KısacaRomanya’da sokaklarda, yol kenarlarında, hatta restoranlarda ve turistik yerlerde serbestçe dolaşan başıboş köpeklerle sık sık karşılaşırsınız. Örneğin bir seyir noktasındaki teleferiğin önünde turistler sıra beklerken yavru köpekleri severek vakit geçiriyordu. Bükreş’ten çıkan yol Piteşti ve Târgu Jiu gibi kasabalardan geçerek Goleşti köyüne ulaşıyor. Burada 17. yüzyıldan kalma, şu anda restore edilen bir şatoyla birlikte Muzeul Viticulturii (Bağcılık Müzesi) bulunuyor. Hemen yanında da Avrupa Birliği parasıyla yeniden inşa edilmiş, 20. yüzyıl başından kalma bir köy var: kilisesi, okulu, belediye binası, meyhanesi ve mezarlığıyla. Yol boyunca at arabalı göçebe Romanları ve ziyaretçileri tuhaf davetsiz misafirler gibi süzen yoksul, tozlu kasabaları da görüyorsunuz. Bütün bölge, bakımsız Romanya kırsalı ile AB fonlarıyla kurulan küçük Batı medeniyeti adacıkları arasındaki bir tezat gibi.
Bükreş havalimanından çıktık, rotamız Târgu Jiu’ydu. Romanya maceramız başlıyordu.
Trafikte, kenarında hiçbir şey olmayan bir otoyolda sarsıla sarsıla ilerledik. Hiçbir şey derken: sıvaları dökülmüş duvarlar, bakımsız evlerin üzerinde solmuş reklam yazıları ve kurumuş otlarla dolu sarı tarlalar. Başka hiçbir şey. Arkada dağ yok. Hiçbir şey yok. O ilahi, romantik Romanya manzarası bu taraflarda ne başlıyordu ne de bitiyordu. Sadece güneyin kuru sıcağında savrulan bir pislik. Biz nereye gelmiştik böyle? Burada gerçekten hiçbir şey olmadığından korkmaya başladım.
Sonra onları gördük. Romanlar.
Sanki romantik bir Çek şiirinden fırlamış Çingeneler. Bir faytonun üzerinde oturuyorlardı; neşeli bir aile, arabaların arasında atın çektiği bir arabayla ilerliyordu. Yüzlerindeki terde güneş parlıyordu. Gözlerim onların gerçek olduğuna daha yeni ikna olmuşken kayboldular; korna çalan arabaların arasında hayaletler gibi uzaklarda eriyip gittiler.
At arabaları Romanya’nın simgelerinden biri. Bükreş’ten Banat’a ve Banat’tan Transilvanya’ya kadar bütün yolculuğumuz boyunca bize eşlik ettiler. Bunlara sadece Romanlar değil, diğer Rumenler de biniyor.Başıboş köpeklerle restoranlarda da turistik yerlerde de karşılaşırsınız
Motor gürültüsünden ibaret medeniyet çoktan geride kalmıştı. Hâlâ ıssız bir hiçliğin içinden geçiyorduk. Başka türlü adlandırmak mümkün değil.
Bir köpek. Ortada ne ev var, ne benzin istasyonu, ne de insan. Kurt köpeği kırması bir köpek yol kenarında koşuyor, bir yere yetişmeye çalışıyordu. Yürüyüşe çıkmaya mı karar vermişti? Birinden mi kaçmıştı? Hayır.
Başıboş köpekler her yerde. Hem sürülerle hem de yalnız dolaşanlarla karşılaşırsınız. Canları nerede isterse orada yaşıyorlar, insanlar da bundan rahatsız değil; burada büyümüş güvercinler gibiler. Arada biri onları besliyor. Arada biri seviyor. Bazı yerlerde size bir güzel havlıyorlar, bazen de yavaş gidiyorsanız arabanızla yarışıyorlar, ama bütün yolculuk boyunca kimseye zarar verdiklerini kimseden duymadık. Bir restoranda ya da turistik bir yerde başıboş bir köpekle karşılaşmak hiç de alışılmadık değil. Kimse onları kovalamıyor. Tam tersine, bir seyir noktasındaki teleferiğin yanında yavru köpekler gördük. Anneleri biraz ötede huzur içinde uyuyordu, kalabalık turist grupları da yeni hayvan dostlarını severek sıra beklemenin sıkıntısını unutuyordu. Kimin köpekleriydi bunlar? Hiç kimsenin. Burada köpekler özgür.
Başıboş köpeklerle güvercinlerden daha sık karşılaştık.At arabasıyla pet şişe taşıyan Romanlar durup bize baktı
Târgu Jiu’ya daha çok yol vardı ve acıkmaya başlamıştık. Piteşti’de durup bir süpermarket bulmaya karar verdik. Pisliğin ve tozun içinden, Avrupa’yı hiç de andırmayan küçük, sefil bir kasabanın içinden geçtik. Bir evde insanların mı yaşadığını, yoksa orasının bir dükkân ya da meyhane mi olduğunu anlamak zordu. Her şey eskimiş şemsiyelerin altına ve dökülmüş sıvaların arkasına saklanmıştı.
Köşeli, rengi solmuş bir süpermarketin önünde, bir arabanın ve bir çöplüğün yanında durduk. Çöplüğün başında esmer Rumenler dikilmiş, sigara tüttürüp etrafı izliyordu. Bakışları yukarıdan aşağı, aşağıdan yukarı gidip geliyordu; sarı saçlarımızı ve henüz tozlanmamış ayakkabılarımızı süzüyorlardı.
Daha dükkâna doğru on adım atmadan, at arabasıyla pet şişe taşıyan Romanların durup bize baktığını gördüm. Geçen bir araba da yavaşladı. Herkes bizi aynı anda izliyordu. Davetsiz misafirler.
“Kendimi bir gösteri gibi hissediyorum,” diye fısıldadım.
“Onlar için biz bir gösteriyiz.” Sarı saçlarımız adeta bağırıyordu.
“Çin’deki gibi.”
Dükkâna girdik ve sonunda doksanlarda Çekya’da her şeyin nasıl göründüğüne dair bir fikrimiz oldu. Her şeyin çoktan rengini yitirdiği bu süpermarket, insanların Romanya’yı anlatırken tarif ettiği hâlin ta kendisiydi. Biz de herkesi bunun doğru olmadığına ikna etmeye çalışmıştık. “Anne, Romanya artık AB’de,” derdim, belki biraz fazla saf bir şekilde.
“İşte tam da Romanya bu,” dedi Lukáš, sanki aklımı okumuş gibi. Biraz meyve aldık ve aceleyle arabaya bindik. İnsanların bakışları artık rahatsız edici olmaya başlamıştı.
Navigasyona göre Piteşti’den çoktan çıkmıştık, ama Goleşti’ye giden toprak yola saptığımızda gözlerimle hiçbir fark göremedim. Rehber kitapta burada Muzeul Viticulturii (Bağcılık Müzesi) ve içinde güzel bir şato olduğunu okumuştum. Uzun süre stabilize olmayan bir yolda ilerledik, her yere toz saçılıyordu ve sokakta yürüyen insanlar bizi merakla izliyordu. Hızlı gitmek mümkün değildi. Bazıları bize el sallayıp gülümsüyordu. Hem arabalardan hem de faytonlardan. Batılı heyet gelmişti.
Kirli, tozlu yol bana kesinlikle insanların yaşadığı bir yere gittiğimizi düşündürmedi; adım adım ilerliyorduk ve ortada şato falan yoktu.
Bir baraja vardık. Bütün yolculuğumuz boyunca ilk ve son kez göçebe Çingeneleri burada gördük. Arabayı durdurup bu romantik manzarayı, on dokuzuncu yüzyıla dair hayallerimin kırıntılarını seyrettik. Arabamızın durduğunu ve fotoğraf makinesi tutan sarışın bir kafanın onları fotoğrafladığını fark edene kadar uzanıp sigara içiyorlardı.
Barajın önündeki göçebe Çingeneler
“Gidelim, bundan hoşlanmadılar.” İşçilerin çalıştığı barajın üzerinden geçtik. Arabamıza bir kol mesafesindeydiler ve yine o delici bakışlar, burada ne halt ettiğimizi soran bakışlar. Yoksa bizi sadece inceliyorlar mıydı? Paranoyak olmaya mı başlıyordum?
AB parasıyla hiçliğin ortasında bir kültür merkezi
Sonunda 17. yüzyıldan kalma şatonun girişi olması gereken büyük, tarihi bir kapıya vardık. Ama içeri girdiğimizde sadece baştan aşağı restorasyonda olan devasa bir bina gördük.
“Gezmek ister misiniz?” diye sordu altmışlarındaki Rumen bir kadın, kırık dökük İngilizcesiyle bankından kalkarken.
“Madem buraya kadar geldik.”
İngilizce bilmeyen rehber hanım, el kol hareketleriyle bizi kapının hemen yanındaki iki odaya yolladı. İçlerinde hiçbir şey yoktu; sadece birkaç çirkin resim ve anlamadığımız Rumence açıklamalar.
Ardından kapının üstüne merdivenle çıkmamızı söyledi. Orada bir oda daha ve restore edilen şatoyla şantiyeye bakan bir seyir noktası vardı.
“Eh, restorasyona katkıda bulunduk…”
“Evet, öyle…”
Ama aşağı indiğimizde rehber hanım başka bir rehber çağırdı ve şimdi onunla gitmemiz gerektiğini açıkladı. Bu sıcakta belki hiç bulaşmasaydık daha iyiydi, diye düşündüm.
İki numaralı rehber bizi şatonun arkasına götürdü. İşte o zaman aslında nerede olduğumuzu anladık.
20. yüzyıl başından kalma, yeniden inşa edilmiş köy
Karşımızda 20. yüzyıl başından kalma, yeniden inşa edilmiş bir köy belirdi. Bir Avrupa Birliği projesi. Dönem eşyalarıyla döşenmiş küçük ahşap evler. Okulu, kilisesi, belediye binası, meyhanesi, hatta mezarlığı vardı. Kanada’daki Calgary’de (Heritage Park, Calgary) yaklaşık 40 euro (1.000 CZK) ödenen bir yer, burada turistlerin pek ilgisini çekmiyordu. Kanada’dakinden tek farkı, burada köy sakinlerini canlandıran oyuncuların olmamasıydı.
Böylece sessiz, bunaltıcı sıcakta, tozlu Goleşti kasabasının ortasına saklanmış bu temiz Batı medeniyeti adacığında dolaştık. Rehber hanım bizi kısa süre sonra bir başka rehbere teslim etti, o da son bölümü gezdirdi. Bitmek bilmiyordu. Burada ne kadar çok şey inşa etmişlerdi? Üç numaralı rehber de İngilizce bilmiyordu, ama herhalde sessizlik hoşuna gitmedi ve gördüklerimizi bize Rumence anlattı.
Sonunda çıkışa yaklaşıyor gibiydik. Son durak, inşaatı süren ahırların ve başka evlerin bulunduğu parkın girişiydi. Daha bitmemiş, belki de turist olmamasının sebebi budur, diye düşündük. Küçük, temiz bir büfesi ve tuvaletleri olan parkta bir sahne de vardı. AB parasıyla burada, hiçliğin ortasında bir kültür merkezi kuruluyordu.
DiscoverCars fiyat karşılaştırma sitesini kullanın: onlarca yerel ve uluslararası araç kiralama firmasının fiyatlarını karşılaştırır, rezervasyonların çoğunu da ücretsiz iptal edebilirsiniz.
Gerçekten kullanacakları 50 gezgin hediyesi önerisi: kendi kullandığımız ürünler, uçak ve su kenarı için hediyeler, Çekya'daki deneyimler ve hediye çekleri ile çocuklu aileler için fikirler.
Romanya'da Târgu Jiu'dan Banat'taki Çek köylerine ve Oravița'ya uzanan bir yolculuk: koyun çanları, Tuna manzarası ve Greník ile Oravița arasında hiç unutamayacağımız 20 kilometre.
Prag'ın Eden semtine yalnızca birkaç adım uzaklıktaki Slatiny ile Pod Bohdalcem ve Na Slatinách gecekondu kolonilerinde çocukların tehditleri, saldırgan kurt köpekleri ve yanmış evlerle yüz yüze geldik. Aynı yerde bahçecilerin ve eski sakinlerin şaşırtıcı derecede sıcak topluluk hayatını da keşfettik.
Banff National Park nerede ve çevresinde hangi rotalar yürünür? Tunnel Mountain, Sulphur Mountain ve Cascade Mountain için süreleri, irtifa farklarını ve kişisel önerilerimizi paylaşıyoruz.