KısacaNairobi yakınlarındaki Kenya’nın Kibera mahallesi, 2,5 kilometrekarelik bir alanda yaklaşık bir milyon insanın yaşadığı bir yer. Burada özel okullar “yağmur sonrası mantar gibi” çoğalıyor – son birkaç yılda 250’den fazla okul açıldı, oysa tüm bölgede sadece üç devlet okulu var. Bu küçük okullar genellikle sac çatı altında sadece bir ya da iki sınıftan oluşuyor ve avluları bile yok, ama mahalle çocuklarına eğitim şansı ve anlamlı vakit geçirme fırsatı sunuyorlar. Bu projelerden biri de CENTRUM DIALOG derneğinin desteklediği Kibera Utu Academy – buradaki çocukların üçte birinden fazlası hiç harç ödemiyor, üçte biri de standart ücretin yarısından daha azını ödüyor. Okul ayrıca çocuklara günde üç öğüne kadar yemek sağlıyor. Kurucular şu anda okulu komşu binaya genişletmeye çalışıyorlar; binanın fiyatı 51.250 euro.
CENTRUM DIALOG derneğinden arkadaşlarımız Kenya’ya yaptıkları son geziden bir sürü izlenimle döndüler. Mahallelerdeki okulların nasıl işlediğini biliyor musunuz? Yoksul çocuklar zamanlarını nasıl geçiriyor ya da eğitim sistemi nasıl farklılıklar gösteriyor? Sac çatılı ve iki sınıflı okulların hikayeleri ilginizi çekiyorsa, okumaya devam edin.
Kaç kez köşeyi dönmek, en dar sokağa girmek ya da sadece daha iyi bakmak yeterliydi ve onu gördüm – okulu! Son birkaç yılda Kibera’da kelimenin tam anlamıyla yağmur sonrası mantar gibi büyüyorlar: küçükler ve her yerdeler. Bu da iyi bir şey.
Belki Kibera’yı duymuşsunuzdur – Kenya’nın en büyük mahallesi, başkent Nairobi’nin varoşlarında neredeyse 90 yıldır büyüyor. Burada yaklaşık bir milyon insan yaşıyor. Bu o kadar da sorun olmazdı, eğer hepsi 2,5 kilometrekarelik bir alanda yaşamıyor olsalardı. Bu rakamlardan herkes için açık: burada pek bir şey işlemiyor – kanalizasyon, çöp toplama, tedarik ve zaten her şey. Doğru, ama burada mükemmel işleyen bir sürü şey var!
Dünyanın en girişimci kenti
Kibera sakinlerinin çoğu günde bir dolardan fazla kazanmıyor. Yine de pes etmiyorlar ve geçinmenin yollarını arıyorlar. Ve bir Avrupalının sadece ağlayacağı bir yerde, bir Kiberalı her şeyi bulup çıkarıyor. Yollar boyunca neredeyse her yerde açılan ve aklınıza gelebilecek her şeyi satan küçük dükkanların yanı sıra, kadınlar saç örerler, gençler CD yakarlar, gönüllü grupları küçük bir ücret karşılığında çöp toplar ve geri dönüştürülebilir kısımdan mesela takılar yaparlar. Ama bu, Kibera’da basitçe “olan” faaliyetlerin sadece mütevazı bir listesi. Yerel halkın ticari coşkusunu The Economist da fark etti ve 2012’de Kibera’yı “gezegendeki en girişimci yer” olarak adlandırdı.
Mekan olarak okul, gelecek olarak okul
Kibera’daki gezilerimde beni bambaşka bir şey büyüledi, burada yaşayanların ticari ruhundan başka. Bizde eğitim konusunda bazen çok abartıyoruz – onlarca sınıflı, muazzam avlulu ve milyonlarca talimatla devasa binalar inşa ediyoruz – ama Kibera’da bu konuda zahmete girmiyorlar. Eğer çocuk okulda olmazsa, mahallenin sokaklarında olacağını ve orada onu iyi bir şeyin beklemediğini biliyorlar. Bu yüzden okullar yağmur sonrası mantar gibi açılıyor – büyük değiller, çoğu zaman sac çatı altına sığdırılmış sadece bir ya da iki sınıftan ibaret. Hemen hiçbirinin avlusu yok – Kibera’da mekan en değerli metalardan biri. Ve iki sınıflı bir okulun okul bile sayılamayacağını iddia etsek bile, tam tersi doğru.
250’ye karşı 3
Tüm Kibera’da sadece üç devlet okulu var ve bunlar bu bölgedeki eğitim ihtiyaçlarını karşılamaya asla yetmiyor. Ve devletin mahalle çocuklarının geleceğine kayıtsız göründüğü bir ortamda, ne ebeveynler ne de yerel çalışanlar öyle. Son birkaç yılda Kibera’da toplulukların ve küçük hibelerin yardımıyla 250’den fazla özel okul ve anaokulu açıldı; bunların birincil amacı çocukların mümkün olduğunca çok zamanı organize geçirmesi. Derslerin bir kısmı standart olarak sıralarda ve kitaplarla yapılıyor ama çocuklar çoğu zaman şarkı söyleyerek ve çeşitli çocuk tekerlemeleri ya da oyunlar söyleyerek öğreniyorlar. Bu küçük okul ve anaokulu ağı sayesinde Kibera’da ilk bakışta imkansız görünen bir şey başarılıyor: çocuklara gelecek vermek.
Büyülenmiş
Koordinatör Adada ile kaç kez basitçe köşeyi döndük, en dar sokağa girdik ya da sadece biraz daha iyi baktık ve onu gördüm – okulu! Her köşede vardılar ve içlerinden çocuk kahkahaları ve gürültü geliyordu. Bir şeyi kanun emrettiği için değil de iyi bir şey olduğuna inandığınız için yapmanın ne kadar güzel olduğunu fark ettim. Yine de tüm bu muazzam çabaya rağmen Kibera’da henüz kazanılmış değil. Hâlâ eğitimi karşılayamayan bir sürü çocuk var, görünüşte minimum mali miktarlar olsa bile.
Kibera Utu Centre
yerel gönüllüler ve Centrum Dialog ile işbirliği sayesinde kuruldu; sosyal ve ekonomik olarak dezavantajlı çocuklara eğitim şansı vermek ilk amaçtı. Bu nedenle çocukların üçte birinden fazlası okul harcı ödemiyor, üçte biri de standart harcın yarısından daha azını ödüyor. Okul ayrıca çocuklara günde üç öğüne kadar tamamen ücretsiz yemek sağlamaya başladı ve böylece onlara dengeli ve sağlıklı beslenme garantisi veriyor. Okulun işlediği birkaç yıl içinde Kibera Utu Academy, büyük kısıtlamalara rağmen çevredeki en çok rağbet gören okullardan biri haline geldi. Ancak sınırlı sayıdaki sınıf, kurucuları başvuruları reddetmeye ve en azından genişleme için yeterli kaynaklara sahip oluncaya kadar sabit öğrenci sayısını korumaya zorluyor.
Okulun genişletilmesi şu anda kurucular için büyük bir meydan okuma. Binanın yakınında satılık bir ev var ve ders için ideal mekanlar sağlayacak. Ne yazık ki evin satış fiyatı hâlâ Kenyalı arkadaşlarımızın mali imkanlarının üzerinde – 51.250 euro olarak belirlendi. Bu yüzden arkadaşlarımızı desteklemeye ve Avrupa’da mali kaynak bulmaya çalışmaya karar verdik.
Bu cesur planla siz de yardım edebilirsiniz. Proje hakkında bilgiyi buradan bulabilirsiniz.

