Najpiękniejsze miasteczka Toskanii: 22 miejsca, które warto zobaczyć

Internet jest pełen list z gwarantowanie najpiękniejszymi miasteczkami Toskanii, a szczerze mówiąc, każdy podróżnik może wpisać tam dokładnie to, co akurat mu się podoba. Ale we Włoszech podchodzą do tego trochę inaczej, bo istnieją tu dwie oficjalne certyfikacje, według których można wybierać zupełnie obiektywnie. To właśnie dzięki nim odkryjesz prawdziwą Toskanię we Włoszech, z dala od tłumów.

Toskania to region, który na pierwszy rzut oka kusi, by przeskakiwać z jednego ikonicznego miejsca na drugie, ale wtedy umknie ci to, co najlepsze. Podczas gdy niektóre miejsca pękają w szwach pod naporem turystów, inne wciąż zachowują swoją senną i autentyczną atmosferę, o której w przewodnikach często w ogóle nie przeczytasz.

W efekcie mamy 22 lokalizacje, które przeszły przez ostre sito — i o nich opowiem ci teraz wszystko, co musisz wiedzieć przed wyjazdem. Przyjrzymy się temu, gdzie strategicznie się zakwaterować, jakich lokalnych potraw koniecznie musisz spróbować i dlaczego warto wybrać się raczej jesienią niż w środku upalnego lata.

Podsumowanie dla tych, którzy nie mają czasu na cały artykuł

• Dwie oficjalne certyfikacje: We Włoszech jakość historycznych osad mierzy się według stowarzyszenia I Borghi più belli d’Italia oraz pomarańczowych flag Bandiere Arancioni.
• Toskania na czele rankingów: Ten region ma około 24 certyfikowane miejscowości w pierwszym stowarzyszeniu i aż 45 pomarańczowych flag, co plasuje go w absolutnej czołówce.
• Ile zdążysz zwiedzić: W ciągu jednego dnia polecam odwiedzić maksymalnie dwa miasteczka, żebyś mógł w spokoju rozkoszować się lokalną atmosferą i nigdzie się nie spieszyć.
• Ograniczenia wjazdu: Prawie wszystkie historyczne centra mają wprowadzone tak zwane strefy ZTL, więc samochód zawsze będziesz musiał zostawić na parkingu pod murami.
• Najlepszy czas na wizytę: Idealnie wybrać się wiosną lub jesienią, kiedy unikniesz letnich upałów, a jednocześnie możesz doświadczyć tradycyjnych świąt kasztanowych.
• Podróż bez samochodu: Większość miejsc jest dostępna wyłącznie własnym autem, ale zdarzają się wyjątki jak Barga czy Poppi, do których dojedziesz pociągiem lub autobusem.
• Gdzie szukać spokoju: Jeśli marzysz o miejscach z minimalną liczbą turystów, skieruj się do górskich wiosek w regionach Casentino lub Garfagnana na północy.

Dwa oficjalne znaki jakości, według których można wybierać

Jeśli chcesz mieć pewność, że twoja wymarzona destynacja jest warta odwiedzenia, możesz zdać się na stowarzyszenie I Borghi più belli d’Italia, które powstało z inicjatywy związku włoskich gmin ANCI. Nie chodzi tu o żadne przypadkowe głosowanie znajomych w internecie — certyfikacja przebiega według normy ISO 9001 i ocenia się zachowanie dziedzictwa historycznego oraz jakość usług. Więc to naprawdę ma swoją wagę. 😉

Na początku 2023 roku to stowarzyszenie miało 382 certyfikowane miejscowości w całych Włoszech, przy czym właśnie Toskania z około 24 członkami zalicza się do regionów o ich absolutnie największej liczbie. Lista zmienia się z roku na rok, więc aktualny stan zawsze możesz sprawdzić na stronie borghipiubelliditalia.it, ale toskańska dominacja pozostaje niezmienna od lat.

Drugą niezwykle ważną pieczęcią jest prestiżowa Bandiere Arancioni, którą regularnie przyznaje Touring Club Italiano wybranym gminom w głębi kraju. Tu komisarze skupiają się przede wszystkim na jakości środowiska, poziomie gościnności i lokalnej gastronomii, co dla nas podróżnych jest absolutnie kluczowe.

Toskania pod tym względem przoduje w ogólnokrajowym rankingu z 45 certyfikowanymi lokalizacjami, a nawet w lipcu 2023 roku na listę trafiła kolejna przepiękna wioska o nazwie Sassetta. Dla zdecydowanej większości wskazówek w tym artykule istnieje więc oficjalna pieczęć jakości, którą sam możesz sprawdzić i która gwarantuje niecodzienne doznania podróżnicze.

Gdzie znajdziesz poszczególne miasteczka

Planowanie podróży po toskańskiej wsi może być całkiem twardym orzechem, bo odległości na krętych drogach często mylą, a przejazdy zajmują więcej czasu, niż byś się spodziewał patrząc na mapę. Przygotowałam dla ciebie przejrzysty podział na siedem logicznych tras, który pomoże ci wybrać najlepszą bazę na codzienne wycieczki po okolicy.

Trasa	Miasteczka	Zalecana baza noclegowa
Miasta z tufu na południu	Pitigliano, Sovana, Montemerano	Saturnia lub Manciano
Casentino i Valdarno	Poppi, Raggiolo, Loro Ciuffenna, Anghiari	Arezzo i okolice
Garfagnana i północ	Barga, Castiglione di Garfagnana, Coreglia Antelminelli	Lukka
Serce Chianti	Montefioralle, San Donato in Poggio	Greve in Chianti
Costa degli Etruschi	Suvereto, Campiglia Marittima, Populonia, Sassetta	Dolina Val di Cornia
Między Sieną a Val d’Orcia	Buonconvento, Monteriggioni	Siena
Argentario i wyspy	Capalbio, Porto Ercole, Giglio Castello	Półwysep Monte Argentario

22 najpiękniejsze miasteczka Toskanii we Włoszech

Zanurzmy się razem w plątaninę kamiennych uliczek i odkryjmy najbardziej urokliwe miejsca z obu oficjalnych list, które dla lepszej orientacji podzieliłam według poszczególnych obszarów geograficznych. Nie zapomnij wpisać do swojego planu również słynnych miast jak San Gimignano, Siena czy Volterra, którym jednak poświęciliśmy osobne przewodniki, żeby się tu nie powtarzać.

Miasta z tufu w Maremmie na południu

Ta część regionu przy granicy z Lacjum wydaje się niesamowicie dzika i kryje osady wykute wprost w wulkanicznych skałach, które przed wiekami zbudowali tu jeszcze starożytni Etruskowie. Jeśli szukasz naprawdę dramatycznych widoków i tajemniczej atmosfery, południowa Toskania na pewno cię nie zawiedzie.

1. Pitigliano

To zapierające dech w piersiach miejsce często nazywane jest Małą Jerozolimą, ponieważ w przeszłości osiedliła się tu liczna społeczność żydowska, która nadała uliczkom niepowtarzalny charakter. Miasto zdaje się wyrastać wprost z ogromnego bloku skały z tufu, więc patrząc z daleka w ogóle nie rozpoznasz, gdzie kończy się naturalny kamień, a gdzie zaczynają ludzkie domostwa.

Spacerując po historycznym centrum natkniesz się na starożytną podziemną synagogę, koszerne piekarnie i zawiły labirynt korytarzy wykutych głęboko pod domami. To odizolowane położenie służyło kiedyś jako doskonała obrona przed wrogami, a dziś tworzy jedno z najbardziej fotogenicznych panoram w całych Włoszech.

Polecam ci zostawić auto na parkingu pod miastem i przygotować się na porządną wspinaczkę po stromych schodach, która jednak zdecydowanie jest tego warta. Najpiękniejsze światło do fotografowania całego kompleksu znajdziesz na punkcie widokowym przy głównej drodze tuż przed zachodem słońca, kiedy skała nabiera nasyconych pomarańczowych odcieni.

2. Sovana

Zaledwie kawałek od Pitigliano znajduje się niepozorna, ale historycznie niezwykle ważna Sovana, znana przede wszystkim jako starożytna osada etruska. Samo centrum tworzy właściwie tylko jedna główna ulica z pięknie zachowanym brukiem, wokół której wznoszą się urzekające romańskie i średniowieczne budowle z miejscowego złocistego kamienia.

Największą atrakcją tego obszaru jest rozległy park archeologiczny leżący tuż za murami, gdzie możesz podziwiać monumentalne etruskie grobowce wykute wprost w ścianach skalnych. Te starożytne nekropolie są połączone tak zwanymi Vie Cave, czyli głębokimi i tajemniczymi drogami wciętymi w podłoże z tufu, którymi kiedyś kroczyli pierwotni mieszkańcy.

Wizyta w Sovanie nie zajmie ci więcej niż dwie godziny, więc z łatwością połączysz ją ze zwiedzaniem innych miejsc w okolicy w ciągu jednego popołudnia. To niesamowicie spokojna lokalizacja, gdzie w pełni rozkoszujesz się powolnym tempem toskańskiej wsi z dala od głośnych tłumów turystów.

3. Montemerano

Jeśli kochasz doskonałe średniowieczne iluzje, Montemerano od razu cię ujmie swoim labiryntem wąskich uliczek i malowniczych placyków pełnych kwiatów. Ta osada należy do najlepiej zachowanych historycznych kompleksów w prowincji Grosseto i szczyci się wspaniałym widokiem na okoliczne gaje oliwne i faliste wzgórza.

Sercem całej wioski jest bajkowy placyk Piazza del Castello, do którego dostaniesz się przejściem pod potężnym kamiennym łukiem, który dawniej służył jako brama zamkowa. Tutejsze domy stoją tak blisko siebie, że tworzą przyjemny cień nawet w najbardziej upalne letnie dni, co docenisz przy popołudniowej kawie.

Ogromną zaletą tej lokalizacji jest jej bliskie sąsiedztwo słynnych źródeł termalnych w Saturnii, oddalonych tylko o kilka minut jazdy samochodem. Możesz więc zaplanować przedpołudniową kąpiel w ciepłej, kaskadowej rzece, a popołudnie spędzić na romantycznym spacerze między prastarymi murami tego certyfikowanego klejnotu.

Casentino i Valdarno w prowincji Arezzo

Ten zalesiony i górski obszar na wschodzie regionu pozostaje dla wielu zagranicznych gości wielką niewiadomą, choć kryje najbardziej autentyczne wioski. To miejsce, gdzie bierze początek rzeka Arno i gdzie znajdziesz głębokie, ciche lasy, które już w średniowieczu zachęcały mnichów i pielgrzymów do kontemplacji.

4. Poppi

Dominantą całej doliny Casentino jest monumentalny zamek Castello dei Conti Guidi, który majestatycznie wznosi się nad miasteczkiem o tej samej nazwie — Poppi. Ten kompleks zamkowy jest wspaniale zachowany i oferuje zwiedzanie starożytnej biblioteki oraz kaplicy ozdobionej przepięknymi freskami, które przeniosą cię o wieki wstecz.

Samo historyczne centrum pod zamkiem jest otoczone pierwotnymi murami i tworzą je malownicze uliczki z podcieniami, gdzie dawniej odbywały się gwarne targi. Poppi to na dodatek jedno z niewielu miejsc na naszej liście, do którego można stosunkowo łatwo dojechać lokalnym pociągiem z pobliskiego Arezzo.

Z wieży zamkowej roztacza się zapierający dech w piersiach widok na całą zalesioną dolinę, która sprawia znacznie dzikszą wrażenie niż klasyczna, pocztówkowa Toskania pełna cyprysów. Uliczki są tu zaskakująco spokojne i spotkasz raczej miejscowych sączących poranne espresso niż tłumy z aparatami.

5. Raggiolo

Jeśli szukasz lokalizacji, która jest zupełnie nietknięta masową turystyką, górska wioska Raggiolo będzie dla ciebie prawdziwym odkryciem. Ta niewielka osada tuli się wysoko na zboczach góry Pratomagno, a jej kamienne domki całkowicie giną w gęstych kasztanowych lasach, które otaczają ją ze wszystkich stron.

Raggiolo ma za sobą surową historię związaną z przetwórstwem drewna i żelaza, co odbija się w jego oszczędnej architekturze. Samochody nie mogą tu wjeżdżać, więc będziesz poruszać się tylko po stromych brukowanych ścieżkach, na które przyda się wygodne obuwie i trochę kondycji.

Tutejsza atmosfera jest zupełnie cicha i medytacyjna, więc wybierz się tu głównie po odpoczynek i ucieczkę od nowoczesnego świata. Jesienna wizyta jest tu szczególnie magiczna, ponieważ cała okolica pachnie pieczonymi kasztanami, a miejscowi organizują tradycyjne święta poświęcone temu typowemu górskiemu owocowi.

6. Loro Ciuffenna

To urzekające miejsce leży na samym skraju doliny Valdarno, a jego domy balansują na krawędzi głębokiego wąwozu rzecznego, wyżłobionego przez dziką wodę. Loro Ciuffenna do dziś zachowała silne tradycje rzemiosła młynarskiego i wciąż działa tu jeden z najstarszych młynów wodnych w całym regionie.

Spacer po starym kamiennym moście nad szumiącą rzeką oferuje najlepszy widok na starożytną zabudowę, która wydaje się być przyklejona do klifu ot tak, byle jak. Wąskie pasaże między domami zaprowadzą cię na małe placyki i ukryte punkty widokowe, gdzie w pełni zdasz sobie sprawę z dramatycznego położenia całego miasta.

Okolica miasteczka słynie z produkcji doskonałej oliwy z oliwek i uprawy fasoli, która stanowi podstawę wielu lokalnych wegetariańskich potraw. Możesz się tu wybrać na przyjemne piesze wędrówki wzdłuż rzeki lub eksplorować okoliczne wzgórza, usiane mniejszymi średniowiecznymi parafiami.

7. Anghiari

To dumne miasteczko usadowione wysoko nad doliną Tybru zapisało się w historii słynną bitwą pod Anghiari, którą później próbował uwiecznić Leonardo da Vinci na swoim zaginionym fresku. Droga do głównej bramy jest prosta jak strzała, a mury po obu stronach patrzą na ciebie, jakbyś przyjeżdżał na inspekcję. To trochę nietypowy widok jak na toskańskie miasteczko. 😅

Wewnątrz fortyfikacji czeka na ciebie zupełnie zachwycająca plątanina stromych uliczek, schodów i kamiennych domów z drewnianymi okiennicami. Anghiari zachowało reputację miasta rzemieślników i podczas spaceru natkniesz się na mnóstwo małych warsztatów, gdzie do dziś zajmują się tradycyjną obróbką drewna, ceramiki i tekstyliów.

Warto tu zawitać późnym popołudniem, kiedy zachodzące słońce pięknie oświetla całą dolinę pod murami. Tutejsze kawiarnie o tej porze zapełniają się ludźmi, a ty możesz rozkoszować się kieliszkiem lokalnego wina z widokiem na krajobraz, który wygląda niemal tak samo jak w czasach renesansu.

8. Lucignano

Jednym z najciekawszych urbanistycznych klejnotów Toskanii jest bez wątpienia Lucignano, które zasłynęło swoim unikalnym koncentrycznym, a raczej eliptycznym planem. Ulice nie układają się tu w klasyczną siatkę, ale wiodą spiralami wokół centralnego szczytu wzgórza, czego w takiej skali nie zobaczysz nigdzie indziej w regionie.

Ten przemyślany średniowieczny projekt miał służyć doskonałej obronie mieszkańców, bo ewentualni napastnicy szybko gubiliby się w okrągłych uliczkach. Dziś jest to natomiast ogromna zaleta dla zwiedzających, którzy mogą w nieskończoność błądzić malowniczymi pasażami i zawsze bezpiecznie wrócą na główny plac.

W miejscowym muzeum znajduje się słynne Złote Drzewo, czyli Drzewo Miłości, czyli niesamowicie kunsztowny relikwiarz, do którego do dziś zjeżdżają zakochane pary. Lucignano jest bardzo kompaktowe i z łatwością przejdziesz je w godzinę, więc stanowi idealny przystanek podczas przejazdów między Arezzo a Sieną.

Garfagnana i północne góry koło Lukki

Podczas gdy południe regionu jest rozsłonecznione i pełne drzew oliwnych, północna część zwana Garfagnaną jest ściśnięta między Alpami Apuańskimi a Apeninami. Ten obszar wyróżnia się głębokimi dolinami, surowszym klimatem i odrębną kulturą, która bardzo różni się od eleganckiej Florencji.

9. Barga

Barga jest niekwestionowanym centrum kulturalnym i historycznym całej Garfagnany i szczyci się nieoczekiwanie elegancką renesansową architekturą, która świadczy o jej dawnym bogactwie. Miasto było długo pod ochroną Florencji, a tutejsze pałace i wille ostro kontrastują z okolicznymi surowymi górami, tworzącymi dramatyczną scenerię w tle.

Najwyższym punktem miasta jest przepiękna romańska katedra Duomo di San Cristoforo, od której otwiera się fantastyczny panoramiczny widok na całe pasmo górskie. Barga jest jak na tutejsze warunki dość dostępna i z Lukki jeździ tu regularna linia autobusowa, a podróż trwa przyjemne 70 minut.

Ciekawostką jest, że wielu tutejszych mieszkańców kiedyś wyemigrowało do Szkocji, a później wróciło z powrotem, więc czasem usłyszysz tu angielski ze szkockim akcentem, a latem organizuje się tu nawet festiwale z dudziarzami. Miejscowe restauracje oferują świetne potrawy z mąki kasztanowej i świeżych borowików, które są dla tego górskiego obszaru absolutnie typowe.

10. Castiglione di Garfagnana

Ta ufortyfikowana osada powstała jako strategiczny punkt wojskowy chroniący dostęp do doliny, a jej potężne kamienne mury budzą respekt jeszcze dziś. Castiglione di Garfagnana zachowało swój ściśle średniowieczny, wojskowy charakter z potężnymi wieżami i wąskimi przejściami, którymi dawniej przechodziła straż.

Z chodnika na murach możesz podziwiać widoki na zielone zbocza gór, usiane małymi samotnymi zagrodami i niekończącymi się lasami. Życie płynie tu bardzo powoli, a na głównym placu często spotkasz tylko kilku miejscowych, którzy uważnie obserwują każdego nowo przybyłego gościa.

Jeśli lubisz aktywny wypoczynek, to miejsce jest idealnym punktem wyjścia na trekkingi w Alpy Apuańskie z setkami kilometrów oznakowanych szlaków — a wieczorem można się pięknie rozgrzać w małej rodzinnej trattorii nad sytą zupą z lokalnych roślin strączkowych.

11. Coreglia Antelminelli

Kolejny klejnot wysoko w górach nad doliną rzeki Serchio zaciekawi cię swoimi stromymi uliczkami i pięknie zachowanymi patrycjuszowskimi domami. Coreglia Antelminelli jest otoczona głębokimi gajami kasztanowymi, które przez wieki zapewniały miejscowym główne źródło utrzymania w postaci pożywnej mąki kasztanowej.

Miejscowość zasłynęła na całym świecie unikalną produkcją gipsowych figurek, którym poświęcone jest tu nawet fascynujące muzeum dokumentujące to nietypowe rzemiosło. Kiedyś stąd wyruszali rzemieślnicy w cały świat, żeby sprzedawać swoje gipsowe figurki i rozsławiać nazwę tej małej wioski daleko poza granicami Włoch.

Droga dojazdowa w górę jest pełna serpentyn i wymaga ostrożnej jazdy, ale nagrodą będzie zupełny spokój i fantastycznie czyste górskie powietrze. To idealne miejsce na ucieczkę przed letnimi falami upałów, bo temperatury bywają tu znacznie przyjemniejsze niż w rozgrzanych dolinach na południu.

Serce regionu Chianti

Krajobraz między Florencją a Sieną słynie na całym świecie ze swoich falistych wzgórz, niekończących się winnic i symbolu czarnego koguta. Tutejsze miasteczka, często zakończone słowem „in Chianti”, są absolutnym rajem dla miłośników dobrego jedzenia i picia i oferują doskonałą harmonię między przyrodą a ludzką pracą.

12. Montefioralle

Ta maleńka ufortyfikowana wioska leży na wzgórzu tuż nad znanym centrum Greve in Chianti i stanowi jeden z najstarszych zamieszkanych punktów w okolicy. Montefioralle ma niemal doskonały eliptyczny kształt kopiujący pierwotne mury, a całą wioskę tworzy właściwie tylko jedna główna okrągła ulica otoczona kamiennymi domami.

Według miejscowej tradycji stąd pochodził słynny ród Vespucci, którego imię nosił później odkrywca Amerigo Vespucci, a ich herb do dziś znajdziesz nad drzwiami jednego z domów. Wioska jest pięknie ozdobiona skrzynkami z pelargoniami i pnączami, co czyni z niej niezwykle romantyczne i fotogeniczne miejsce.

Ze względu na jej wielkość przejdziesz ją bez problemu w piętnaście minut, ale warto się tu zatrzymać, usiąść na kamiennym murku i rozkoszować się widokami na okoliczne winnice. Parkowanie jest możliwe na małym placyku tuż pod murami, ale w sezonie szybko się zapełnia, więc polecam przyjechać raczej wcześnie rano.

13. San Donato in Poggio

Kolejne z certyfikowanych borghi w sercu Chianti zachowało dużą część swoich pierwotnych fortyfikacji, w tym wieżę strażniczą i imponującą bramę wjazdową. San Donato in Poggio było niegdyś ważnym przystankiem na szlakach handlowych, a jego uliczki do dziś obramowane są okazałymi renesansowymi pałacami, świadczącymi o ówczesnym bogactwie.

W centrum znajdziesz piękny placyk ze starą studnią i kościołem parafialnym, gdzie często odbywają się lokalne targi rolnicze i wydarzenia kulturalne. Atmosfera jest tu bardzo przyjazna i domowa, z wieloma świetnymi enotekami i restauracjami, które oferują to, co najlepsze z lokalnych zbiorów i wegetariańskich specjałów.

Leży dokładnie w połowie drogi między Florencją a Sieną, więc jeśli chcesz zrobić sobie bazę do zwiedzania całego Chianti, trudno znaleźć praktyczniejsze położenie. Możesz stąd wyruszać na wycieczki rowerowe po okolicznych winnicach lub odwiedzać pobliskie zamki połączone z degustacją oliwy z oliwek.

Costa degli Etruschi i nadmorskie wzgórza

Pas ciągnący się wzdłuż wybrzeża Morza Tyrreńskiego łączy zapach gajów piniowych ze słonym morskim powietrzem i bogatą etruską historią. Tutejsze miasteczka wprawdzie nie leżą wprost na plaży, ale spoglądają na morze z okolicznych wzgórz, co nadaje im niepowtarzalny urok i strategiczny widok.

14. Suvereto

To zachwycające średniowieczne borgo leży otoczone dębami korkowymi, od których wzięło swoją nazwę, na łagodnych wzgórzach nad doliną Val di Cornia. Suvereto jest zamknięte w zachowanych murach w kształcie pięciokąta, a jego dominantą jest starożytny ratusz z charakterystyczną wieżą zegarową, górującą nad głównym placem.

Uliczki są tu brukowane nieregularnymi kamieniami i kryją mnóstwo starych kościółków, warsztatów rzemieślniczych i małych sklepików z lokalnymi produktami. Miejscowa społeczność jest bardzo aktywna i latem oraz jesienią odbywa się tu niezliczona liczba historycznych świąt i festiwali, które ożywiają całe centrum.

W okolicy miasteczka znajdują się jedne z najlepszych toskańskich winnic, produkujących mocne i pełne czerwone wina, które świetnie komponują się z jesiennymi potrawami grzybowymi. Parkowanie jest zapewnione na przestronnych placach tuż przed bramami, więc dostęp do historycznego serca jest zupełnie bezproblemowy.

15. Campiglia Marittima

Kolejny klejnot niedaleko wybrzeża szczyci się fantastycznym widokiem na morze i wyspy Archipelagu Toskańskiego, które przy pogodnej aurze pięknie widać. Campiglia Marittima jest zbudowana na stromym wzgórzu, a jej uliczki tworzą złożoną sieć schodów i przejść, nad którymi wznosi się ruina starego zamku.

Historia tego miejsca jest ściśle związana z wydobyciem cennych metali i minerałów, o czym możesz sobie przypomnieć w pobliskim ogromnym parku górniczym San Silvestro. Samo miasto sprawia bardzo czyste i zadbane wrażenie, z wieloma niewielkimi kawiarniami, gdzie możesz odpocząć po wymagającej wspinaczce do wieży zamkowej.

Polecam wybrać się tu pod wieczór, kiedy mury domów nabierają ciepłych tonów, a z restauracji zaczyna unosić się zapach świeżych ziół. To świetne miejsce, jeśli chcesz połączyć kąpiel w morzu z popołudniowym poznawaniem historii, bo na plaże jest stąd tylko dwadzieścia minut jazdy samochodem.

16. Populonia

Ta lokalizacja jest zupełnie unikalna, ponieważ jest to jedyne etruskie miasto zbudowane wprost na wybrzeżu, spoglądające z klifu na przepiękną zatokę Baratti. Populonia funkcjonowała jako kluczowe przemysłowe centrum starożytności, gdzie na wielką skalę przetwarzano rudę żelaza sprowadzaną z pobliskiej wyspy Elba.

Dziś z dawnej świetności zachowała się mała, ale niezwykle urokliwa ufortyfikowana wioska z zamkiem z XV wieku, którą obramowują sklepiki z ceramiką i pamiątkami. Główną atrakcją jest jednak rozległy park archeologiczny pod wzgórzem, pełen monumentalnych etruskich grobowców ukrytych w gęstym śródziemnomorskim lesie.

Widok z wieży zamkowej w Populonii należy do absolutnie najpiękniejszych na całym toskańskim wybrzeżu, zwłaszcza gdy słońce odbija się w błękitnych wodach zatoki. Droga dojazdowa w górę jest dość wąska, a parking przed murami w miesiącach letnich szybko się zapełnia, więc idealnie dotrzeć tu zaraz z rana.

17. Sassetta

Najnowszy nabytek na liście Pomarańczowych Flag, który uzyskał tę certyfikację dopiero w lipcu 2023 roku, jest ukryty głęboko w lasach doliny Val di Cornia. Sassetta to mała, niepozorna wioska zbudowana z nieotynkowanego kamienia, która żyje własnym spokojnym tempem, z dala od plażowego zgiełku.

Ta miejscowość zasłynęła przede wszystkim wspaniałymi naturalnymi źródłami termalnymi, które wypływają w okolicznych lasach i oferują doskonały relaks w otoczeniu czystej przyrody. Uliczki samej wioski są obramowane nowoczesnymi rzeźbami wykutymi z miejscowego czerwonego marmuru, które co roku umieszczają tu artyści z całego świata podczas letnich sympozjów.

Jeśli szukasz miejsca, gdzie czas się zatrzymał i gdzie panuje zupełny spokój, Sassetta na pewno cię zachwyci swoją nieprzemyślaną życzliwością i serdecznością miejscowych. Wokół wioski wiedzie na dodatek gęsta sieć szlaków trekkingowych, które przeprowadzą cię przez gęste dębowe lasy i zaoferują nieoczekiwane widoki na dolinę.

Między Sieną a Val d’Orcia

Obszar na południe od Florencji, w stronę Sieny i słynnej doliny Val d’Orcia, jest uosobieniem toskańskiego krajobrazu z pocztówek i ekranów kinowych. Te miasteczka żyły z handlu i pielgrzymek religijnych, co nadało im wyjątkowy charakter architektoniczny i bogatą kulturę.

18. Buonconvento

To miasteczko, którego nazwa w tłumaczeniu oznacza „szczęśliwe miejsce”, leży nietypowo na zupełnej równinie w dolinie rzeki Ombrone na południe od majestatycznej Sieny. Buonconvento było niezwykle ważnym przystankiem na średniowiecznym szlaku pielgrzymkowym Via Francigena, którym płynęły tłumy wiernych z północnej Europy aż do Rzymu.

Całe historyczne jądro jest doskonale zamknięte w zachowanych ceglanych murach z dwiema głównymi bramami, które do dziś zachowują swój pierwotny obronny charakter. W środku znajdziesz przyjemne proste uliczki z ceglanymi pałacami i muzeum sztuki sakralnej, które kryje cenne dzieła sieneńskiej szkoły malarskiej.

Ogromną zaletą tego miejsca jest fakt, że w przeciwieństwie do większości toskańskich wiosek dostaniesz się tu wygodnie pociągiem, bo leży wprost przy regionalnej linii kolejowej. To idealny punkt wyjścia na wycieczki rowerowe po płaskiej okolicy, gdzie nie musisz się męczyć wymagającymi podjazdami na strome wzgórza.

19. Monteriggioni

Zbliżając się do Monteriggioni, będziesz miał wrażenie, jakby przed tobą wyrosła doskonała filmowa dekoracja, bo jego okrągłe mury z czternastoma wieżami sprawiają zupełnie nierealne wrażenie. To miasteczko-twierdzę kazał zbudować sieneński stan jako wojskową placówkę wysuniętą przeciwko swojemu odwiecznemu rywalowi — Florencji.

Jego mury były w swoich czasach tak imponujące, że sam wielki poeta Dante Alighieri w swojej Boskiej komedii porównał je do olbrzymów stojących na skraju piekielnej otchłani. Wewnątrz fortyfikacji znajdziesz tylko jeden główny placyk, mały kościółek i kilka domów, więc zwiedzanie samego centrum zajmie ci ledwie pół godziny.

Zdecydowanie jednak polecam ci zapłacić za wejście na chodnik na murach, skąd otwiera się niezapomniany widok na okoliczny krajobraz pełen alei cyprysowych i winnic. Monteriggioni bywa w ciągu dnia mocno oblegane przez turystów, więc najlepiej odwiedzić je albo wcześnie rano, albo wręcz przeciwnie — pod wieczór, kiedy zyskuje pięknie mistyczną atmosferę.

Półwysep i wyspy na południu

Ten obszar w prowincji Grosseto jest ściśle związany z morzem, lagunami i historią morską, oferując zupełnie inne spojrzenie na Toskanię niż to, które znasz z wnętrza kraju. Połączenie twierdz, portów i dzikiej przyrody czyni z niego niezwykle atrakcyjny cel na letnie i jesienne odkrywanie.

20. Capalbio

Na samym południowym krańcu regionu, tuż przy granicy z Lacjum, na wzgórzu wznosi się Capalbio przezywane Małymi Atenami ze względu na swoje znaczenie historyczne i artystyczne. Miasteczko jest otoczone podwójnym pierścieniem murów, po których można wygodnie spacerować i podziwiać widoki aż na pobliskie wybrzeże i rozległą lagunę Orbetello.

W labiryncie wąskich uliczek znajdziesz potężną twierdzę Rocca Aldobrandesca i starożytne kościoły, które są świadkami długiej i burzliwej historii tego pogranicznego terytorium. Tutejsza atmosfera jest lubiana wśród włoskiej inteligencji i artystów, którzy przyjeżdżają tu spędzać letnie miesiące z dala od przepełnionych kurortów.

Niedaleko centrum znajduje się słynny i niezwykle wizualnie porywający Ogród Tarota, który stworzyła francuska artystka Niki de Saint Phalle i który jest pełen kolorowych mozaikowych rzeźb. Średniowieczne uliczki rano, dzika plaża po południu. Jak na przedłużony weekend to brzmi wcale nieźle. 😁

21. Porto Ercole

Ta malownicza rybacka wioska leży na wschodnim wybrzeżu fascynującego półwyspu Monte Argentario, który kiedyś był wyspą, zanim połączyły go z lądem piaszczyste wydmy. Porto Ercole rozciąga się w osłoniętej zatoce i jest otoczone trzema potężnymi hiszpańskimi twierdzami, które chroniły port przed napadami piratów.

Spacer wzdłuż portowej promenady przeprowadzi cię koło luksusowych jachtów i starych rybackich łódek, podczas gdy historyczne centrum wznosi się stromo na wzgórze nad wodą. Uliczki są tu pełne kolorowych domków i kwiatów, a na każdym kroku natkniesz się na znakomite małe kawiarnie, gdzie miejscowi cieszą się swoim popołudniowym spokojem.

Ciekawostką jest, że w tym mieście spędził swoje ostatnie dni słynny malarz Caravaggio, który dotarł tu wyczerpany i chory, uciekając przed prawem. Na półwysep łatwo dojechać samochodem po grobli, a jeśli kochasz dramatyczne nadmorskie scenerie, koniecznie objedź całą widokową drogę wokół klifów.

22. Giglio Castello

Ostatnim certyfikowanym klejnotem jest Giglio Castello, które króluje na samym szczycie wyspy Giglio w Archipelagu Toskańskim. Ta niezdobyta osada jest całkowicie zamknięta masywnymi murami z wieżami obronnymi, które w przeszłości skutecznie chroniły ją przed częstymi atakami saraceńskich korsarzy.

W środku czeka na ciebie fascynująca sieć ciemnych uliczek, schodów i nieoczekiwanych przejść pod domami, gdzie łatwo i z przyjemnością zgubisz się na całe godziny. Z najwyższych punktów wioski otwiera się zapierający dech w piersiach okrągły widok na niekończące się błękitne morze, a przy dobrej widoczności dojrzysz aż sąsiednią wyspę Elba.

Żeby się tu dostać, musisz skorzystać z regularnego promu z portu Porto Santo Stefano, a następnie wjechać krętą drogą autobusem lub samochodem aż na szczyt wyspy. To destynacja dla prawdziwych miłośników spokoju i wyspiarskiej romantyki, która swoim odizolowanym pięknem zupełnie cię rozbroi.

Jak ułożyć z tego wycieczkę

Jeśli planujesz road trip po tych malowniczych miejscach, zasadnicza reguła brzmi: nie spiesz się i nie wpisuj do planu więcej niż dwóch miasteczek dziennie. Przejazdy po toskańskich lokalnych drogach są powolne i pełne zakrętów, więc realna średnia prędkość jest bardzo niska, a mnóstwo czasu spędzisz tylko na szukaniu parkingu.

Licz się z tym, że prawie wszystkie historyczne centra mają wprowadzone tak zwane strefy ZTL (Zona Traffico Limitato), gdzie wjazd bez pozwolenia jest surowo zabroniony i pilnowany kamerami. Auto zawsze musisz zostawić na wyznaczonych parkingach pod murami, co często oznacza późniejszą wspinaczkę na strome wzgórze z plecakiem na plecach.

Aby doświadczyć tego najlepiej, wyruszaj na zwiedzanie wcześnie rano lub wręcz przeciwnie — późnym popołudniem, kiedy kamienne uliczki mają najpiękniejsze miękkie światło, idealne do fotografowania. W południe na dodatek w małych miejscowościach wszystko bywa zamknięte z powodu sjesty, więc lepiej znaleźć sobie o tej porze cień i w spokoju rozkoszować się długim włoskim obiadem.

Kiedy jechać do Toskanii we Włoszech

Choć Włochy są popularną letnią destynacją, na wizytę w historycznych osadach w głębi lądu miesiące lipiec i sierpień są najgorszym możliwym wyborem, bo w kamiennych uliczkach panuje nieznośna duchota. Idealnym okresem jest kwiecień do czerwca, kiedy cały krajobraz pięknie kwitnie, a temperatury są bardzo przyjemne na całodniowe spacery po murach i zabytkach.

Zupełnie magicznym okresem jest natomiast jesień, konkretnie wrzesień i październik, kiedy winnice nabierają czerwieni i trwa zbiór winogron oraz oliwek. Szczególnie w regionach Casentino i Garfagnana odbywają się w tym czasie tradycyjne święta grzybowe i kasztanowe, które nadają wioskom niesamowicie autentyczną i świąteczną atmosferę.

Gdzie się zatrzymać

💡 Wskazówka co do noclegów i atrakcji: Nocleg najchętniej szukamy na Booking.com, gdzie zwykle są najlepsze warunki anulowania. Bilety, wycieczki i atrakcje warto natomiast porównać i kupić przez GetYourGuide.

Wybór właściwej bazy jest kluczowy dla odkrywania Toskanii, dlatego polecam ci wybrać nocleg gdzieś na pograniczu wsi, skąd będziesz robić gwiaździste wycieczki. Jeśli wybierasz się do regionu Chianti, strategicznym wyborem jest miasteczko Greve in Chianti, natomiast na zwiedzanie południa i miast z tufu idealnie nadają się okolice źródeł termalnych w Saturnii lub Manciano.

Dla północnych górzystych obszarów Garfagnany najlepiej wybrać bazę wprost w Lukce, skąd masz łatwy dostęp do gór i do autostrady, a na odkrywanie okolic Sieny i Val d’Orcia szukaj noclegu gdzieś na południe od Monteriggioni. Toskania słynie ze swoich przepięknych wiejskich gospodarstw i wyremontowanych zagród, które często oferują znacznie lepsze doznania niż klasyczne miejskie hotele. Dla regionu Chianti świetnym wyborem jest Hotel Belvedere w Greve in Chianti, oferujący fantastyczny widok na winnice. Jeśli zwiedzasz miasta z tufu na południu, wypróbuj Relais Ciavatta kawałek od Montemerano, gdzie zaznasz prawdziwej toskańskiej wsi. A dla północnej Garfagnany świetnie nadaje się Locanda Al Colle koło Lukki.

Jeśli nie wiesz, jak wybrać to właściwe agriturismo (a pułapek jest tu cała masa 😅), przygotowaliśmy dla ciebie szczegółowy przewodnik z konkretnymi wskazówkami i orientacyjnymi cenami. Jeśli podróżujesz w większej grupie przyjaciół lub z szerszą rodziną, rozważ wynajem całego obiektu, do czego przyda ci się nasze zestawienie willi z basenem, które latem zapewniają zupełnie doskonałą prywatność i wygodę.

Gdzie zjeść i czego spróbować

Kuchnia toskańska słynie wprawdzie ze swoich mięsnych potraw na czele z ogromnym florenckim stekiem bistecca i produktami z dzika, ale Lukáš i ja wolimy miejscowe specjały roślinne, których jest tu na szczęście bez liku. Absolutną podstawą jest dobrej jakości oliwa z pierwszego tłoczenia, którą hojnie polewa się chyba dosłownie wszystko, oraz doskonały owczy ser pecorino, który dojrzewa w wielu różnych postaciach i etapach.

Podczas wędrówek uliczkami na pewno natkniesz się na tradycyjne wiejskie zupy jak ribollita, do której dodaje się jarmuż i fasolę, albo gęstą chlebową pappa al pomodoro z pomidorami i czosnkiem. Lepiej od razu zapytaj w restauracji — bulion dodaje się tu różnie, a odkryć to dopiero w połowie talerza to klasyka. 😅 Jeśli szukasz konkretnych miejsc, fantastyczną ribollitę robią na przykład w lokalu Osteria delle Catene w San Gimignano.

W południowych częściach regionu nie pomiń domowego makaronu pici, który przypomina grube spaghetti i świetnie smakuje z prostym sosem z czosnku i pomidorów — świetne pici mają na przykład w La Cantina w Greve in Chianti. Z kolei orzeźwiająca chlebowa sałatka panzanella jest idealnym wyborem na gorące letnie dni. Na północy, w górskim regionie Garfagnana, musisz bezwzględnie spróbować słodkości z mąki kasztanowej, przede wszystkim tradycyjnych naleśników necci nadziewanych świeżym owczym twarogiem ricotta, które często przygotowuje się właśnie podczas jesiennych świąt.

Dokąd dalej

• Toskania: 30 najpiękniejszych miejsc i 7-dniowy plan podróży
• Toskania samochodem: plan podróży na 7 dni
• Volterra: 18 wskazówek, co zobaczyć w etruskim mieście alabastru
• Siena i San Gimignano: 8 wskazówek, co zobaczyć
• Pogoda w Toskanii: temperatury po miesiącach i kiedy jechać
• Lukka: 22 wskazówki, co zobaczyć i dlaczego objechać mury rowerem

Często zadawane pytania

Planowanie podróży po toskańskiej wsi niesie ze sobą mnóstwo praktycznych pytań. Żebyś nie musiał żmudnie szukać po różnych forach i dyskusjach, zebrałam dla ciebie odpowiedzi na te najczęstsze pytania, które wiążą się z tymi miasteczkami.