Bruntál’da gezilecek yerler deyince çoğu Çek’in aklına önce bir dizi sahnesi gelir. Popüler Çek komedi dizisi Comeback’in karakteri Tomáš Pacovský histerik bir şekilde “Bruntál’a gidilmez!” diye bağırıp elindeki broşürden korku içinde “Bruntál: Çamurdan fazlası” yazısını okuduğundan beri bu Silezya şehri, yalnızca içinden geçilip gidilen bir yer olarak anılıyor.
Dizinin hayranları gebe geyik avı ya da “Silaj Mermisi” yarışı gibi diğer “incileri” de mutlaka hatırlayacaktır. Ne var ki bu istenmeyen “reklam” sayesinde, Jeseníky’nin diğer köşelerini dolduran turist kalabalıkları olmadan bu yerin büyüsünü keşfetme fırsatını yakalıyorsunuz. Burada hediyelik olarak gerçekten dişli bir peluş kurbağa satın alabilseniz de Bruntál’ın sunabilecekleri bundan çok daha fazla.
Kısaca
- Bruntál, bira yapma hakkına sahip en eski Çek şehri ve revaklı avlusuyla göz alıcı bir Rönesans şatosuyla övünüyor
- Çevrede, hac kilisesi ve eşsiz ıhlamur yoluyla ünlü Uhlířský vrch dahil olmak üzere birkaç sönmüş volkan bulunuyor
- Şehirde 100 metrelik su kaydırağı olan bir wellness merkezi var
- Bruntál, Slezská Harta barajına ve Jeseníky’nin diğer bölgelerine yapılacak geziler için ideal bir üs
- Comeback hayranları için: Şehrin “şanlı madencilik geçmişini” mizahi bir dille anlatan eşsiz Çamur Müzesi’ni ziyaret edin
- Konaklama: Hotel Slezan veya ApartmanyVrbno
Bruntál’ın tarihi: kent hakları alan en eski şehir
Bruntál’ın Çek toprakları içinde en eski kuruluş beratına sahip şehirlerden biri olması sizi şaşırtabilir. Şehre 1213 yılında kent hakları verildi; bu da onu Magdeburg hukukuna dayanılarak kurulan, bugünkü Çekya’nın en eski şehri yapıyor. 1233’te Uničov şehri kurulurken, Uničov’a Bruntál kentlilerinin zaten sahip olduğu hakların aynısının verileceği bile belirtiliyor.
Şehir, önemli ticaret yollarının kesiştiği noktada “sıfırdan” kuruldu ve refahı en başından itibaren değerli maden çıkarımına bağlıydı. En parlak dönemini 16. yüzyılda Vrbno beylerinin yönetiminde yaşadı; o dönemde burada değerli madenler ve demir cevheri büyük ölçekte çıkarılıyordu. Dökümhaneler, demir dövme atölyeleri ve değirmenler bütün malikânenin en belirgin unsuru hâline geldi.
Beyaz Dağ Savaşı’ndan sonra malikâneye el konuldu ve sahibi, İkinci Dünya Savaşı’nın sonuna kadar burada kalacak olan Töton Şövalyeleri Tarikatı oldu. 19. yüzyılda Bruntál’da tekstil üretimi gelişmeye başladı ve şehrin yeni ekonomik motoru oldu. Bruntál aynı zamanda alkol ve likör üretim merkezi olarak da ün kazandı: Bugün hâlâ sevilen ünlü bitkisel likör Praděd, Světlá Hora’da doğdu.
Bruntál ne zaman ziyaret edilir
Bruntál ilkbahardan sonbahara kadar çok güzel. Jeseníky’nin giriş kapısı olduğu için yazın Çekya’nın diğer yerlerindeki gibi bunaltıcı sıcaklar yaşanmıyor. Üstelik istediğiniz an dağlara kaçabilirsiniz.
Nerede kalınır
Bruntál pek turistik bir şehir değil, bu yüzden konaklayabileceğiniz yalnızca birkaç otel var. En popüleri Hotel Slezan; fiyatı uygun ama çok özel bir şey beklemeyin. Biz Bruntál’a 15 km uzaklıktaki ApartmanyVrbno’da kalmanızı öneririz.
Bruntál ve çevresinde görülecek yerler
Bruntál’da kesinlikle sıkılmayacaksınız, ancak alışık olduğunuzdan biraz farklı bir deneyim yaşayacaksınız. Gelin, ziyaretiniz sırasında asla kaçırmamanız gereken on yere birlikte bakalım.
Bruntál Şatosu
Bu Rönesans şatosu Kuzey Moravya’nın en güzel şatoları arasında yer alıyor. Aslen 14. yüzyıldan kalma gotik bir kale olan yapı, 16. yüzyılda Vrbno beyleri için görkemli bir Rönesans konutuna dönüştürüldü. Şatonun etrafını geniş bir park çevreliyor; içeride ise tarihi mobilyalar ve sanat eserleriyle donatılmış, zengin süslemeli salonlar göreceksiniz. Şatonun bünyesinde bölgenin tarihini anlatan ve geleneksel zanaatları tanıtan bir müze de bulunuyor.
Şato, eşsiz bir atmosfer yaratan benzersiz revaklı avlusuyla övünüyor. Yaz aylarında burada açık havada konserler ve tiyatro gösterileri düzenleniyor. El yapımı pralinler ve başka çikolatalı lezzetler satın alabileceğiniz şato çikolatacısını da ziyaret etmeyi unutmayın.
İlginç bir ayrıntı: Geçmişte İmparator I. Franz Joseph ve eşi Sissi de şatoyu ziyaret etmiş; portreleri bugün hâlâ şatonun iç mekânlarını süslüyor ve bu önemli ziyareti hatırlatıyor. Şatonun hemen yanında Zámecká čokoládovna (Şato Çikolatacısı) da var, mutlaka uğrayın.
Uhlířský vrch
Şehir merkezinin yalnızca birkaç kilometre ötesinde, Çekya’nın en genç volkanlarından biri olan sönmüş Uhlířský vrch volkanı yükseliyor. Tepenin zirvesinde, eşsiz dört sıralı bir ıhlamur yolunun çıktığı barok tarzı Yardımsever Meryem Ana Hac Kilisesi duruyor. Ihlamur yolu 1766’da dikildi ve 250’den fazla yaşlı ıhlamur ağacından oluşuyor.
Zirveye, yerel ağaç oymacısı F. Nedomlel’in yaptığı ahşap duraklarla süslü bir Haç Yolu da çıkıyor. Uhlířský vrch’tan Bruntál şehrine ve çevredeki doğaya muhteşem bir manzara var. Şehirden zirveye yaklaşık 45 dakikada yürüyerek çıkabilirsiniz; yol yeşil yürüyüş işaretiyle belirlenmiş.
Bruntál Wellness Merkezi
Yağmurlu bir günde Bruntál’da ne yapacağınızı bilmiyor musunuz? O zaman şehrin wellness merkezine gidin. Burada 25 metrelik bir yüzme havuzu, su oyuncaklı bir havuz, yapay akıntılı “vahşi nehir”, 100 metrelik bir su kaydırağı ve buhar saunası var.
Kobylí Göleti
Konut bölgesinin tam ortasında, doğal bir yüzme alanı olarak kullanılan Kobylí Göleti’ni bulacaksınız. Gölün etrafı yeşillikle çevrili; yazın burada yüzebilir ya da ördekleri besleyebilirsiniz. Kışın göl donduğunda doğal bir buz pistine dönüşüyor ve paten kayabiliyorsunuz.
Gölün çevresinde, çocuklu aileler ve yaşlılar için de uygun, yorucu olmayan bir yürüyüş yolu var. Adacıklardan birine dikilen salkım söğütler romantik bir hava yaratıyor. Göl aynı zamanda pek çok su kuşu türüne ev sahipliği yaptığı için kuş gözlemcileri de burada aradığını bulacak.
Tarihi evleriyle Míru Meydanı
Şehrin tarihi merkezini, Rönesans ve Barok evlerle çevrili Míru Meydanı (Barış Meydanı) oluşturuyor. Meydanın en dikkat çekici yapıları Barok tarzdaki Meryem Ana sütunu ve çeşme.
Gabriel Evi
Meydanın güneybatı köşesinde Gabriel Evi’ni göreceksiniz. 16. yüzyıl ortası Silezya mimarisine özgü bir alınlığa sahip bu iki katlı köşe yapısı, 19. yüzyıl sonunda ve 20. yüzyılda geçirdiği kapsamlı değişikliklere rağmen şehrin Rönesans dönemindeki yapılaşmasının bir kanıtı. Odaların bir kısmında ahşap kirişli, bir kısmında düz tavanlar bulunuyor; pencerelerde ise orijinal demir parmaklıklar duruyor. Evi şehre Töton Şövalyeleri Tarikatı’nın büyük üstadı Habsburglu E. bağışladı ve bina 1958’e kadar şehir müzesi olarak kullanıldı.
60 numaralı kent evi
Meydanda ayrıca Orta Çağ’dan kalma bir parsel üzerine kurulmuş, üç katlı, görkemli bir sıra burjuva evi de göreceksiniz. Evin günümüze ulaşan mahzenleri, tek eğimli çatısı, zengin süslemeli cephesi, mermer iç merdiveni ve neredeyse hiç dokunulmamış iç mekânı var. 1764’teki yangının ardından ampir üslubunda inşa edildi ve 1895’te baştan sona yeniden yapıldı. Luxfer cam tuğla zeminli merdiven dahil, son derece etkileyici iç mekânları bugüne kadar korunmuş.
Çamur Müzesi (Muzeum bahna)
Bruntál’daki Çamur Müzesi, şehrin “şanlı madencilik geçmişini” bolca abartı ve mizahla anlatan, eşi benzeri olmayan bir yer. Müze, Çek televizyon dizisi Comeback’e ve dizide Bruntál’la ilgili yapılan, şehirde güya çamur çıkarıldığına dair esprilere bir cevap olarak kuruldu.
Müzede çamur madenciliğinden “tarihi” fotoğraflar görebilirsiniz; Bruntál çamurunun Avrupa’nın dört bir yanına gönderildiğini gösteren “belgeler” de bunların arasında. En ilginç parçalardan biri, Austerlitz (Slavkov) Muharebesi öncesinde Napolyon Bonapart’a yapılan çamur teslimatının “kaydı”. Bir diğeri ise 1927’de işçilere daha fazla çamur payı verilmesi için düzenlenen gösterinin fotoğraflı belgeleri. 1975’te vardiya bitiminde çekilmiş, madenciler Ingo, Wolfy, Guty ve Viktor’un “orijinal” fotoğrafları da eksik değil.
Çamur Müzesi, Bruntállıların kendileriyle dalga geçmeyi ne kadar iyi bildiğini ve hiç de hoş olmayan medya ilgisini nasıl bir turistik cazibeye dönüştürdüğünü çok güzel gösteriyor. Müze ziyareti eğlenceli bir mola oluyor; özellikle Comeback dizisinin hayranları ve Çeklere özgü o kendine has mizahı sevenler çok keyif alacaktır.
Partyzánská Sokağı’ndaki taş burç
Bu burç, tarihi şehrin ortaçağ surlarından kalan bir yapı. Bir zamanlar şehir merkezini çevreleyen surlardan bugün yalnızca birkaç bölüm ve bu burç ayakta. Yapı, şehrin zengin tarihini ve geçmişteki stratejik önemini hatırlatıyor.
Taş burç, yuvarlak yapısı ve kalın duvarlarıyla dikkat çekiyor. Bugün ziyarete açık ve içini de gezebilirsiniz. Şatonun hemen yakınında olduğu için şehir merkezinde yürürken kolayca uğrayabilirsiniz.
İşçi Derneği Binası (bugünkü Kültür Evi)
Ruská Sokağı’nda Kültür Evi’nin (Společenský dům) görkemli binasını göreceksiniz. Neorönesans tarzındaki bu iki katlı müstakil yapı, ilk olarak 1884-1885 yıllarında Franz Meissner’in projesiyle U Zlatého jelena (Altın Geyik) hanına ek olarak, Geyik Salonu adıyla inşa edildi. 1907’de Bruntál’daki işçi derneğine satıldı.
Binanın en dikkat çekici yanı, ana salonu süsleyen renkli ve zengin alçı süslemeler. Bu süslemeler, Karel Typovský’nin atölyesinin tasarladığı 1972 tarihli eklerle belirgin bir tezat oluşturuyor. Bugün binada bir restoran, bar, bowling salonu ve çeşitli kültürel ve sosyal etkinliklerin düzenlendiği çok amaçlı bir salon var.
Slezská Harta Barajı
Baraj Bruntál’a yaklaşık 15 kilometre uzaklıkta olsa da hem yerlilerin hem de turistlerin sevdiği bir gezi noktası. Slezská Harta, Çekya’nın en genç barajı ve su sporları ile dinlenme için pek çok seçenek sunuyor.
Burada deniz bisikleti, kano veya paddleboard kiralayabilir ya da bir gezi teknesiyle tura çıkabilirsiniz. Barajın çevresinde paten kayanlar için de uygun bir bisiklet yolu var. Yazın düzenlenmiş birkaç plajda yüzebilirsiniz.
Hediyelik eşya: dişli kurbağa
Bruntál’dan gerçekten sıra dışı bir hediyelik eşyayla dönmek istiyorsanız kendinize bir dişli kurbağa alma fırsatını sakın kaçırmayın. Bu alışılmadık hediyelik eşya, popüler Comeback dizisindeki bir espriye cevap olarak doğdu; dizide Bruntál’dan dişli kurbağaların ve çamur madenciliğinin şehri diye bahsediliyor.
Ancak yerliler bu espriyi sahiplenmeye karar verdi ve onu bir turistik cazibeye dönüştürdü. BruntálSHOP’ta ve Çamur Müzesi’nde, şehrin gayriresmi maskotu hâline gelen peluş dişli kurbağayı satın alabilirsiniz.
Mildner Villası ve çiti
Ahşap karkas çatı katı ve korunmuş iç düzeniyle bu eşsiz kent mimarisi örneği, 20. yüzyılın başında mimar Robert Mildner’in kendi projesine göre inşa edildi. Mildner’in aile villası olarak kullanıldı; zemin katta atölyesi, ayrıca bekâr çalışanları için konaklama yerleri vardı. İç mekânlardaki ve cephedeki ilginç alçı süslemeler her mimari meraklısının dikkatini çekecektir.
Geleneksel Agro (Jantar) fırını
Míru Meydanı’nda, uzun bir geçmişe sahip geleneksel Agro fırınını (eski adıyla Jantar) bulacaksınız; herkes ona hâlâ Jantar diyor. Fırında, Babičcin (Büyükanne ekmeği) veya Párty chléb (Parti ekmeği) gibi özel ekmek çeşitleri dahil geniş bir unlu mamul yelpazesi var. Taze ekmek kokusu gün boyu fırının çevresine yayılıyor.
Yakın zamanda yapılan yenilemeden sonra fırının içinde binanın tarihine dair bilgiler görebilirsiniz; bir zamanlar İmparator I. Franz Joseph’in de fırını ziyaret ettiği gibi ilginç ayrıntılar da bunların arasında. Çocuğunuz varsa onu mutlaka yanınızda getirin; yerlilere göre bu deneyimi hayatı boyunca hatırlayacak ve şehrini seven bir vatansever olarak büyüyecek.
Bruntál’da nerede yenir, nerede kahve içilir
Bruntál’a yakın bir yerde ailemiz yaşıyor, bu yüzden oraya oldukça sık gidiyoruz ve şehrin son yıllarda değiştiğini rahatlıkla söyleyebiliriz. Birkaç yıl önce burada ne güzel bir kahve bulabilirdiniz ne de iyi bir yemek yiyebileceğiniz bir yere rastlardınız; bugün durum çok daha iyi.
İyi restoranlar arasında Affinity restaurant & bar ve Nix Bistro and Bar var. Yemekleri güzel ama servisi biraz geliştirebilirler; yemeğimizi yaklaşık 40 dakika bekledik ve küçük bir çocukla bunu gerçekten yaşamak istemezsiniz (bizi unutmuşlardı). Kahve için Zámecká čokoládovna (Şato Çikolatacısı) ya da Kafe Bybodlo‘ya uğrayın. Míru Meydanı’nda ise kahvenin yanı sıra harika ev yapımı dondurma da yapan Pia (Kavárna Piazza) kafesini bulabilirsiniz.
Çevrede gezi önerileri
Bruntál, Jeseníky dağlarının giriş kapısı; bu yüzden doğada yürümeyi seven herkes burayı çok sevecek. Yazın çok sıcak olmadığı için bisiklet turları için de ideal bir yer.
Jeseníky ve Praděd Dağı
Moravya’nın en yüksek dağı Praděd (1.491 m), Bruntál’a yalnızca 30 kilometre kadar uzaklıkta. Zirveye yürüyerek çıkabilir ya da otobüsle gidebilirsiniz. Zirveden bütün Jeseníky’yi ve Polonya’yı görebilirsiniz. Zirvede ayrıca ziyaretçilere açık bir seyir terası bulunan bir televizyon vericisi de var.
Karlova Studánka
Bu şirin kaplıca kasabası Bruntál’a yalnızca 20 kilometre kadar uzaklıkta. Muhtemelen burada bütün gününüzü geçirmezsiniz ama kesinlikle görmeye değer. Kaplıca kolonadında yürüyüş yapın ya da bir kür uygulamasına katılın.
Karlova Studánka’da kaplıcaların ve tedavi yöntemlerinin tarihini anlatan bir Kaplıca Müzesi de var. Yakınlarda, bir yürüyüş patikasıyla ulaşabileceğiniz Bílá Opava şelaleleri bulunuyor.
Bruntál çevresinde bisiklet rotaları
Bruntál’ın çevresi bisiklet yollarıyla örülü. Slezská Harta Barajı boyunca uzanan kolay turlardan Jeseníky tepelerine yapılan daha zorlu tırmanışlara kadar farklı zorluk seviyelerinde rotalar seçebilirsiniz.
En sevilen rotalardan biri, Slezská Harta Barajı’nın çevresindeki bisiklet yolu; sizi bütün su yüzeyinin etrafında dolaştırıyor ve çevredeki manzaranın tadını çıkarmanızı sağlıyor. Rota yaklaşık 35 kilometre uzunluğunda ve çocuklu aileler ile kondisyonu daha düşük bisikletçiler için de uygun.
Sıkça sorulan sorular
Bruntál’dan Praděd Dağı’na uzaklık ne kadardır?
Bruntál’dan Moravya’nın en yüksek dağı olan Praděd’e uzaklık yaklaşık 30 kilometredir. Araçla bir saatten kısa sürede oraya ulaşabilirsiniz. Bruntál otobüs garajından düzenli olarak kalkan otobüs seferlerini de kullanabilirsiniz.
Comeback dizisinde bahsedilen Silážní střela (Silaj Füzesi) yarışı gerçekten var mı?
Evet, Silážní střela yarışı gerçekten var. Yarışmacıların bir silaj kulesine doğru koştuğu bir koşu yarışıdır. Yarış yılda bir kez düzenlenir ve oldukça zorludur, bu yüzden katılmak isterseniz iyi bir fiziksel kondisyonda olmanızı öneririz.
Bruntál’da hediyelik eşya olarak dişli kurbağa satın almak mümkün mü?
Evet, hediyelik eşyaların çoğunu Bruntál’daki Wellness Merkezi’nden ya da doğrudan BruntálSHOP ve Çamur Müzesi‘nden satın alabilirsiniz.
Çamur Müzesi gerçekten var mı?
Evet, gerçekten var. BruntálSHOP ile aynı adreste bulabilirsiniz.
