RoadTrip Uganda #2: Wanneer het groene paradijs verandert in een hel

Het had een verhaal over dieren moeten worden. Toen we ’s ochtends op zoek gingen naar neushoorns in het Ziwa Rhino Sanctuary, schreef ik in gedachten al een artikel over het groene paradijs van Uganda in Afrika. Maar toen leerde ik ook de andere kant kennen — de kant die je het leven kan kosten.

Na het bekijken van de neushoorns vertrokken we meteen voor de zware, meerdere uren durende rit naar het Murchison Falls National Park, waar om half vier een privéboot naar de watervallen op ons wachtte.

 

We kwamen aan bij de poort en kochten toegang tot het park. Voor Oegandezen kost een dag 5 dollar, voor ons was dat 40 dollar per persoon plus nog eens vijf dollar voor de auto. Zodra je de 24 uur overschrijdt, betaal je opnieuw toegang. Onthoud dat goed — we komen er later op terug.

De dodelijke rit door Uganda

Door het park loopt een onverharde weg vol gevaarlijke kuilen — je mag er maar 40 km/u rijden. We rijden langzaam, de weg is werkelijk verschrikkelijk en het duurt anderhalf uur. Overal springen apen rond en we hebben geen reden om te haasten. Dan scheurt er een witte busje langs ons heen — toeristen met een gehuurde Oegandese chauffeur. Maar weinigen rijden hier op eigen houtje, zoals wij. Rijden hier is een hel: kuil na kuil, en nu in het regenseizoen zijn het modderige kraters die in het ergste geval zelfs ondergelopen zijn. De meeste mensen kiezen daarom voor een lokale chauffeur. Dat is trouwens een van de adviezen die je altijd krijgt voor een reis naar Uganda. Wij niet.

“Oegandezen rijden als gekken,” zeggen we terwijl we het tempo van het busje volgen en lachen om de dwaas aandoende apen. We hebben de tijd.

Voor hulp arriveert, kan het wel drie uur duren

Schok. Even weet ik niet wat er gebeurt. We stoppen. Voor ons ligt een omgeslagen busje met ingeslagen ruiten. In de scherven glanst bloed. Een kaalgeschoren man houdt zijn hoofd vast, waar stromen bloed uitvloeien, en hij waggelt doelloos rond. Iemand ligt op de grond in een plas bloed. Ik zie de Oegandese chauffeur rustig op het gras zitten, een grassprietje kauwend, terwijl de minder zwaargewonden proberen eerste hulp te verlenen aan de vrouw op de grond. Ze rennen op ons af. Ze hebben geen bereik om hulp te bellen. We durven haar niet te verplaatsen, uit angst haar verder te verwonden. We draaien snel om, rijden een paar meter terug en zoeken bereik. We bellen 911. Niets. Lang niets. Eindelijk neemt iemand op. En hangt meteen op. Dat gebeurt meerdere keren.

We rijden voor hulp. Dertig minuten terug naar de poort. We blijven proberen te bellen, maar niemand neemt op.  

Maar we hadden hem toch gezegd langzamer te rijden

Bij de poort.

“Er is een ernstig ongeluk op de weg, een vrouw is bewusteloos, reageert niet, er is heel veel bloed en niemand kan er langs. Bel een dokter of een ambulance.”

We storten het allemaal op de ranger uit, maar die kijkt ons aan alsof hij met zijn gedachten ergens anders is. We herhalen het.

“Het ongeluk van gisteren?” klinkt het vanuit de rustige stilte die ons op de zenuwen werkt — een militaire vrouw die er inmiddels bij is komen staan. Ik kijk haar met grote ogen aan en herhaal alles nog eens. “Nee, een ongeluk van nu!!! De Oegandese chauffeur reed 80 km/u!”

Als straf voor het helpen van anderen

Maar ons verhaal eindigt hier niet. Door dit alles hadden we de boot gemist. En we moesten een dag langer blijven. En zo komen we terug bij het begin. Als je de 24 uur overschrijdt, moet je opnieuw betalen. We gaan naar hen toe: ze moeten de aankomstdatum aanpassen — ze kunnen ons toch niet 85 dollar laten betalen omdat we in het park een ongeluk hebben helpen afhandelen.

“De datum kan niet worden aangepast. Het is een officieel document.”

We kijken naar het met de hand beschreven stukje papier en vragen ons af of ze dit serieus menen. Er bestaat geen enkel ander bewijs dan dit met de hand geschreven velletje uit een notitieboekje.

“Scheur het dan maar en schrijf een nieuw.”

“Dat kan niet, het is een officieel document.”

We probeerden het een tijdje, maar voor hen was de kous daarmee af — voor mij niet.

“U meent toch niet serieus dat wij hier in uw park helpen bij een ongeluk dat veroorzaakt is door een Oegandese chauffeur, en dat u ons vervolgens 85 dollar extra laat betalen.”

“Maar u was zelf niet bij het ongeluk betrokken.” Zegt Donald. Ik staar hem aan. En dan ontplof ik.

“Dus u straft ons omdat we mensen hebben geholpen? En nu moeten we 85 dollar betalen voor een extra dag??”

We ruziën twee uur met hen. Een uur lang belt hij zijn leidinggevende.

“Het enige wat ik zou kunnen doen is de datum aanpassen, maar dan moet u morgen op exact hetzelfde tijdstip terugkomen als vandaag. De tijd aanpassen kan niet!” Dat is voor ons natuurlijk absurd — wat moeten we doen tot morgenavond? En bovendien zouden we dan ons volgende programma moeten annuleren. We wisten al dat we de chimpansees niet meer zouden halen.

De absurditeit dreigde eindeloos door te gaan, maar een met de hand geschreven velletje papier kan nu eenmaal niet worden ingetrokken of gewijzigd. Dus zei ik ze wat ik van hen en hun systeem vond, en reden we het park in. Na twee uur discussieerden we met zijn leidinggevende. Uiteindelijk wist Lukáš een verlenging van zes uur te bedingen — tot zeven uur de volgende avond. En dat bracht zijn eigen hel met zich mee. Het is de reden waarom we ’s nachts over die weg van de hel moesten rijden. Maar dat is voor een andere keer.

Uganda plannen is ingewikkeld, en een goede reisgids vinden is nog moeilijker. Wij hebben het werk voor je gedaan — de beste is naar onze mening Uganda van Andrew Roberts, die je online kunt bestellen. Een aanrader zonder voorbehoud.

Wanneer nijlpaarden rond je tent lopen

We waren kapot, kwaad — op dit land, op het systeem — en aan iedereen die ons vriendelijk aankeek wilden we toeschreeuwen dat ze leven in een groen vervloekt hel, doordrenkt van malaria en chaos.

Maar toen kwamen we aan bij Red Chilli Camp.

Pumba, het schattige Afrikaanse wilde zwijn, rende om ons heen terwijl we de tent opzetten. In onze woede dachten we er niet eens aan dat het gevaarlijk kon zijn. Het keek ons aan met zijn ronde oogjes, alsof het ons wilde vermurwen. Het hele kamp, met zijn uitstekende restaurant en een ongelooflijk uitzicht, was een stukje paradijs in dit onvoorspelbare land. We vergaven het. We aten en dronken Nile-bier tot diep in de nacht, want deze keer had een nijlpaardgezinnetje onze tent bezet en dat durfden we echt niet te naderen.

We leerden Joe en Alex kennen, twee Britten die als vrijwilliger in Uganda hadden gewerkt en nu op reis waren. Een fotograaf en een singer-songwriter. De poëtische nacht met de kunstenaars eindigde toen onze tent vrij was, de nijlpaarden waren gaan slapen en wij met een rustig hart onze slaapzakken in kropen — ervan overtuigd dat we dit land niet zomaar konden veroordelen.

 

Vergeven, maar niet voor lang

De ochtend bracht prachtige rode gloed aan de hemel. Als er nog ergens woede in ons sluimerde jegens dit groene paradijs, dan verdween die bij de eerste blik op het vuurrood in de lucht.

Bij het krieken van de dag staken we de Nijl over om op safari te gaan. We stonden allemaal op de veerboot — eigenlijk meer een rijdend ijzeren vlot — en staarden naar de Nijl in de ochtendnevel, waar zonnestralen doorheen braken.

De romantiek eindigt zodra het vlot de oever raakt. Al snel drijft een van de rangers ons het park in — hij springt zelf ook in de auto — en samen rijden we vier uur lang door het terrein van onze eerste Afrikaanse safari.

Olifanten, giraffen, antilopen en pumba’s poseren alsof het ingestudeerd is. ’s Middags stappen we op een boot richting de watervallen en beleven we hetzelfde spektakel nog een keer. De boottocht naar de watervallen zou het hoogtepunt van Murchison Falls National Park moeten zijn, maar we zijn een beetje teleurgesteld — we komen er niet zo dichtbij als we hadden gehoopt.

 

“Als je iets sneller rijdt, red je het wel.” knipoogt de ranger als we van de boot stappen.

“Misschien wel, als we 60 in plaats van 40 km/u rijden.” knikt Lukáš, al zijn we er niet blij mee.

“Nou, eerder zo’n 80 km/u.” grijnst hij, en wij denken dat het een mooie ranger is die ons aanmoedigt onszelf te vermoorden.

 

Maar we rijden zo snel als het kan. We vechten niet alleen tegen de tijd, maar ook tegen het licht. Over een uur zien we de weg niet meer. Dit is de weg van de hel. Elke dag gebeurt hier minimaal één ongeluk, en hard rijden terwijl dat niet mag, is al een waanzinnige gok. Over deze weg in het donker razen is echter een paar niveaus erger.

Pumba, ofwel het Afrikaanse wilde zwijn.[/caption>

Lukáš klampt zich krampachtig vast aan het stuur en ik klem me vast aan de passagiersstoel terwijl ik de klok hypnotiseer. We halen het. Het is 18:57 en de poort gaat open. Maar onze rit is nog niet voorbij. In die duistere hel rijden we nog drieënhalf uur over onverharde wegen naar de stad Hoima. Stap voor stap. Alles jaagt ons schrik aan. De weg die eigenlijk geen weg mag heten — begaanbaar voor tanks, maar niet voor onze Toyota.

Nijlpaarden zagen we later ook overdag.[/caption>

Overdag was het ongetwijfeld prachtige jungle, maar nu jaagt die ons de stuipen op het lijf. Elektriciteit is hier nog steeds een teken van groot luxe en wordt meestal maar een paar uur per dag ingeschakeld. Overal is het dus donker, maar levendig — we zien uitgelaten drukte in de dorpen rond kleine lichtpuntjes. Zelfs de wegen zijn niet leeg: silhouetten van mensen die naar huis lopen trekken met ons mee door deze helse jungle.

Na de ‘game drive’ op safari kom je terug bij het vlot-veerpont, waar andere toeristen al zitten te luisteren naar lokale muzikanten die souvenirs verkopen.[/caption>  

Mieren bij het ontbijt

Als we eindelijk in Hoima aankomen, zijn we blij dat we niets van tevoren gepland hebben. Anders hadden we de hele nacht doorgereden naar Fort Portal, waar we oorspronkelijk de nacht wilden doorbrengen. Het Golden Summit Hotel in Hoima kost een prikje en heeft de beste beoordelingen in de wijde omgeving. Maar in de wijde omgeving zijn waarschijnlijk alleen maar holen, anders valt het niet te verklaren.

  Uganda is ook populair voor vogelspotten.[/caption>

We klagen nooit over hotels. We hebben weinig nodig om tevreden te zijn. Maar hier begon het slecht, ging het slechter en eindigde het echt ellendig — zo erg dat ik niets anders kan schrijven dan dat we beter die zeven extra uren naar Fort Portal hadden kunnen rijden. Eerst bleek het adres op Google fout te zijn, waardoor we een uur het hotel niet konden vinden. Daarna was er de receptie die niet eens wist waar het eigen restaurant was (“Hm, ik denk dat als je om de hoek gaat, je het wel vindt.”). En het meubilair en de inrichting vielen letterlijk uit elkaar in onze handen. Dat de wifi niet werkte kon ons al niet meer raken, maar mieren in het ontbijt — dat hadden we echt niet zien aankomen.

Het is alsof Uganda zelf niet weet welk gevoel het ons wil meegeven. En wij wisten evenmin wat we er uiteindelijk van zouden meenemen.

 

Uganda plannen is ingewikkeld, en een goede reisgids vinden is nog moeilijker. Wij hebben het werk voor je gedaan — de beste is naar onze mening Uganda van Andrew Roberts, die je online kunt bestellen. Een aanrader zonder voorbehoud.