Słowacja Środkowa: Dlaczego warto pojechać i co tam robić?

Słowacja to nie tylko Tatry (choć wszyscy je kochamy) i Bratysława. Nasi południowi sąsiedzi mają tyle pięknych zakątków, że moglibyście latami nigdzie indziej nie jeździć. My zakochaliśmy się w czerwcu w Słowacji Środkowej – wybraliśmy się do kraju bańskobystrzyciego i już nie możemy się doczekać powrotu. Odwiedziliśmy Bank Miłości, zjechaliśmy do kopalni i zobaczyliśmy tak romantyczną wioskę, że mogłaby konkurować urodą z samym Hallstattem.

Mapa atrakcji Słowacji Środkowej

 

Co robić w kraju bańskobystrzyckim i okolicach

Harmanecká jaskyňa

Długo omijaliśmy z Lukášem jaskinie i dopiero tutaj zrozumieliśmy, jaki popełnialiśmy błąd. Jeśli tylko możecie, wybierzcie się na Słowację Środkową i zajrzyjcie do tej przepięknej  jaskini naciekowej, która znajduje się w Górach Kremnickich (na granicy z Wielką Fatrą), 16 km na północny zachód od Bańskiej Bystrzycy, niedaleko miejscowości Harmanec.

Po krótkim, ale bardzo stromym szlaku o długości 1,5 km dotrzecie z parkingu do jaskini Harmaneckiej, która znajduje się na szczycie Kotolnica na wysokości 821 metrów. Dzięki temu, że od parkingu trzeba pokonać 260 metrów przewyższenia, roztaczają się stąd piękne widoki na okoliczne wzgórza. Całkowita długość jaskini to 3123 metry, ale dla turystów udostępniony jest tylko jeden kilometr. Nawet w gorące letnie dni w jaskini panuje temperatura około 6 stopni – utrzymuje się ona przez cały rok.

Podczas II wojny światowej ukrywali się tu partyzanci przed nazistami, a dziś zimą mieszkają tu tylko tysiące nietoperzy. Nie musicie się jednak obawiać – latem natkniecie się co najwyżej na kilku zagubionych osobników. My spotkaliśmy tylko jednego.

Vodný splav Rakytovo

Skoro będziecie w okolicach jaskini Harmaneckiej, zatrzymajcie się przy ostatnim funkcjonującym wodnym rynnie do spławiania drewna na Słowacji, a nawet w całej Europie. Dawniej takie rynny służyły do transportu drewna z lasu do doliny. Ten wodny rynna ma 2450 metrów, zaczyna się na wysokości 700 m n.p.m. i kończy na 532 metrach. Przy rynnie stoi urocza chatka, która tworzy piękne tło do zdjęć.

Banská Bystrica

To urokliwe miasto podobno zostało kiedyś ogłoszone najpiękniejszym miastem Czechosłowacji. Ile w tym prawdy, musicie ocenić sami, ale dziś to dynamicznie rozwijające się centrum kulturalne i doskonała baza wypadowa zarówno dla turystyki pieszej, jak i rowerowej.

Często odbywają się tu koncerty na rynku, jest mnóstwo restauracji z ogródkami, a nawet mają tu swoją krzywą wieżę (Wieża Zegarowa z 1552 roku), przechyloną o 9 stopni, na którą można się wspiąć. Bańska Bystrzyca to szóste największe miasto Słowacji, kulturalne i gospodarcze centrum Słowacji Środkowej, nierozerwalnie związane z górniczą historią regionu.

Wino i sery

Ze Słowacją nieodłącznie kojarzą się nie tylko halušky, bryndza i borovička. Sery i wina są tu wyśmienite, a jeśli wybieracie się na Słowację Środkową, koniecznie dajcie im szansę. My wybraliśmy się po wino i dobre jedzenie na farmę Hiadlovských, gdzie kosztowaliśmy nie tylko miejscowe wina wulkaniczne, ale też inne wina z całej Słowacji.

Špania Dolina

Špania Dolina to przepiękna górnicza wieś, znana przede wszystkim z wielowiekowej historii wydobycia miedzi. Wydobycie miedzi ma tu swoje własne muzeum, ale koniecznie zobaczcie też resztę wioski, gdzie znajdziecie na przykład jednodniową historyczną szkołę oferującą niezapomniane przeżycia – nas całkowicie oczarowała. Sama wieś jest tak piękna, że bez wahania zaliczam ją do najpiękniejszych wiosek w Europie.

Pustý hrad

Jeszcze przed 1992 rokiem nikt o tym nie wiedział, ale niedaleko miasta Zvolen (Zwoleń) znajdują się najbardziej rozległe ruiny zamkowe nie tylko na Słowacji, ale i w całej Europie Środkowej. Zamek został zbudowany w XII wieku, ale miejsce było zasiedlone już od epoki brązu – udowodniły to wieloletnie badania archeologiczne Václava Hanuliaka prowadzone na zamku górnym w latach 1992–2008.

Drewniany kościół Hronsek

Na Słowacji zachowało się 5 ewangelickich kościołów artykularnych, a jeden z nich znajduje się w miejscowości Hronsek. To drewniany ewangelicki kościół artykularny, zbudowany w całości bez użycia choćby jednego gwoździa czy metalowego elementu. Kościół zaskakuje także unikalną drewnianą konstrukcją łączącą kilka europejskich stylów budowlanych. Niektórzy twierdzą, że przypomina skandynawskie kościoły drewniane (stavkirke), ale związek ten nie został potwierdzony. Kościół oferuje 1100 miejsc siedzących (choć wcale tak nie wygląda!) i ma doskonałą akustykę.

Banská Štiavnica

Banská Štiavnica (Bańska Szczawnica) położona jest pośrodku Gór Szczawnickich na Słowacji Środkowej i bez wątpienia jest najbardziej romantycznym miastem regionu. Niektórzy porównują ją do czeskiego Krumlova, ale miejscowi nie bardzo chcą o tym słyszeć. Znajdziecie tu wiele przyjemnych kawiarni i restauracji. Miasto wspiera alternatywną scenę artystyczną, więc przyciąga ciekawe osobistości z całej Słowacji. W mieście znajduje się Bank Miłości (Banka Lásky), poświęcony najdłuższemu wierszowi miłosnemu na świecie. Banská Štiavnica – podobnie jak inne miasta regionu – jest silnie związana ze swoją górniczą przeszłością, ale znajdziecie tu też liczne galerie i muzea.

Kalwaria Sztiawnicka

Kalwaria Sztiawnicka należy do najpiękniejszych barokowych kalwarii w Europie. Stoi na wzgórzu Scharffenberg (Ostrý vrch) i widać ją praktycznie ze wszystkich stron. Gdy przejdziecie przepiękną drogę krzyżową, nagrodzi was panoramiczny widok na miasto i okolicę. Niegdyś była w opłakanym stanie – jeśli więc byliście tu kiedyś dawniej, zaskoczy was, jak majestatyczne miejsce z niej powstało po renowacji. Dziś jest jedną z najczęściej odwiedzanych atrakcji regionu.

Bank Miłości z obrazami jak z Harry’ego Pottera

Wiedzieliście, że najdłuższy wiersz miłosny napisał Słowak? Jeśli nie, nie jesteście sami – my też nie mieliśmy o tym pojęcia. To tym większy powód, żeby wybrać się do Banskiej Štiavnicy, gdzie rozegrała się historia miłosna godna samego Szekspira.

Młody Andrej Sladkovič udzielał korepetycji bogatej Marii Pischlovej i oboje szaleńczo się w sobie zakochali. Ale jak to bywa, rodzice Maríny nie chcieli, aby ich córka wyszła za biednego Sladkoviča. Andrej wyjechał studiować do Bratysławy, a Marína tymczasem poślubiła innego. On zaś napisał dla niej wiersz – Marínę.

Dziś w miejscu jej domu znajduje się muzeum, w którym ich historię opowiadają ruchome, mówiące obrazy (tak, zupełnie jak z Harry’ego Pottera). Jest tu także Bank Miłości, gdzie możecie razem z kimś bliskim – partnerem, rodzeństwem czy przyjacielem – wynająć swoją skrytkę na całe życie i przechować w niej coś, co przypomina wam o waszej relacji i miłości.

Odwiedźcie jedną z miejscowych kopalń

Wizyta na Słowacji Środkowej bez zajrzenia do jednej z kopalń nie byłaby kompletna. Dostajecie płaszcz, kask i latarkę i ruszacie na zwiedzanie w głąb historii regionu. My odwiedziliśmy kopalnię Štôlňa Bartolomej i zdecydowanie się nie nudziliśmy. Jako najstarsza i tematycznie najbogatsza ekspozycja górnicza na Słowacji, przedstawia rozwój górnictwa rud w regionie środkowoeuropejskim od średniowiecza do końca XX wieku.

Jedyna szkoła na świecie, gdzie sokolnictwo jest obowiązkowym przedmiotem

To szkoła, którą gdy odwiedzicie (a naprawdę powinniście!), będziecie chcieli przenieść tu swoje dzieci albo sami wrócić do podstawówki. Na Słowacji Środkowej jest absolutnie niesamowita szkoła ZŠ s MŠ M. Hella Štiavnické Bane, gdzie sokolnictwo jest obowiązkowym przedmiotem. Przy szkole wybudowali małe zoo – oprócz ptaków drapieżnych mają też tropikalną szklarnię z małpkami, kajmanami, żółwiami i innymi zwierzętami.

Dzieci przychodzą do szkoły dobrowolnie nawet w weekendy, bo mogą jeździć konno, trenować swoje drapieżniki albo obserwować wykluwanie się piskląt. Szkoła ma ogród wertykalny, dzieci uczą się zbierać deszczówkę do beczek i podlewać nią szkolny ogród, w którym jest nawet kącik w stylu prowansalskim. Tę niezwykłą atmosferę możecie częściowo poczuć i wy, ponieważ małe zoo z ptakami drapieżnymi jest dostępne dla zwiedzających.

Kaštieľ Svätý Anton

Słowacki kaštieľ to nie kościół ani klasztor, jak mogłoby się wydawać. Po polsku najlepiej oddaje to słowo „pałacyk” lub „dworek” (rodzaj rezydencji). To najpiękniejszy zabytek barokowy na Słowacji. Nas najbardziej zaciekawił wykład o tym, jak Svätý Anton był restaurowany – przewodniczka opowiadała, że wcześniej tapety w pokojach były na przykład ciemnozielone, a dziś są przepięknie pastelowe, po zdjęciu z nich warstw pyłu.

Jak dostać się na Słowację Środkową

• Z Polski najwygodniej dojechać pociągiem – np. z Krakowa przez Żylinę do Bańskiej Bystrzycy. Podróż zajmuje około 6–7 godzin z przesiadką.
• Do Bańskiej Bystrzycy można dotrzeć też autobusem, np. przez Bratysławę. Podróż trwa około 8 godzin.
• Oczywiście możecie też jechać samochodem – z Krakowa to około 4 godziny jazdy. Pamiętajcie o wykupieniu winiety autostradowej na Słowacji.

Jak poruszać się po Słowacji Środkowej

Podobnie jak Polska, Słowacja ma dobrą  sieć kolejową i autobusową. Do wyszukiwania połączeń polecamy słowacką wyszukiwarkę.

Jeśli kochacie turystykę rowerową, na wiele wycieczek możecie wyruszyć z Bańskiej Bystrzycy na rowerze, który albo przywieziecie ze sobą pociągiem, albo wypożyczycie w jednej z miejscowych wypożyczalni rowerów i e-rowerów.

W Bańskiej Bystrzycy działa też projekt „Cyklobus„ – autobus z przyczepą na rowery, kursujący od maja do końca września. Dzięki niemu możecie na rowerach zwiedzać naprawdę rozległe okolice.

Kiedy jechać do kraju bańskobystrzyciego

Choć w okolicach Bańskiej Bystrzycy jest wiele stoków narciarskich, a Špania Dolina zimą podobno wygląda baśniowo, najlepszym czasem na wizytę jest wiosna i jesień – właśnie wtedy Banská Štiavnica jest ponoć najpiękniejsza. Dla turystyki rowerowej najlepszy jest okres od maja do września, gdy kursują Cyklobusy. Jeśli wybierzecie się tu latem, liczcie się z tym, że zwłaszcza w Banskiej Štiavnicy będzie więcej turystów, ale wciąż nie ma to porównania np. z tłumami w Krakowie, więc nie ma się czego obawiać.

Gdzie nocować w Bańskiej Bystrzycy

[lgc_column grid=“50″ tablet_grid=“50″ mobile_grid=“100″ last=“false“]

Opcja budżetowa

GRAN Hostel

Jeśli wolicie tańsze noclegi, zajrzyjcie do Gran Hostelu – chyba najgustowniej urządzonego hostelu w okolicy, z dostępem do kuchni.

[/lgc_column] [lgc_column grid=“50″ tablet_grid=“50″ mobile_grid=“100″ last=“true“]

Nasza rekomendacja

Apartmány Vansovej nad Hronom

Apartamenty zachwyciły nas pięknym designem i bardzo przystępną ceną. Znajdują się w spokojnej okolicy, ale łatwo stąd dotrzecie do centrum i na dworzec. W pobliżu jest też przystanek autobusowy, który ułatwia przemieszczanie się.

[/lgc_column]

Gdzie nocować w Banskiej Štiavnicy

[lgc_column grid=“50″ tablet_grid=“50″ mobile_grid=“100″ last=“false“]

Opcja budżetowa

Penzion Cosmopolitan II.

W samym centrum Štiavnicy znajdziecie ten sympatyczny pensjonat Cosmopolitan II. Oferuje saunę, jacuzzi i miejsce do grillowania – a do tego w świetnej cenie.

[/lgc_column] [lgc_column grid=“50″ tablet_grid=“50″ mobile_grid=“100″ last=“true“]

Nasza rekomendacja

Apartmány pod Kalváriou

Apartament znajduje się w spokojnym otoczeniu pod Kalwarią w Banskiej Štiavnicy. Jeśli planujecie częściowo gotować na własną rękę, docenicie w pełni wyposażony aneks kuchenny. Apartament leży 1 km od Starego Zamku Banská Štiavnica.

[/lgc_column]

Porady i wskazówki dotyczące podróży po Słowacji

Gdzie szukać dodatkowych informacji Na tę kilkudniową wycieczkę mogliśmy się wybrać dzięki zaproszeniu Ministerstwa Transportu i Budownictwa Republiki Słowackiej. Gorąco polecamy ich stronę slovakia.travel, a także oficjalne strony Słowacji Środkowej i Banskiej Štiavnicy. Co spakować Zajrzyjcie do naszego poradnika pakowania na podróż, który pomoże wam w przygotowaniach. Wybierzcie odpowiedni plecak podróżny, przejrzyjcie przydatne gadżety i nie zapomnijcie niczego ważnego w domu. Wynajem samochodu Na co dzień korzystamy z porównywarki RentalCars.com, która pomaga nam w wyborze dostawcy samochodu. Winieta autostradowa Nie zapomnijcie kupić na Słowacji winiety autostradowej. Dziś można to zrobić online: winieta Słowacja. Rezerwacja noclegu Booking.com to nasza ulubiona wyszukiwarka hoteli. Zawsze porównujemy hotele z ofertą mieszkań i pokoi na Airbnb (zniżka 30 EUR). Przeczytajcie, jak szukamy tanich noclegów. Nie zapomnijcie o ubezpieczeniu Ubezpieczenie podróżne to absolutna konieczność. Na krótsze wyjazdy wybieramy AXA (50% zniżki), a na dłuższe podróże brytyjskiego ubezpieczyciela True Traveller. Zajrzyjcie do naszego porównania ubezpieczycieli i wybierzcie najlepszą opcję dla siebie.