a jednocześnie wyglądają niesamowicie luksusowo. Danie nosi imię słynnego portugalskiego poety z XIX wieku i dziś jest jedną z najpopularniejszych przystawek w kraju. Miejscowi chętnie zamawiają je do popołudniowego wina z przyjaciółmi.
Świeże małże smaży się gwałtownie na hojnej porcji oliwy z oliwek z ogromną ilością czosnku. Następnie podlewa się je dobrej jakości wytrawnym białym winem i dodaje się garść świeżej kolendry, która jest absolutnie typowa dla kuchni portugalskiej. Całość dusi się pod pokrywką, aż wszystkie muszle się otworzą i wypuszczą swój słony morski sok.
Najważniejszym elementem tego doznania jest jednak dodatek. Małże zawsze podaje się z koszyczkiem pokrojonego świeżego białego chleba lub tostów. Służy on bowiem do tego, żeby doskonale wchłonął ten cudowny aromatyczny sos pełen wina, czosnku i ziół, który pozostaje na dnie głębokiego talerza. Większość ludzi jest zgodna, że maczanie chleba jest lepsze niż same małże.
11. Arroz de Marisco
Ten kremowy ryż pełen owoców morza to prawdziwy przysmak, często porównywany do hiszpańskiej paelli, choć jest zdecydowanie bardziej płynny i przypomina raczej gęstą zupę lub włoskie risotto. Przyrządza się go z tradycyjnego portugalskiego ryżu krótkoziarnistego, który doskonale wchłania mocny bulion rybny, w którym powoli się gotuje.
Danie łączy niesamowitą ilość świeżych składników. Znajdziesz w nim krewetki różnej wielkości, małże, kawałki krabów i czasem mniejsze kawałki ośmiornicy lub ryb. Całość jest delikatnie doprawiona pomidorami, białym winem i oczywiście wszechobecną świeżą kolendrą. Często jest też lekko pikantna dzięki dodatkowi odrobiny sosu chilli piri-piri.
Serwuje się je bardzo efektownie — zazwyczaj na stół przynoszą ogromny gliniany garnek, z którego wciąż unosi się para, a ryż w środku nadal bulgocze. To danie stworzone do dzielenia się — jedna porcja w restauracji spokojnie wystarczy dla dwóch osób. Doskonale pasuje do niego schłodzone białe wino lub młode Vinho Verde, które równoważy bogactwo potrawy.
12. Cataplana de Marisco
Skoro już jesteśmy przy owocach morza, nie możemy pominąć typowej specjalności słonecznego regionu Algarve, dokąd jeździmy najczęściej. Słowo cataplana oznacza nie tylko samo danie, ale przede wszystkim unikalną miedzianą patelnię w kształcie zamkniętej muszli, w której ta potrawa tradycyjnie się przyrządza i w której bezpośrednio podaje się ją na stół.
Ten szczególny garnek ma arabskie korzenie i działa na podobnej zasadzie jak nowoczesny szybkowar. Wewnątrz, pod szczelnie zamkniętą pokrywą, razem duszą się krewetki, przegrzebki, kawałki ryb, pomidory, cebula, białe wino i papryka. Dzięki unikalnemu kształtowi naczynia wszystkie aromaty i smaki zostają zamknięte w środku, składniki nie wysychają i przenikają się w doskonałą harmonię.
Doznanie kulminuje w chwili, gdy kelner przynosi rozgrzaną miedzianą patelnię bezpośrednio na stół i otwiera ją z trzaskiem przed Twoimi oczami. Z garnka wyrywa się ogromna chmura aromatycznej pary, na widok której natychmiast cieknie ślinka. To wizualnie piękne danie, które na południu Portugalii miejscowe rodziny jedzą podczas świątecznych niedzielnych obiadów.
13. Frango Piri-Piri
Grillowany kurczak piri-piri jest prawdopodobnie najsłynniejszym portugalskim daniem na świecie, choć jego korzenie sięgają raczej dawnych kolonii afrykańskich, konkretnie Mozambiku i Angoli. Właśnie stamtąd portugalscy marynarze przywieźli małe i piekielnie ostre papryczki chilli, z których do dziś wytwarza się ikoniczny czerwony sos.
To danie stało się absolutnym hitem zwłaszcza w regionie Algarve i jeśli się tu wybierzesz, zobaczysz szyldy Frango Piri-Piri dosłownie przy każdej drodze. Kurczaka najpierw kroi się na pół i spłaszcza (tzw. na motylka), następnie długo marynuje w pikantnym sosie z czosnkiem, a na końcu gwałtownie grilluje na otwartym ogniu z drewna węglowego.
Dzięki węglowi drzewnemu mięso nabiera niepowtarzalnego wędzonego smaku, a skórka jest doskonale chrupiąca. Tradycyjnie podaje się je bardzo prosto — zazwyczaj tylko z górą domowych frytek i prostą sałatką pomidorową z cebulą. Miejscowi zjeżdżają do małego miasteczka Guia niedaleko Albufery, które uważane jest za nieoficjalną stolicę tego pikantnego fenomenu.
14. Queijo da Serra da Estrela i chleb Broa
Jeśli jesteście miłośnikami serów jak my, to będzie Wasz spełniony sen. Queijo da Serra da Estrela to król wszystkich portugalskich serów i pochodzi z najwyższego kontynentalnego pasma górskiego kraju. Wytwarza się go wyłącznie z surowego owczego mleka, a zamiast zwierzęcej podpuszczki do jego koagulacji używa się tradycyjnie wyciągu z dzikich kwiatów ostu, co czyni go wspaniałym wegetariańskim doświadczeniem.
Ten ser jest na zewnątrz twardy, ale wewnątrz niesamowicie kremowy, wręcz płynny. Dlatego nie kroi się go na klasyczne trójkąty. Prawidłowo nożem odcina się jedynie górną skórkę jak wieczko, a płynne wnętrze nabiera się łyżką lub maczając w nim kawałki pieczywa. Ma bardzo intensywny, lekko kwaśny i ziemisty smak, który nie każdemu przypadnie do gustu, ale my go uwielbiamy.
Najlepiej smakuje z kawałkiem Broa de Milho. To tradycyjny, bardzo ciężki i zbity chleb kukurydziany o twardej, popękanej skórce, ale pięknie wilgotny i intensywnie żółty w środku. Ta kombinacja wyrazistego sera, sytego chleba i kieliszka czerwonego wina to absolutnie doskonała i bardzo szybka kolacja, którą często robimy sobie w apartamencie.
15. Bolinhos de Bacalhau
Te małe smażone kulki, a właściwie podłużne krokiety z dorsza i ziemniaków, to absolutna klasyka, na którą natkniesz się niemal wszędzie. Możesz je znaleźć zarówno w najtańszych stoiskach na targach, jak i w luksusowych restauracjach jako elegancką przystawkę. To takie małe gastronomiczne jednokęsy, które Portugalczycy kochają od najmłodszych lat.
Przyrządza się je z delikatnie postrzępionego i odsolonego dorsza bacalhau, który precyzyjnie miesza się z puree ziemniaczanym, jajkiem, posiekaną cebulą i świeżą pietruszką. Następnie za pomocą dwóch łyżek formuje się typowe podłużne kształty, które smaży się gwałtownie w głębokim oleju. Jeśli są dobrze zrobione, muszą być z zewnątrz pięknie złociste i chrupiące, a wewnątrz puszyste i miękkie.
To doskonały start każdego posiłku i świetnie pasują do zimnego piwa podczas gorącego popołudnia. W Lizbonie na głównej turystycznej ulicy Rua Augusta znajdziesz nawet nowoczesne sklepy, gdzie te krokiety napełniają gorącym płynnym serem z gór Serra da Estrela. Dla konserwatywnych Portugalczyków to herezja, ale turyści uwielbiają to połączenie.
16. Ovos Moles de Aveiro
Gdy odwiedzisz urokliwe miasteczko Aveiro, często nazywane portugalską Wenecją dzięki kolorowym łódkom i kanałom, nie możesz pominąć lokalnej największej słodkiej dumy. Ovos Moles są chronione oznaczeniem geograficznym Unii Europejskiej, a ich historia sięga lokalnych klasztorów dominikańskich i franciszkańskich.
To bardzo cienkie i kruche opłatki, które tradycyjnie formuje się w motywy morskie i rybackie — najczęściej dostaniesz muszelki, rybki lub małe beczułki. Wewnątrz tych opłatków kryje się jednak niesamowicie słodki i jaskrawożółty krem, który gotuje się wyłącznie z ogromnej ilości żółtek i gęstego syropu cukrowego.
Muszę Cię ostrzec, że to naprawdę ekstremalnie słodkie i sycące, więc do porannej kawy w zupełności wystarczy Ci jeden kawałek. Krem ma lekko ziarnistą teksturę od cukru i smakuje bardzo specyficznie. Jeśli chcesz zabrać oryginalną jadalną pamiątkę, Ovos Moles często sprzedawane są w pięknie malowanych drewnianych beczułkach, które wyglądają absolutnie niesamowicie.
17. Bolo de Bolacha
Ten tradycyjny niepiekony tort to absolutna klasyka, którą portugalskie babcie robią wnukom podczas weekendów i rodzinnych uroczystości. Tłumaczy się to po prostu jako „tort herbatnikowy” i jego przygotowanie jest w zasadzie dość proste, a wynik jest absolutnie genialny i uzależniający. My chętnie zamawiamy go jako słodki akcent po wydatnym obiedzie w lokalnej tasce.
Podstawą są popularne i bardzo cienkie herbatniki Maria, które kupisz w każdym supermarkecie. Moczy się je stopniowo w mocnej, świeżo parzonej czarnej kawie i układa warstwami. Między każdą warstwą herbatników jest hojna porcja bogatego kremowego nadzienia maślanego, które ubija się z cukrem i czasem z odrobiną alkoholu dla lepszego aromatu.
Tort musi spędzić noc w lodówce, żeby herbatniki wchłonęły wilgoć z kremu i kawy i pięknie zmiękły. Każdy kęs rozpływa się potem dosłownie w ustach. To bardzo delikatny deser, który pięknie pachnie kawą i masłem — jeśli lubisz polskie niepiekone torty biszkoptowe, Bolo de Bolacha na pewno pokochasz.
18. Queijadas de Sintra
Jeśli wybierzesz się na wycieczkę do romantycznego i mglistego miasteczka Sintra, leżącego zaledwie kawałek od Lizbony, oprócz bajkowych pałaców czeka Cię tam jeszcze jedno wspaniałe kulinarne doświadczenie. Queijadas de Sintra to małe okrągłe ciasteczka, które piecze się tu od średniowiecza i których smak jest moim zdaniem równie magiczny jak samo miasto pełne historii.
W przeciwieństwie do słynnych pastéis de nata nie zawierają budyniowego kremu. Podstawą ich nadzienia jest świeży, bardzo delikatny ser (queijo fresco), który miesza się z dużą ilością cukru, jajkami i obfitą dawką cynamonu. Ta mieszanka wlewana jest do foremek z niesamowicie cienkiego i chrupkiego ciasta i szybko się ją piecze, aż powierzchnia lekko popęka i zezłoci.
Mają dość zwartą, lekko wilgotną teksturę i dzięki serowi nie są tak przesłodzone jak inne klasztorne desery. Najlepiej smakują posypane dodatkową porcją cukru pudru, gdy są jeszcze ciepłe. My kupujemy je w legendarnej starej piekarni Piriquita w samym centrum Sintry, gdzie zjadamy je z mocnym espresso jako nagrodę po forsownym marszu do Pałacu Pena.
Co pić: kawa, wino i lokalne likiery
Portugalia to nie tylko kraj świetnego jedzenia, ale też znakomitych trunków. Niezależnie od tego, czy mówimy o mocnej kawie, czy o winie słynnym na całym świecie, miejscowi przywiązują dużą wagę do jakości, a ceny wciąż są bardzo przyjemne.
Kawiarnie (cafés) funkcjonują tu jako nieoficjalne centra życia towarzyskiego, gdzie omawia się politykę, piłkę nożną i rodzinne plotki. Osobliwością jest to, że słowa „espresso” praktycznie tu nie usłyszysz, a kelner mógłby patrzeć na Ciebie z lekkim zdziwieniem. Jeśli chcesz małą i bardzo mocną kawę, w Lizbonie zawsze zamów bica. Nazwa podobno powstała jako zabawny skrót od „Beba Isto Com Açúcar” (Pij to z cukrem), bo pierwsze komercyjne kawy były jak na lokalne przyzwyczajenia zbyt gorzkie. W Porto na ten sam napój mówi się cimbalino, co nawiązuje do starych włoskich ekspresów. Jeśli lubisz kawę z mlekiem, wypróbuj galão (słabsza kawa z dużą ilością gorącego mleka podawana w wysokiej szklance) lub pingado (espresso z małą kroplą mleka).
Jeśli chodzi o wino, Portugalia to potężne winiarskie mocarstwo, które do dziś pielęgnuje ponad 250 rodzimych odmian winogron. Najbardziej znane jest oczywiście słodkie wino Porto z doliny Douro. Wytwarza się je przez dodanie brandy winogronowej podczas fermentacji, dzięki czemu zachowuje wysoki poziom resztkowego cukru, a zawartość alkoholu sięga 20 procent. Możesz pić owocowe Ruby lub orzechowe Tawny dojrzewające w beczkach. W gorące letnie miesiące my najczęściej sięgamy jednak po Vinho Verde. Słowo „zielone” nie odnosi się tu do koloru, lecz do młodości wina. To lekko musujący, bardzo orzeźwiający trunek o niskiej zawartości alkoholu, który butelkuje się wkrótce po zbiorach.
A jeśli wieczorem będziesz przemierzać wąskie uliczki Lizbony lub odwiedzisz średniowieczne miasteczko Óbidos, koniecznie spróbuj ginjinhy. To bardzo słodki, lepki i mocny likier z wiśni. W Óbidos tradycyjnie nalewa się go do małych czekoladowych kieliszków, które po wypiciu z uśmiechem się zjada. W Lizbonie pije się go natomiast na stojąco przy miniaturowych ladach, gdzie barman pyta jedynie „Com ou sem elas?” (Z wiśniami na dnie, czy bez?).
Dokąd dalej
Jeśli masz już pełny brzuch i zastanawiasz się, dokąd w Portugalii wybrać się dalej, koniecznie zajrzyj do naszego wielkiego przewodnika po Lizbonie, gdzie znajdziesz mnóstwo wskazówek dotyczących zabytków i ukrytych punktów widokowych. Miasto jest mocno pagórkowate, więc te słodkie kalorie z pastéis de nata szybko spalisz. Niedaleko Lizbony leży zachwycająca Sintra z bajkowymi pałacami, a także luksusowe nadmorskie miasteczko Cascais, które jest świetne na jednodniową wycieczkę pociągiem.
Dla miłośników północy i wina porto napisaliśmy szczegółowy artykuł o tym, co zobaczyć w Porto. Nie zapomnij też odwiedzić Aveiro, portugalskiej Wenecji słynącej ze słodyczy Ovos Moles. A jeśli chcesz poczuć prawdziwą moc oceanu, wyrusz do rybackiego Nazaré, gdzie zimą surfuje się na największych falach na świecie.
My jednak najwięcej czasu spędzamy na południu. Jeśli planujesz dłuższy urlop, koniecznie zapoznaj się z naszym szczegółowym 7-dniowym roadtripem po Algarve. W jego trakcie możesz odwiedzić piękne Lagos, nacieszyć się dzikimi klifami w Sagres lub odkrywać wąskie uliczki Carvoeiro. Po historię wybierz się do śródlądowego Silves z mauryjskim zamkiem. Żebyś po dobrym jedzeniu mógł odpocząć, przyda Ci się też nasza lista najpiękniejszych plaż w Algarve. A jeśli szukasz spokojniejszego wschodniego wybrzeża z cieplejszą wodą, nie pomiń Faro, romantycznej Taviry i targu w Olhão.
Często zadawane pytania
Czy restauracje w Portugalii są drogie?
W porównaniu z Europą Zachodnią ceny w Portugalii są wciąż dość przystępne i dostępne. Jeśli unikniesz typowych turystycznych pułapek i skorzystasz z menu obiadowego (Menu do dia), najesz się obficie za jakieś 10 do 15 euro. Za kolację w restauracji średniej klasy zapłacisz mniej więcej 20 do 35 euro od osoby.
Co to jest ten couvert i czy muszę za niego płacić?
Couvert to pieczywo, ser, oliwki i pasztety, które kelner przynosi ci na stół zaraz po usadzeniu. To nie jest gest lokalu, płacisz za to, co realnie zjesz (zwykle 2 do 5 euro). Jeśli nie masz ochoty na te przekąski, wystarczy ich nie tknąć albo od razu poprosić kelnera, żeby je zabrał.
Czy w Portugalii woda z kranu nadaje się do picia?
Tak, woda z kranu jest w całym kraju zupełnie bezpieczna i my normalnie ją pijemy. W restauracjach jednak najczęściej automatycznie zaproponują ci wodę butelkowaną, za którą się płaci. O wodę z kranu musisz wyraźnie poprosić, w tańszych lokalach dadzą ci ją bez problemu, w tych lepszych mogą czasem trochę gderać.
Czy najem się tam dobrze również jako wegetarianin?
Kuchnia portugalska jest mocno oparta na mięsie i rybach, więc czasem może to być w tradycyjnych restauracjach wyzwanie. Uratują cię jednak wspaniałe warzywne zupy (na przykład Caldo Verde, gdy poprosisz o wersję bez kiełbasy), świetne lokalne sery, pieczywo i niezliczona ilość słodkich klasztornych deserów. W dużych miastach jak Lizbona i Porto oferta wegańskich i wegetariańskich bistr jest na szczęście już ogromna.
Czy personel w restauracjach mówi po angielsku?
W rejonach turystycznych jak Lizbona, Porto i Algarve dogadasz się po angielsku bez najmniejszego problemu, młodsze pokolenie mówi po angielsku świetnie. W bardziej zapadłych wioskach i tradycyjnych lokalnych tascas czasem to zgrzyta, ale Portugalczycy są niesamowicie mili i życzliwi, więc zawsze jakoś dogadasz się na migi.
Czy muszę robić rezerwację z wyprzedzeniem?
Jeśli chcesz pójść do słynnej restauracji lub do popularnego lokalu w Lizbonie czy Porto w weekend, rezerwacja jest na pewno koniecznością. Do zwykłych rodzinnych restauracji na menu obiadowe zazwyczaj wystarczy po prostu przyjść, tylko licz się z tym, że około pierwszej po południu panuje tam największy nawał miejscowych.
Kiedy jest najlepszy czas, żeby wybrać się na kolację?
Portugalczycy jedzą dość późno, a wieczorne życie zaczyna się znacznie później niż u nas. Większość restauracji otwiera wprawdzie już około wpół do ósmej wieczorem, ale ta prawdziwa atmosfera nastaje dopiero po ósmej, często raczej bliżej dziewiątej. Jeśli przyjdziesz o szóstej, będziesz siedzieć w restauracji zupełnie sam.
Wskazówki i triki na Twój urlop
Nie przepłacaj za bilety lotnicze
Szukaj lotów na Kayaku. To nasza ulubiona wyszukiwarka, ponieważ przeszukuje strony wszystkich linii lotniczych i zawsze znajduje najtańsze połączenie.
Rezerwuj noclegi mądrze
Najlepsze doświadczenia w wyszukiwaniu noclegów (od Alaski po Maroko) mieliśmy z Booking.com, gdzie hotele, apartamenty i całe domy są zwykle najtańsze i dostępne w najszerszej ofercie.
Nie zapomnij o ubezpieczeniu podróżnym
Dobre ubezpieczenie podróżne ochroni Cię przed chorobą, wypadkiem, kradzieżą lub anulowaniem lotów. Odwiedziliśmy już kilka szpitali za granicą, więc wiemy, jak ważne jest mieć porządne ubezpieczenie.
Gdzie się ubezpieczamy: SafetyWing (najlepsze dla wszystkich) i TrueTraveller (na wyjątkowo długie podróże).
Dlaczego nie polecamy żadnego polskiego ubezpieczyciela? Ponieważ mają zbyt wiele ograniczeń. Ustalają limity liczby dni za granicą, w przypadku ubezpieczenia z karty kredytowej wymagają często opłacania kosztów leczenia tylko daną kartą i często ograniczają liczbę powrotów do Polski.
Znajdź najlepsze atrakcje
Get Your Guide to ogromny rynek online, gdzie możesz zarezerwować spacery z przewodnikiem, wycieczki, bilety skip-the-line, oprowadzania i wiele więcej. Zawsze znajdujemy tam coś dodatkowo fajnego!
