Via ferraty w Dolomitach dla początkujących: 5 najlepszych tras

Włoskie Dolomity włochy to raj dla wszystkich, którzy kochają góry — ale jeśli chcesz przeżyć coś naprawdę niezapomnianego, koniecznie powinieneś spróbować tych ubezpieczonych szlaków. To trasy, które dzięki stalowym linom, żelaznym klamrom i drabinom prowadzą cię w miejsca, do których normalnie bez sprzętu wspinaczkowego i wieloletniego doświadczenia po prostu byś nie dotarł.

Zdradzę ci trochę, czego możesz się spodziewać: pięć tras, na których adrenalina jest w sam raz, sprzęt, bez którego absolutnie nie ruszaj w drogę, i wskazówka, gdzie wypić piwo po zejściu.

Podsumowanie

Jeśli się spieszysz i potrzebujesz tylko szybkiego przeglądu przed wyjazdem, oto najważniejsze punkty. Zrób sobie zdjęcie tego podsumowania na telefon, żebyś miał je zawsze pod ręką w podróży:

• Czym jest via ferrata: W tłumaczeniu „żelazna droga” — górski szlak ubezpieczony stalowymi linami, klamrami i drabinami. Została wynaleziona właśnie w Dolomitach podczas I wojny światowej.
• Oznaczenie trudności: We Włoszech używa się liter od A (łatwe) do D (ekstremalnie trudne). Dla zupełnych początkujących idealne są trasy A lub B.
• Obowiązkowy sprzęt: Nigdy nie wyruszaj bez kasku, uprzęży i certyfikowanego zestawu via ferrata z amortyzatorem upadku. Sprzęt możesz łatwo wypożyczyć na miejscu.
• Najlepszy czas na wizytę: Od lipca do września. Zawsze wyruszaj wcześnie rano — popołudniowe burze na stalowych linach są śmiertelnie niebezpieczne (zasada powrotu do godz. 13:00).
• Baza wypadowa: Cortina d’Ampezzo to nasza ulubiona baza i prawdopodobnie najwygodniejszy punkt startowy dla większości słynnych tras.
• Przewodnik: Na pierwsze doświadczenie lub trudniejsze trasy (C) koniecznie zatrudnij certyfikowanego przewodnika IFMGA. Warto dla spokoju ducha.

Czym właściwie jest via ferrata i skąd pochodzi?

Być może słyszałeś już to pojęcie, ale co tak naprawdę oznacza w praktyce? Via ferrata, czyli po włosku „żelazna droga”, to górski szlak trwale ubezpieczony stalowymi linami, żelaznymi stopniami, drabinami, a nawet wiszącymi mostkami. Dzięki temu możesz bezpiecznie poruszać się w bardzo stromym, a nawet pionowym terenie, gdzie normalnie zapuszczają się jedynie doświadczeni wspinacze z własnymi linami i sprzętem asekuracyjnym. Ty po prostu wpinasz karabinki w linę, która jest już zamocowana w skale, i wspinasz się w górę.

Ciekawostką jest to, że via ferrata to wynalazek, który pochodzi bezpośrednio z Dolomitów. Podczas I wojny światowej toczyły się tu zacięte walki między armią włoską a austro-węgierską na dużych wysokościach. Żołnierze musieli bezpiecznie i szybko przemieszczać ludzi, broń i zapasy przez strome granie — zaczęli więc wbijać w skały żelazne klamry i rozciągać liny. Nieraz spędzaliśmy na tych starych szlakach pół godziny, wyobrażając sobie, jak tamci ludzie radzili sobie tu ponad sto lat temu w okropnych warunkach, z ciężkim ekwipunkiem i w zimie. Przy takich myślach człowiek na nowoczesnej ferracie w lekkich butach i z nowoczesnym karabinkiem czuje się trochę nieswojo. Dziś Dolomity mają najgęstszą sieć ferrat w całej Europie, a wiele z nich prowadzi przez stare bunkry i tunele wykute bezpośrednio w skale — atmosfera, która naprawdę sprawia, że ciarki przechodzą po plecach.

Jak trudne to jest? Włoska klasyfikacja ferrat

Gdy będziesz wybierać swoją pierwszą trasę, najważniejszą rzeczą, na którą musisz zwrócić uwagę, jest jej trudność. Włoskie Dolomity stosują własną klasyfikację oznaczoną literami od A do D, a niekiedy cyframi od 1 do 5 (gdzie 1 jest najłatwiejsze). Literowe oznaczenia są jednak w praktyce znacznie powszechniejsze. Jako zupełny początkujący zaczynaj ściśle od tras A i B — i szczerze mówiąc, nie ma w tym absolutnie nic wstydliwego, wręcz przeciwnie.

• A (Łatwe): To właściwie szlak turystyczny w stromszym terenie, ubezpieczony liną dla bezpieczeństwa. Często nawet nie musisz się jej trzymać — służy bardziej dla poczucia bezpieczeństwa. Idealne na pierwsze spotkanie ze sprzętem albo gdy idziesz ze starszymi dziećmi i chcesz spróbować bez zbędnego stresu.
• B (Średnio trudne): Tu już trafisz na bardziej strome odcinki i skały. Liny będziesz aktywnie używać do postępu, czasem się spocisz, ale przy dobrej kondycji fizycznej poradzi sobie każdy przeciętnie sprawny turysta.
• C (Trudne): Pionowe ściany, przewieszenia, odcinki wymagające siły w rękach i umiejętnego przenoszenia ciężaru ciała. Dla początkujących ta trudność jest odpowiednia wyłącznie w towarzystwie doświadczonego przewodnika górskiego — inaczej może to być naprawdę przerażające przeżycie.
• D (Ekstremalnie trudne): Wymaga doskonałej kondycji i wcześniejszego doświadczenia. Długie przewiszone odcinki, gdzie trzymasz się wyłącznie siłą ramion. Nic dla nowicjuszy — te trasy zostawiamy najbardziej zaprawionym wspinaczom.

Obowiązkowy sprzęt na ferratę (i gdzie go zdobyć)

Szukając informacji na temat via ferrata we włoskich Dolomitach, często przeczytasz, że możesz przywieźć własny sprzęt — ale na szczęście nie jest to konieczność. Jeśli lecisz samolotem lub nie chcesz kupować drogiego ekwipunku na jeden raz, wszystko można bez problemu wypożyczyć. Doskonale wiem, jak to jest wlec ze sobą wielką walizkę niepotrzebnych rzeczy, więc wypożyczalnie to prawdziwe zbawienie.

Jeśli nie masz własnego sprzętu, bez kłopotu wypożyczysz go w niemal każdym górskim miasteczku. Na przykład w Cortinie d’Ampezzo znajdziesz kilka wypożyczalni (np. Snow Service lub lokalne biura przewodników górskich), gdzie kompletny zestaw via ferrata kosztuje około 30–50 EUR dziennie. Obsługa chętnie dopasuje wszystko do twojego rozmiaru, więc nie musisz się obawiać, że coś zrobisz źle.

Co dokładnie potrzebujesz mieć na sobie i ze sobą:

• Kask wspinaczkowy: Nigdy, ale to naprawdę nigdy nie wchodź na ferratę bez kasku. Chodzi nie tylko o to, że możesz uderzyć głową o skałę — główne niebezpieczeństwo stanowią ludzie powyżej ciebie, którzy mogą niechcący strącić kamień.
• Uprząż: Musi na tobie idealnie siedzieć — nie może uciskać ani być zbyt luźna.
• Zestaw via ferrata z amortyzatorem (Y-lanyard): Specjalny zestaw dwóch elastycznych pętli z karabinkami i amortyzatorem energii. Proszę, nie próbuj ubezpieczać się na ferracie zwykłymi taśmami wspinaczkowymi. W razie upadku skończyłoby się to tragicznie — amortyzator pochłania ogromną energię uderzenia.
• Rękawice do ferraty: Stalowe liny są szorstkie, czasem mają wystający drucik, i uwierz mi — po dwóch godzinach wspinaczki bez rękawic miałbyś dłonie pełne pęcherzy. Wystarczą solidne skórzane rękawice z marketu budowlanego albo rękawiczki rowerowe z obciętymi palcami, choć specjalne rękawice ferratowe są oczywiście najlepsze.
• Solidne buty: Trampki zostaw w hotelu. Potrzebujesz solidnych butów trekkingowych, najlepiej ze sztywniejszym noskiem (tzw. climbing zone), żebyś mógł bezpiecznie stać na małych skalnych występach.
• Woda i apteczka: Koniecznie pamiętaj o odpowiednim nawodnieniu. Słońce potrafi mocno operować na skałach, dlatego zawsze mamy przy sobie co najmniej dwa litry wody na osobę. Przydaje się też mała apteczka z plastrami, bo nawet w najlepszych rękawicach czasem zdarzy się pęcherz.

Kiedy wyruszyć w dolomity włochy i na co uważać

Sezon na via ferraty w Dolomitach jest dość krótki. Zimą trasy są zamknięte pod warstwą śniegu i lodu, więc idealne okno na wizytę to od lipca do końca września. Jesienią wprawdzie robi się chłodniej, ale dni bywają pięknie słoneczne, a na linach nie stoisz już w kolejkach.

Największym zagrożeniem na ferratach jest jednak pogoda. Zawisnąć na stalowej linie prowadzącej na sam wierzchołek góry podczas letniej burzy to prawdopodobnie najgorszy pomysł na świecie — liny działają jak ogromny piorunochron. Złota zasada w Alpach brzmi: o 13:00 powinieneś już siedzieć przy piwie w górskim schronisku albo być z powrotem w dolinie. Popołudniowe burze termiczne tworzą się bardzo szybko, więc zawsze wyruszaj wcześnie rano — spokojnie o siódmej lub ósmej. Gdy po raz pierwszy pojechaliśmy w Dolomity, Łukasz musiał wyciągać mnie z łóżka już o piątej rano, czego osobiście kompletnie nie znoszę. Ale gdy w południe zobaczyliśmy, jak nad szczytami zaczęły zbierać się ciemne chmury, przyznałam mu rację. Wczesna pobudka to tu naprawdę kwestia bezpieczeństwa. Ze względów bezpieczeństwa pamiętaj też o wykupieniu solidnego ubezpieczenia podróżnego obejmującego sporty górskie. My na krótsze wyjazdy po Europie korzystamy z AXA, na dłuższe podróże lub specyficzne sporty wybieramy SafetyWing.

5 najlepszych via ferrat w Dolomitach dla początkujących

Te trasy należą do sprawdzonej klasyki dla początkujących — mamy je zweryfikowane od doświadczonych wspinaczy i przewodników górskich, którym ufamy. Wybraliśmy je celowo tak, żebyś nie tracił pewności siebie, a jednocześnie czuł zdrowy respekt (to jest właśnie ten właściwy stan 😉). Zawsze jednak dokładnie oceniaj swoje siły, a jeśli nie jesteś pewien — zatrudnij przewodnika.

1. Sentiero Bonacossa (Trudność A)

Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z ferratami i nie jesteś pewien, czy nie masz lęku wysokości albo czy w ogóle ci się to spodoba, Sentiero Bonacossa to absolutnie idealny wybór. To raczej piękny wysokogórski szlak, który w bardziej stromych odcinkach jest wyposażony w linę do podtrzymania.

Trasa zaczyna się w pobliżu słynnych Tre Cime i prowadzi przez granie w kierunku refugio Bossi. Nie czekają tu na ciebie żadne pionowe ściany ani ciężkie odcinki siłowe — raczej będziesz zachwycać się niesamowitymi widokami na postrzępione szczyty i cieszyć poczuciem bycia wysoko w górach. Pamiętam, jak stałam tam po raz pierwszy i patrzyłam w dolinę — to było absolutnie magiczne. Całą wycieczkę możesz ukończyć w 1–2 godziny, więc nawet się nie zmęczysz.

2. Cesare Piazzetta na Sass Pordoi (Klasyk A/B)

Masyw Sella i wspaniały szczyt Sass Pordoi oferują świetne możliwości dla początkujących wspinaczy. Trasa Cesare Piazzetta w swojej łatwiejszej wariancie dla początkujących porusza się w przyjemnej trudności A/B. Do wejścia na trasę zazwyczaj można dotrzeć dość wygodnie, a sam szlak jest bardzo logicznie poprowadzony wzdłuż skalnych bloków.

Droga zajmie ci około 2–3 godzin i zaoferuje naprawdę piękne widoki na okoliczne granie. To typ ferraty, gdzie już trochę musisz angażować nogi i ręce, ale wciąż czujesz się całkowicie bezpiecznie. To uczucie, gdy dotrzesz na górę i zdejmiesz kask, jest po prostu bezcenne. Na szczycie możesz za nagrodę wypić świetne włoskie espresso z widokiem na całą grupę Sella — to po prostu coś niesamowitego.

3. Innerkofler-De Luca przy Tre Cime (Trudność C: z przewodnikiem)

Choć ta ferrata ma trudność C, jest niesamowicie popularna nawet wśród sportowo nastawionych początkujących — zdecydowanie jednak polecamy przejść ją za pierwszym razem z certyfikowanym przewodnikiem. Znajduje się bezpośrednio na górze Monte Paterno, która sąsiaduje z ikonicznymi Tre Cime di Lavaredo, więc widoki z niej są jak z plakatu.

Trasa fascynuje przede wszystkim swoją historią. Prowadzi przez długie, wykute tunele wojenne z I wojny światowej, więc koniecznie spakuj czołówkę. Gdy w tych ciemnych przejściach gaśnie światło, to sam w sobie adrenalina na całego. Samo wspinanie trwa około 4–5 godzin, a przewodnik pomoże ci na trudniejszych odcinkach i doda pewności, bo pod tobą będzie miejscami naprawdę solidna przepaść 😅.

4. Ferrata delle Trincee na Marmolada (Trudność B/C)

Będąc w Dolomitach, nie możesz pominąć królowej tych gór — Marmolady. Naprzeciwko jej majestatycznego lodowca wznosi się grań Padon, po której prowadzi wspaniały historyczny szlak Ferrata delle Trincee. Trudność B/C oznacza, że przy okazji trochę się spocisz, ale w większości jest to płynna wspinaczka po urozmaiconej skale.

Ta trasa, jak już sugeruje nazwa (Trincee oznacza okopy), jest na wskroś przesiąknięta historią wojenną. Pójdziesz wzdłuż starych strzelnic, bunkrów i okopów. To niesamowite zobaczyć na własne oczy miejsca, gdzie kiedyś ukrywali się żołnierze, i poczuć tę ogromną historię oddychającą ze skał. Widoki na najwyższy szczyt Dolomitów pokryty lodowcem są stąd tak zachwycające, że co chwilę będziesz się zatrzymywać, żeby zrobić zdjęcie. Cała pętla zajmie około 2–3 godzin wspinaczki plus trochę czasu na podejście i zejście.

5. Ferrata Possnecker na Sassolungo (Trudność B/C)

Ostatnia propozycja to absolutna klasyka w rejonie masywu Sassolungo. Possnecker należy do najstarszych ferrat w Dolomitach — to piękna historyczna linia, która bardzo sprytnie wykorzystuje naturalne szczeliny i kominy w skale. Mimo oceny B/C nie czekają tu na ciebie absurdalnie trudne przewieszenia, lecz raczej inteligentna i techniczna wspinaczka.

Trasa wiedzie przez wspaniały wapienny teren, gdzie odcinki na stalowej linie przeplatają się z chodzeniem po półkach skalnych — dlatego zazwyczaj wyruszamy zaraz po świcie, żeby mieć dość czasu na spokojne zejście, a przy tym czujemy się jak prawdziwi alpiniści, nawet jeśli dopiero zaczynamy przygodę z tym sportem. Właśnie na tej trasie po raz pierwszy przyszło mi do głowy, że z Łukaszem moglibyśmy uprawiać to naprawdę regularnie — kontakt ze skałą jest tu po prostu magiczny.

Z przewodnikiem czy na własną rękę?

To pytanie, które zadaje sobie wielu początkujących. Jeśli rozważasz opcję samodzielnego przejścia via ferraty w Dolomitach, podejdź do tego bardzo odpowiedzialnie. Na bardzo prostych trasach (A lub A/B), jeśli nie cierpisz na lęk wysokości, masz dobrą kondycję i umiesz bezpiecznie manipulować karabinkami, możesz wyruszyć sam. Zawsze jednak upewnij się, że towarzyszy ci ktoś, kto choć trochę wie, co robi.

Z drugiej strony — na trasach o trudności C lub gdy po prostu nie czujesz się pewnie — gorąco polecamy zatrudnić certyfikowanego przewodnika górskiego IFMGA. Ci ludzie znają lokalne góry jak własną kieszeń. Wiedzą, jak omijać tłumy, pomogą ci z techniką, a do tego opowiadają historyjki, po których ciarki przechodzą po plecach. Zatrudnienie przewodnika kosztuje zwykle 200–300 EUR dziennie dla małej grupy, co po podzieleniu między znajomych zdecydowanie się opłaca.

Gdzie się zatrzymać (najlepsza baza wypadowa na ferraty)

Jeśli chcesz mieć najlepsze ferraty i wycieczki na wyciągnięcie ręki, polecamy wybrać jako główną bazę urokliwe miasteczko Cortina d’Ampezzo. Cortina leży w sercu najpiękniejszych szczytów, a samochodem z niej dotrzesz do punktów startowych większości popularnych tras w ciągu kilkudziesięciu minut.

To co prawda nieco luksusowy kurort (ceny za przyzwoity pokój w sezonie wahają się około 150–250 EUR za noc dla dwóch osób), ale lokalizacja wynagradza to z nawiązką. W mieście znajdziesz wypożyczalnie sprzętu, a wieczorami siada się na tarasach z Aperol Spritzem i obserwuje innych turystów kulawych po zejściu ze skał. Solidarność 😁. Jeśli szukasz czegoś z prawdziwym stylem, świetny jest tradycyjny Hotel de la Poste w samym centrum. Gdy jednak wolimy zaoszczędzić i mieć góry tuż za progiem, wybieramy sympatyczne B&B Hotel Passo Tre Croci, które leży kawałek powyżej miasta i do punktów startowych ferrat stąd to dosłownie kilka minut.

Gdzie dobrze zjeść w Dolomitach

Skoro wspominam o ulubionych noclegach i wycieczkach, nie można zapomnieć o tym najważniejszym: jedzeniu. Z Łukaszem rzadko zdarza się, żebyśmy po całym dniu wysiłku na skałach nie cierpieli na wilczy apetyt. A włoskie góry to najlepsze miejsce na świecie, żeby go zaspokoić.

W samej Cortinie d’Ampezzo mamy jedno ulubione miejsce, do którego wracamy regularnie — Ristorante Pizzeria Croda Cafe. Robią tam absolutnie boską pizzę na cienkim cieście, a gdy wpadamy tam po zejściu jeszcze w butach trekkingowych, nikt nie patrzy krzywo. Jest tam zawsze gwarno i wesoło, a ceny jak na luksusową Cortinę są naprawdę przyjemne.

Jeśli chcesz się naprawdę nagrodzić i spróbować czegoś bardziej lokalnego i wiejskiego, koniecznie zrób rezerwację w El Brite de Larieto. To wspaniała górska farma i restauracja kawałek od Cortiny, gdzie sami wyrabiają sery i wędliny. Deska domowych serów z kieliszkiem lokalnego wina przy zachodzie słońca — to właśnie dlatego włazimy na te góry. 😁

Trening w Polsce, czyli co wypróbować przed wyjazdem

Zanim wyruszysz do Włoch na naprawdę duże ściany, niezwykle rozsądnie jest najpierw wypróbować pracę ze sprzętem w spokojniejszych warunkach w kraju. Paraliżujący strach wysokości lepiej odkryć dziesięć metrów nad ziemią w Polsce niż dwieście metrów nad włoską przepaścią 😁. Oswojenie się z liną bez presji otoczenia zawsze się przydaje.

W Polsce mamy kilka fajnych ćwiczeniowych ferrat. Chyba najbardziej znana jest ferrata w Sokolikach w Górach Sokolich koło Jeleniej Góry — idealna dla zupełnych początkujących. Świetną opcją są też ferraty w Rudawach Janowickich lub krótsze trasy w Tatrach Zachodnich. Na wszystkich tych miejscach działają wypożyczalnie sprzętu i możesz tam wykupić krótki kurs wprowadzający z instruktorem.

Co robić w okolicy, gdy akurat nie wspinasz się

Oczywiście nie możesz przez cały urlop wisieć na linach — ręce i nogi będą potrzebować odpoczynku. Włochy oprócz gór to też jedzenie i przyjemności, a w Dolomitach zawsze chętnie dajemy sobie chwilę wytchnienia.

Po ciężkim dniu na skale odkryjesz, że kuchnia południowego Tyrolu to prawdziwy cud. Włoski makaron plus austriecka sytość oznaczają, że zjesz trzy razy więcej niż planowałeś — i wcale ci to nie przeszkadza, bo w końcu sobie zasłużyłeś. Pokochasz knedle (canederli) na wszelkie sposoby, sytą polentę z mięsem albo słodki sztrucl jabłkowy. Wieczorem na rozgrzanie mięśni gorąco polecamy bombardino lub Aperol Spritz na tarasie. Większość lepszych hoteli w Cortinie oferuje też piękne strefy wellness i sauny — to dokładnie to, czego twoje ciało najbardziej potrzebuje po całym dniu na skale.

My poza jedzeniem czasem pozwalamy sobie na trochę historii i relaksacyjne wycieczki. Dolomity usiane są pięknymi górskimi jeziorami, jak ikoniczne Lago di Braies — można tam zajechać samochodem i po prostu się zachwycać, gdy ręce po wspinaczce już nie słuchają. Można też wypożyczyć łódkę i urządzić sobie wyjątkowo romantyczne popołudnie. Jeszcze jedna ważna kwestia: jeśli lubisz kręcić filmy, z dronem lepiej się wstrzymaj. W większości parków narodowych w Dolomitach latanie jest surowo zabronione, a mandaty są naprawdę wysokie 😅.

Przeczytaj też

• Przeczytaj nasz obszerny artykuł Co robić w Dolomitach — najpiękniejsze wycieczki bez liny.
• Szukasz świetnego noclegu? Sprawdź nasz artykuł Cortina d’Ampezzo: Kompletny przewodnik i nasza baza.
• Na klasyczny trekking nie omiń ikonicznych Tre Cime di Lavaredo.

Porady i wskazówki przed wyjazdem

Każda wyprawa w góry wymaga trochę tego nudnego planowania przy biurku. Z Łukaszem przez lata wypracowaliśmy własny sprawdzony system, który oszczędza nam nie tylko nerwów, ale zwykle też całkiem sporo pieniędzy. Chętnie podzielę się kilkoma naszymi osobistymi trikami, które najbardziej sprawdziły się nam przy wyjazdach do Włoch.

Jak dostać się do Dolomitów z Polski

Wielu Polaków jedzie w Dolomity samochodem, bo to całkiem wygodna opcja — szczególnie z południa Polski możesz być tam w kilka godzin i zabrać dowolną ilość sprzętu. Jeśli jednak wolisz lecieć samolotem, z Polski masz bezpośrednie loty do Mediolanu, Wenecji lub Werony (m.in. Ryanair, Wizz Air i LOT). Po przylocie najlepiej wypożyczyć auto — z Łukaszem korzystamy z DiscoverCars, które sprawdziliśmy na całym świecie.

Tanie loty szukamy na Kiwi — to nasz ulubiony portal do porównywania wszystkich możliwości i zazwyczaj znajduje tam najlepsze połączenia. Wynajem auta na lotnisku to najlepsza kombinacja, żeby być w górach całkowicie niezależnym i nie polegać na dość rzadkiej włoskiej komunikacji autobusowej.

Nie zapomnij o niezawodnym internecie

Choć jesteś w Europie i obowiązuje tu unijny roaming, w górach sygnał często zanika i czasem przydaje się zapasowe połączenie — szczególnie gdy potrzebujesz sprawdzać radar przed burzami. Nic gorszego niż wisieć na skale i nie wiedzieć, czy ta ciemna chmura nad tobą się rozładuje, czy cię ominie.

Na dłuższe wyjazdy lub gdy potrzebujesz dużo danych bez stresu i chcesz od razu dzielić się zdjęciami z rodziną, bardzo polecamy eSIM. Nam jednoznacznie najbardziej sprawdziła się ta od Holafly (sprawdź naszą recenzję). Instalujesz ją jeszcze w domu, a gdy tylko przekroczysz granicę, już surfujesz bez żadnego żonglowania fizycznymi kartami SIM.

Często zadawane pytania (FAQ)