Roemenië #4: Schoon alleen waar de EU betaalt

Hotel Condor leek de enige oase van beschaving in de wijde omgeving. Oravita bleek een stad te zijn waar niets te vinden is. (Les voor de toekomst: op een kaart wijzen en zeggen dat we hier wel kunnen slapen omdat het halverwege punt Y ligt, is niet de ideale manier van plannen.) In dit deel van onze Roemenië-reis kwamen we er al snel achter hoe groot het verschil is tussen plekken die wél en plekken die géén steun van de Europese Unie genieten — Roemenië en de EU, dat is een verhaal apart. Dit is zo’n beetje hoe ik me de oorlogstijd had voorgesteld. De beelden in mijn hoofd verschilden nauwelijks van de somberheid en de troosteloosheid waar we die avond inreden, na ons ongeplande adrenalineverhaal met de lokale Roma. “Uf, ze hebben hier een restaurant!” Het idee dat we het hotelterrein zouden moeten verlaten, vervulde me met het gevoel dat ik liever van honger zou sterven dan me meer dan 10 meter van het hotel te wagen. Hier past een kleine toelichting over eten in Roemenië. Want die avond aten we een Caesar-salade. De mededeling dat we een Caesar bestelden klinkt misschien overbodig, maar tijdens ons hele verblijf in Roemenië leefden we op Caesars en pizza’s. Ten eerste herken je die woorden ook in het Roemeens, ten tweede zijn de vette, zware gerechten van hier voor zowel mijn maag als die van Lukáš een rechtstreeks ticket naar het ziekenhuisbed. En ten derde: het leek alsof ze hier verder niets buitenlands kenden. Ja, jullie hebben gelijk — we reisden door dorpjes en kleine stadjes, naar plekken waar toeristen alleen om de gekste redenen naartoe gaan. … “Terug naar de beschaving!” ’s Ochtends kleedden we ons haastig aan en vertrokken naar de stad Alba Iulia. We verlieten langzaam het westerntafereel en keerden terug naar de romantische beelden van negentiende-eeuwse schilders. … Zo’n krachtige ontmoeting met de beschaving hadden we echt niet verwacht! In Rau de Mori, bij Sarmizegetusa, de ruïnes van het amfitheater van de Romeinse stad, zagen we voor het eerst andere toeristen.

… Het verhaal van het Mysterieuze Kasteel in de Karpaten speelde zich waarschijnlijk hier af — toen we er aankwamen, betrok de hemel en de duisternis begon te dreigen met bliksemschichten.

“We moeten misschien maar omdraaien.” “Laten we nog een stukje proberen, en anders rijden we terug.” We staarden naar dat kasteel. Het keek op ons neer vanuit de scherpe richels van de hoge, beboste bergen, en we vroegen ons af hoe we er zouden komen. En hoe we er zouden komen zonder een storm tegen te komen. Uiteindelijk belandden we bij Cetatea Colți — deze vesting was gebouwd op een rots bij de ingang van de Râuşor-kloof. Al snel vulde regen de lucht, de wind stak op en we renden weg, want het dreigde er al snel op neer te komen dat we hier niet veilig weg zouden komen. Met de natuur valt niet te spotten. We vertrokken. Weg van de dreigende vampiersfantasieën die in deze streken op de loer liggen.

… Tegen de middag wisten we niets meer van het slechte weer. Op dat moment was ons grootste probleem het eten. Een paar dagen op Caesar-salades en pizza’s betekende dat elk wondertje in de vorm van echt lekker eten ons met vreugde en geluk vervulde. Hoe weinig heb je soms nodig, toch? En daarom: als je ooit in deze uithoeken van Roemenië belandt, rij dan naar Hațeg en ga naar restaurant Bistro Art Grill (vegetariërs uitgezonderd — vegetariërs kunnen beter een andere bestemming kiezen). Je wordt er ontvangen in een prettig restaurant in Amerikaanse stijl, voor nog prettigere prijzen. …

Kasteel Corvin. Als ergens in Roemenië Zweinstein zou staan, dan hier. We zagen het al van ver — het is ook het grootste gotische bouwwerk van Roemenië, gebouwd door de vader van Matthias Corvinus. Het ligt in de stad Hunedoara. De reisgids schreef over staalconstructies en Sovjet-stijl flatgebouwen, maar onderweg begonnen er overdadig versierde huizen te verschijnen, gebouwd van nep suiker en goud. “Wat is dat in vredesnaam?” “Pagodes. Roma-pagodes.” Alles eraan draaide en kronkelde, meerdere verdiepingen, veel ervan halfafgebouwd. Gele, groene en rode huisjes met sierlijke versieringen. Overal zuilen, betonnen muren en reusachtige, pronkerige poorten. En die daken — ze deden me om de een of andere reden denken aan Chinese architectuur. Ik had in mijn leven nog nooit zoiets gezien. Ik had geen referentiekader voor deze gebouwen.

“Stop, ik moet dit fotograferen.” Ik stond te staren en fotografeerde de straat, toen er een kind op ons af begon te lopen. “Hé, daar komt iemand aanrennen en hij schreeuwt iets.” Het kleine Roma-jongetje zag er inderdaad niet blij uit met onze aanwezigheid. “Blijkbaar vindt hij het niet leuk. Geen geweer, dus dat scheelt.” Ik herhaalde de grap die gisteren ook al niet grappig was en bleef fotograferen. “Geen geweer, maar hij gooit stenen naar ons!!!” Grote contrasten — dat is Roemenië. Kasteel Corvin op een steenworp afstand van de pagodes deed alsof er nergens pagodes waren. … Pension Select liet zien hoe ver een groothoeklens je kan bedriegen. Op de foto’s oogde het als een modern groot hotel in Alba Iulia; de werkelijkheid was heel anders. Een halfleeg pension met één medewerker die geen woord Engels sprak joeg ons rap het centrum in. … We gingen op zoek naar onze vaste dilemma’s — pizza of Caesar — en terwijl de zon langzaam onderging, begonnen we aan een rondleiding door Alba Iulia. Alba betekent wit, en die naam stamt uit de tijd dat deze nederzetting bekendstond als Balgrad, de witte stad. Onze eerste indruk was eerder grijs: volle flatwijken, vuil en de verkreukelde auto’s van de Roemeense wegen. Angstaanjagende zwarte wolken van vogels, die even duistere Hitchcock-achtige gebouwen bezetten, cirkelden boven onze hoofden. … De vogels verdwenen. De zon kleurde goud en warmde haar gouden tinten op het groen dat zich rondom de vestingmuren uitstrekte. We gingen door een tunnel de citadel in, liepen door de imposante poorten en bevonden ons plotseling voor de ingang van Europa. Voor het eerst tijdens de hele reis waren we in Europa zoals we het kennen.

Een katholieke kathedraal, een bisschoppelijk paleis en een koninklijk paleis. Een binnenplaats vol vrolijke jonge mensen die rondliepen langs moderne kraampjes met eten en drinken. Ze verkochten verse sappen, souvenirs — en Staropramen. Dat kraam had er een bordje op staan: Praha Smíchov.   Misschien werden we toch even een beetje heimwee — voor Nederlandse lezers wellicht onbegrijpelijk, maar voor ons Tsjechen roept een kratje Tsjechisch bier op een Roemeens marktplein toch iets op.

Op een van de pleinen was een voorstelling voor kinderen. We gingen in het gras zitten en keken even toe hoe mannen verkleed in middeleeuws ridderharnas een schijngevecht opvoerden, tot grote vreugde van de kinderen. Ik vroeg me af of de poort naar de citadel misschien een tijdmachine was. Ik vroeg me af of iemand in Roemenië hier en daar tijdmachines had uitgestrooid. Alleen noemen ze die hier geen tijdmachines, maar geld.

“Dat EU-geld heeft hier echt zin.” “Ja, maar er zou veel, veel meer nodig zijn.”  

Ga je naar Roemenië? Gebruik dezelfde reisgids als wij